I SA/Rz 161/25
WyrokWSA w Rzeszowie2025-05-22
Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Piotr Popek, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor ARiMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 2.1 (Międzyplony) i nałożeniu sankcji, pomimo zarzutów skarżącej dotyczących sposobu przeprowadzenia kontroli i błędnego ustalenia stanu faktycznego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i oceniły zebrane dowody, w tym dokumentację fotograficzną z kontroli na miejscu. Stwierdzono, że skarżąca nie wykazała, iż na działkach rolnych zasiano deklarowany poplon, a dowody zebrane przez Agencję wskazują na zasianie pszenicy ozimej, co stanowi naruszenie wymogów programu rolno-środowiskowo-klimatycznego. Ciężar udowodnienia prawidłowego wykonania zobowiązania spoczywał na skarżącej, która nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń.Stan faktyczny
Skarżąca H.K. wniosła o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r., deklarując m.in. wariant 2.1 (Międzyplony). Kontrola na miejscu wykazała rozbieżności między deklarowanym poplonem a stwierdzoną pszenicą ozimą na części działek, a także brak przestrzegania wymogu składowania biomasy. Organ I instancji przyznał częściowo płatności, odmówił w wariancie 2.1 i nałożył sankcje. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji po uchyleniu przez WSA poprzedniej decyzji z powodu braku pełnej kontroli dowodowej. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, zarzucając błędy w kontroli i ocenie dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2025 r. nr 9009-2025-115 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 rok oddala skargę.
I SA/Rz 161/25
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skargi H.K. (dalej: beneficjentka/ skarżąca) jest decyzja Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej: Dyrektor ARiMR) z 14 stycznia 2025 r. nr 9009-2025-115, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Kierownik ARiMR) z 3 listopada 2023 r., nr 0176- 2023-005413, w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na 2022 r.
W stanie faktycznym sprawy wnioskiem z 22 maja 2022 r. skarżąca wystąpiła do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o przyznanie m.in. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ([...]) na rok 2022.
We wniosku skarżąca zadeklarowała w piątym roku 5-letniego zobowiązania realizację: wariantu 2.1. Międzyplony na pow. [...] ha, wariantu 5.3. - Murawy na pow. [...] ha, wariantu 5.4. - Półnaturalne łąki wilgotne na pow. [...] ha, Pakietu 9 Retencjonowanie wody na pow. [...] ha. Do wniosku skarżąca załączyła materiał graficzny z zaznaczeniem działek rolnych w granicach działki ewidencyjnej.
Zadeklarowane przez beneficjentkę działki rolne zostały poddane kontroli na miejscu w jej gospodarstwie w dniach od 28 listopada do 1 grudnia 2022 r. W ramach czynności kontrolnych inspektorzy terenowi poddali weryfikacji deklarowane działki do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w roku 2022 i stwierdzili rozbieżności pomiędzy danymi zwartymi we wniosku a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli.
W ramach wariantu 2.1 Międzyplony:
- dla działki rolnej D3 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...]zgłoszonej do płatności, na powierzchni [...] ha nie stwierdzono poplonu, stwierdzono zasianą oziminę. We wniosku zadeklarowano poplon składający się z mieszanki roślin: gorczyca, owies, rzepak ozimy, natomiast podczas kontroli na miejscu stwierdzono pszenicę ozimą. Działka została obarczona błędem: M1 - na działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw; dla działki rolnej J3 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...]zgłoszonej do płatności, na powierzchni [...] ha nie stwierdzono poplonu, stwierdzono zasianą oziminę. We wniosku zadeklarowano poplon składający się z mieszanki roślin: gorczyca, owies, rzepak ozimy, natomiast podczas kontroli na miejscu stwierdzono pszenicę ozimą. Działka została obarczona błędem M1 - na działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw;
- dla działki rolnej J4 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], [...], [...]zgłoszonej do płatności, na powierzchni 14,14 ha nie stwierdzono poplonu, stwierdzono zasianą oziminę. We wniosku zadeklarowano poplon składający się z mieszanki roślin: gorczyca, owies, rzepak ozimy, natomiast podczas kontroli na miejscu stwierdzono pszenicę ozimą. Działka została obarczona błędem M1 - na działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw;
- dla działki rolnej R2 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...]zgłoszonej do płatności, na powierzchni [...] ha nie stwierdzono poplonu, stwierdzono zasianą oziminę. We wniosku zadeklarowano poplon składający się z mieszanki roślin: gorczyca, owies, rzepak ozimy, natomiast podczas kontroli na miejscu stwierdzono pszenicę ozimą. Działka została obarczona błędem M1 - na działce rolnej nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw.
Ponadto stwierdzono brak przestrzegania wymogu składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu na działce rolnej G9 położonej na działce ewidencyjnej [...].
Z czynności kontrolnych został sporządzony raport nr [...].
W trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku Kierownik ARiMR uwzględnił ww. raport z czynności kontrolnych i stwierdził w ramach:
- wariantu 2.1. dla działek rolnych D3, J3, J4, R2 - że stwierdzona użytkowana rolniczo powierzchnia wynosi 0,00 ha; a po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności powierzchni [...] ha, powierzchnia działek rolnych wyniosła 44,60 ha;
- wariantu 5.3. - dla działki rolnej HI położonej na działce ewidencyjnej nr [...]o zadeklarowanej we wniosku łącznej powierzchni [...] ha, po wykluczeniu na podstawie przeprowadzonych pomiarów (MKO) powierzchni [...] ha z działki oraz dla działki rolnej Cl położonej na działce ewidencyjnej nr [...] o zadeklarowanej we wniosku powierzchni 0,39 ha, po wykluczeniu na podstawie przeprowadzonych pomiarów (MKO) powierzchni 0,01 ha, powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła [...] ha.
Następnie decyzją z 7 czerwca 2023 r., nr 0176-2023-005129, Kierownik ARiMR przyznał beneficjentce płatności rolno-środowiskowo-klimatyczną ([...}na rok 2022, w łącznej wysokości [...] zł, tj. w ramach:
• wariantu 5.3 - Murawy w wysokości [...] zł.
• wariantu 5.4. - Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
• wariantu 5.5. - Półnaturalne łąki świeże w wysokości [...] zł.
• Pakietu 9 Retencjonowanie wody w wysokości [...] zł;
a także odmówił przyznania płatności w ramach:
• wariantu 2.1 Międzyplony i nałożył sankcje w wysokości [...] zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
Powyższa decyzja została uchylona przez Dyrektora ARiMR decyzją z 12 września 2023 r., nr 9009-2023-001997.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik ARiMR decyzją z 2 listopada 2023 r., nr 0176-2023-005413, przyznał beneficjentce płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w łącznej wysokości [...] zł, tj. w ramach:
• wariantu 5.3 - Murawy w wysokości [...] zł,
• wariantu 5.4. - Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.
Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
• wariantu 5.5. - Półnaturalne łąki świeże w wysokości [...] zł.
• Pakietu 9 Retencjonowanie wody w wysokości [...] zł,
a także odmówił przyznania płatności w ramach:
• wariantu 2.1 Międzyplony i nałożył sankcje w wysokości [...] zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych łat kalendarzowych.
Organ I instancji ustalił również obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym:
- wariant 2.1 Międzyplony - zobowiązanie podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię [...] ha,
- wariant 5.3 Murawy - zobowiązanie podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię [...] ha,
- wariant 5.4 Półnaturalne łąki - zobowiązanie podjęte 15 marca 2018 r. na powierzchnię [...] ha,
- wariant 5.5 Półnaturalne łąki - zobowiązanie podjęte w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchnię [...] ha.
Od powyższej decyzji strona wnosiła odwołanie, w którym zarzucono, że informację o kontroli strona otrzymała pod koniec grudnia 2022 r., a nie jak podaje organ 28 listopada. Podniosła "brak informacji o przebiegu kontroli, a tym samym niemożność wyjaśnienia wątpliwości". Zdaniem strony podstawą kwestionowania powierzchni [...] ha był sposób zasiewu - równo siewnikiem, a nie rzutowo. Zaznaczono, że z uwagi na warunki pogodowe w listopadzie, mróz i śnieg, rośliny była w innym stanie niż w październiku. Ponadto strona zarzuciła, że stwierdzenie zasiewu pszenicy ozimej na kwestionowanej powierzchni jest dużym nadużyciem wynikającym z braku kwalifikacji rolniczych lub umiejętności rozpoznawania zbóż. Zaznaczyła, że nie uprawia pszenicy ozimej i w ogóle pszenicy z uwagi na to, że dysponuje glebami klasy gleby IV, V i VI i byłoby to nieopłacalne finansowo.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z 29 stycznia 2024 r. 9009-2024-000037, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415, ze zm., dalej: rozporządzenie RŚK), płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1 ze zm.), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu RŚK.
Natomiast na podstawie § 15 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 rozporządzenia RŚK wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 - po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Z kolei w myśl § 15 ust. 3 rozporządzenia RŚK, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr [...] z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, ze zm. - dalej: rozporządzenie nr [...]), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy stwierdził, że po wykluczeniu niekwalifikującej się do przyznania płatności w ramach wariantu 2.1 Międzyplony powierzchni [...;] ha powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku przeprowadzonego postępowania wyniosła w ramach wariantu 2.1 – [...] ha. Z uwagi na stwierdzone rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w złożonym wniosku o przyznanie płatności a stanem stwierdzonym w wyniku kontroli wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku w ramach wariantu 2.1 Międzyplony a powierzchnią stwierdzoną w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wynosi 69,73%.
Z kolei zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnikowi nie przyznaje się żadnej pomocy. Ponadto rolnik podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. W oparciu o art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 640/20142, będzie odliczana od wszystkich płatności związanych z powierzchnią, które są obsługiwane przez ARiMR do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Jeżeli odliczenie tej kwoty w ciągu trzech lat kalendarzowych nie będzie możliwe, wówczas pozostałe do spłaty saldo zostanie anulowane. Kara ta została wyliczona z uwzględnieniem stawki płatności do 1 ha w ramach wariantu: 2.1 Międzyplony określonej w rozporządzeniu RŚK i wynoszącej [...] zł. W związku z zadeklarowaniem do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej powierzchni przekraczającej [...] ha, uśredniona stawka płatności w ramach Wariantu: 2.1 Międzyplony, określona na podstawie § 16 rozporządzenia RŚK wynosi 790,62 zł. Na podstawie ww. przepisów odmówiono przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantu: 2.1 Międzyplony i wymierzono karę w wysokości [...] zł ([...] ha pow. wykluczona x [...] zł uśredniona stawka płatności w ramach wariantu 2.1 Międzyplony = [...] zł).
Odnosząc się do zarzutów odwołania złożonego przez beneficjentkę, organ odwoławczy stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Organ wyjaśnił, że kontrola na miejscu w gospodarstwie beneficjentki została przeprowadzona przez inspektorów, którzy posiadali doświadczenie praktyczne i wiedzę merytoryczną z zakresu prowadzenia działalności i uprawnienia w tej materii. Zdaniem organu sporządzony z tej kontroli raport nr [...] w sposób obiektywny pozwala na określenie zakresu i sposobu użytkowania działek ewidencyjnych zadeklarowanych przez producenta rolnego do płatności na 2022 rok. Podkreślono, że ustalenia z kontroli udokumentowane zostały obszerną dokumentacją fotograficzną, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie dla działki z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania. Z kolei przedstawiony szkic obrazuje kontrolowaną działkę i daje możliwość weryfikacji poprzez porównanie go z załącznikiem graficznym, przedstawiającym działki beneficjentki, dołączone do wniosku o płatność. W ocenie Dyrektora ARiMR zarówno raport jak i załączone do niego zdjęcia, nie budzą wątpliwości co do ich rzetelności.
Organ II instancji stwierdził, że brak jest dowodów mogących skutecznie zakwestionować prawidłowość kontroli na miejscu. Beneficjentka nie wniosła żadnych uwag ani umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w raporcie, zatem zaakceptowała ustalenia dokonane w czasie kontroli na miejscu, że na działkach rolnych deklarowanych do płatności nie wywiązano się wymogów stawianych przez ustawodawcę w ramach określonego wariantu.
Organ zaznaczył, że raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Może on mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wobec nie wniesienia zastrzeżeń co do tego raportu, jest on urzędowym stwierdzeniem zawartych w nim informacji i jako taki, słusznie stal się podstawą do poczynienia ustaleń faktycznych przez organy. Zatem organy zobligowane były wydać rozstrzygnięcie w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, w tym w szczególności o raport nr [...] z przeprowadzonej kontroli na miejscu. Natomiast beneficjentka nie przedstawiła żadnych dowodów, które mógłby zaprzeczać ustaleniom stwierdzonym podczas kontroli na miejscu, do czego była zobowiązana zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 ze zm. - dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich).
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że beneficjentka składając wniosek potwierdziła, że znane są jej zasady przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, dlatego też miała świadomość, że na deklarowanych działkach rolnych; D3, J3, J4, R2 należy zasiać poplon, natomiast podczas kontroli na miejscu stwierdzono pszenicę ozimą. Ponadto podczas kontroli na miejscu stwierdzono brak przestrzegania wymogu składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu na działce rolnej G9 (działce ewidencyjnej nr [...]). W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie stwierdził w roku 2022 nieprzestrzeganie wymogów, które beneficjentka powinna przestrzegać z tytułu 5-letniego zobowiązania w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności w wariancie 5.4 oraz sankcje i odmowę płatności w wariacie 2.1, a także nałożenia na beneficjentkę sankcji zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa.
W odniesieniu do twierdzeń beneficjentki organ stwierdził, że zgodnie z adnotacją zawartą w raporcie kontroli, powiadomienie o kontroli miało miejsce 28 listopada 2022 r. (telefonicznie), a osobą powiadomioną był A.S..
Zdaniem organu II instancji Kierownik ARiMR w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa zastosował sankcje oraz zmniejszenia, a ich wysokość oraz sposób wyliczenia został dokładnie wskazany w decyzji.
Na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z 12 września 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 174/24 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.
Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie poddaje się pełnej kontroli i ocenie, czy skarżąca faktycznie naruszyła wymogi z tytułu 5-letniego zobowiązania w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, ponieważ organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania i argumentacji powołanej na ich poparcie, lecz oparł się wyłącznie na ustaleniach zawartych w raporcie z czynności kontrolnych, a w aktach administracyjnych sprawy nie ma dokumentów, na które powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. obszernej dokumentacji fotograficznej, obejmującej ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie dla działki z oznaczeniem miejsca i kierunku ich wykonania, co powoduje niemożliwość zweryfikowania twierdzeń organu o rzetelności raportu kontroli.
Ponadto Sąd wskazał, że w uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera sprzeczne stwierdzenia w zakresie skorzystania przez beneficjentkę z prawa do wniesienia zastrzeżeń w dotyczących ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że beneficjentka wniosła zastrzeżenia do protokołu kontroli, po czym w dalszej części uzasadnienia zamieszczony jest wywód o braku skorzystania przez stronę z omawianego uprawnienia i związanych z tym negatywnych dla niej konsekwencji. Informacji o wniesieniu zastrzeżeń nie zawiera również raport z czynności kontrolnych. Brak przy tym również informacji o doręczeniu rzeczonego raportu stronie i podpisu osoby obecnej przy kontroli.
W konsekwencji organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny okoliczności stwierdzonego w wyniku kontroli braku przestrzegania przez skarżącą wymogów z tytułu 5-letniego zobowiązania w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, którego dotyczy kontrolowana decyzja, czym naruszył przepisy art. 77 § 1 i 80 k.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor ARiMR opisaną na wstępie decyzją z 14 stycznia 2025 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 3 listopada 2023 r., w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ([...]) na 2022 r.
Dyrektor ARiMR ponownie stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, uznając, że sankcje oraz zmniejszenia zostały przez organ I instancji zastosowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a ich wysokość oraz sposób wyliczenia w decyzji Kierownika ARiMR z 3 listopada 2023 r., nr 0176- 2023-005413, w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2022 r. została dokładnie wskazana i odpowiada prawu.
Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że skarżąca nie wniosła żadnych uwag ani umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w raporcie, zatem zaakceptowała ustalenia dokonane w czasie kontroli na miejscu, ze na działkach rolnych deklarowanych do płatności nie wywiązano się z wymogów stawianych przez ustawodawcę w ramach określonego wariantu. Wobec nie wniesienia zastrzeżeń co do tego raportu, jest on urzędowym stwierdzeniem zawartych w nim informacji i jako taki, słusznie stał się podstawą do poczynienia ustaleń faktycznych przez organy. Zatem organ zarówno I i II instancji wobec powyższego zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, w tym w szczególności o raport nr [...] z przeprowadzonej kontroli na miejscu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu, który mógłby zaprzeczać ustaleniom stwierdzonym podczas kontroli na miejscu.
Zaznaczono, że skarżąca 13 czerwca 2023 r. (po wydanej decyzji w sprawie) złożyła pismo z prośbą o przywrócenie terminu na wniesienie zastrzeżeń, jednakże Kierownik Biura Kontroli na Miejscu odmówił przywrócenia terminu ze względu na fakt, że rozpatrywana sprawa została zakończona wydaniem decyzji a stronie przysługuje prawo wniesienia od przedmiotowej decyzji odwołania.
Dyrektor ARiMR w ramach postępowania odwoławczego zwrócił się również do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu o ponowną weryfikacje działki rolnej D3, J3, J4 oraz R2 celem weryfikacji słuszność nałożonego kodu nieprawidłowości Ml. Ustalenia dokonane raportem zostały podtrzymane przez osoby, które wykonywały kontrolę o czym stanowi dołączona do akt sprawy notatka służbowa z 8 stycznia 2025 r.
Zdaniem organu II instancji skarżąca miała świadomość, że na deklarowanych działkach rolnych; D3, J3, J4, R2 znajduje się poplon, ponieważ we wniosku zadeklarowała poplon składający się z mieszanki roślin: gorczyca, owies, rzepak ozimy, natomiast podczas kontroli na miejscu nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Ponadto podczas kontroli na miejscu stwierdzono brak przestrzegania wymogu składowania biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu na działce rolnej G9 (działce ewidencyjnej nr [...]), co potwierdza raport z czynności kontrolnych nr [...] i wykonane zdjęcie nr 60. Dlatego też stwierdzono w roku 2022 nieprzestrzeganie wymogów, które skarżąca powinna przestrzegać z tytułu 5-letniego zobowiązania w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, co w konsekwencji doprowadziło do przyznania płatności wysokości [...] zł, zmniejszenia płatności w kwocie [...] zł w wariancie 5.4 - Półnaturalne łąki wilgotne oraz nałożeniem sankcji w przedmiotowym wariancie w wysokości [...] zł oraz odmowę płatności w wariacie 2.1 - Międzyplony a także nałożenia na Stronę sankcji w wysokości [...] zł zgodnych z obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podkreślił, że w wariancie 5.3 - Murawy oraz 5.5 - Półnaturalne łąki świeże płatność została stronie przyznana do powierzchni deklarowanej bez wykluczeń lub zmniejszeń płatności.
Z kolei odnośnie pakietu 9 - Retencjonowanie wody powierzchnia zakwalifikowana do płatności w przedmiotowym pakiecie, ustalona została na podstawie danych udostępnionych ARiMR przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. W gospodarstwie skarżącej na deklarowanych działkach rolnych nastąpiło zalanie na pow. [...] ha zgodnie z udostępnionym ARiMR rejestrem. W ramach pakietu 9 przyznano do powierzchni zalania potwierdzonej przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa wynoszącej [...] ha na działce rolnej G9 (dowód wydruk z IASCplus - dane z Rejestru Retencjonowania Wody).
Ustosunkowując się zaś do zarzutu o otrzymaniu informacji o kontroli pod koniec grudnia 2022 r., a nie jak podaje organ 28 listopada 2022 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że wyjaśnić, należy, iż na str. 1 raportu z czynności kontrolnych w punkcie VII dotyczącym powiadomienia o kontroli zawarte zostało, iż powiadomienie o kontroli nastąpiło ono 28 listopada 2022 r., telefonicznie, natomiast w rubryce - osoba powiadomiona widnieje A. .S.
Organ II instancji podkreślił, że dokonał analizy raportu z kontroli na miejscu oraz w sposób skrupulatny odniósł się do zarzutów strony, stwierdzając, że wykonana dokumentacja fotograficzna dołączona do raportu wskazuje stan na gruncie, tj. na działkach rolnych D3, J3, J4, R2, na których nie znajduje się poplon składający się z mieszanki roślin: gorczyca, owies, rzepak ozimy.
Podkreślił również, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie z 12 września 2024 r. (sygn. I SA/Rz 174/24) w aktach administracyjnych sprawy została zamieszczona obszerna dokumentacja fotograficzna, obejmującą ponumerowane zdjęcia z odniesieniami na mapie dla działki z oznaczeniem miejsca i kierunku. Ponadto w wydanej decyzji usunięto sprzeczne stwierdzenia w zakresie skorzystania przez beneficjentkę z prawa do wniesienia zastrzeżeń dotyczących ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych.
W skardze do tut. Sądu na powyższą decyzję organu odwoławczego skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 i stwierdzenie, że różnica procentowa wynosi powyżej 50%, a przez to nałożenie kary i odebranie dotacji, gdy tymczasem organ nie odniósł się do twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji I instancji i w żaden sposób nie zweryfikował, że na obszarze stanowiącym wariant 2.1 - Międzyplon posiano poplon składający się z mieszanki trzech różnych roślin, a nie jak twierdzi organ pszenicę ozimą, co doprowadziło do sytuacji, w której organ wykluczył części powierzchni działek rolnych z płatności i nałożył karę.
2. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nieuwzględnieniu twierdzeń i zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji Kierownika ARiMR z 3 listopada 2023 r., a co za tym idzie nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego przejawiającej się nieuprawnionym uznaniu, że skarżąca w zakresie dotyczącym wariantu 2.1 - Międzyplon na obszarze [...] ha dokonała obsiania pszenicą ozimą, podczas gdy na całym zgłoszonym we wniosku o dopłatę areale w wariancie 2.1 - Międzyplon, tj. działce D3, J3, J4 i R2 posiano poplon zgodnie z deklaracją, co doprowadziło do sytuacji w której organ wykluczył części powierzchni działek rolnych z płatności i nałożył karę,
2) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez nie przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jasnych argumentów, które przemawiałyby za tym, że skarżąca w zakresie dotyczącym wariantu 2.1 - Międzyplon na obszarze [...] ha dokonała obsiania pszenicą ozimą, podczas gdy na całym zgłoszonym we wniosku o dopłatę areale w wariancie 2.1 - Międzyplon, tj. działce D3, J3, J4 i R2 posiano poplon zgodnie z deklaracją, co doprowadziło do sytuacji, w której organ wykluczył części powierzchni działek rolnych z płatności i nałożył karę,
3) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści norm prawnych mających zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony,
4) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego i nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego przejawiającej się nieuprawnionym uznaniu, że skarżąca w zakresie dotyczącym wariantu 2.1 - Międzyplon na obszarze 31,1 ha dokonała obsiania pszenica ozimą, podczas gdy na całym zgłoszonym we wniosku o dopłatę areale w wariancie 2.1 - Międzyplon, tj. działce D3, J3, J4 i R2 posiano poplon zgodnie z deklaracją, co doprowadziło do sytuacji, w której organ wykluczył części powierzchni działek rolnych z płatności i nałożył karę.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nadal kwestionuje odmowę przyznania przez organy Agencji płatności RŚK do wariantu 2.1 oraz nałożenie przez organ sankcji wieloletniej, ponieważ grunt o pow. 31,1 ha w w/w wariancie, wbrew ustaleniom organu, został zasiany poplonem. Skarżąca kwestionuje zarówno areał wyłączony przez organ z dopłat, jak i sposób dokonania oceny i nie uwzględnienie uwag skarżącej wyrażonych w odwołaniu.
Zdaniem skarżącej nieuprawnione jest uznanie, że w zakresie dotyczącym wariantu 2.1 Międzyplon na obszarze 31,1 ha dokonała obsiania pszenicą ozimą, podczas gdy na całym zgłoszonym we wniosku o dopłatę areale w wariancie 2.1 Międzyplon, tj. działce D3, J3, J4 i R2 posiano poplon zgodnie z deklaracją.
Podniesiono, że przepisy regulujące materię płatności są przepisami skomplikowanymi, a skarżąca nie ma orientacji w przepisach przytaczanych przez organy. Żaden z organów nie zadał sobie trudu, aby te regulacje skarżącej przybliżyć i uprościć. Oba organy ograniczyły się jedynie do powtórzenia/przepisania treści przepisów nie dokonując żadnej interpretacji. Obie decyzje są niejasne, pisane skomplikowanym i nieprzystępnym językiem, w sposób absolutnie niezrozumiały dla strony.
Organy nie wzięły pod uwagę wyjaśnień skarżącej zawartych w odwołaniu, że ze względu na słabą jakość gleby nie uprawia pszenicy ozimej, ani w ogóle żadnej pszenicy, bo ziemie uprawiane przez skarżącą mają klasę V i VI, sporadycznie IV i są za słabe gatunkowo do zasiewu pszenicy oraz twierdzeń odnoszących się do sposobu zasiewu i wschodu towarzyszących oraz zboża.
Według skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się do argumentacji prezentowanej w odwołaniu, ponownie przytaczając jedynie ustalenia organu I instancji. W konsekwencji w sprawie istnieją nierozstrzygnięte wątpliwości dotyczące stanu faktycznego, które powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść strony.
Ponadto skarżąca wskazała, że do momentu zapoznania się decyzją nie miała wiedzy o przysługiwaniu jej uprawnienia do złożenia do Biura Powiatowego ARiMR pisemnego oświadczenie o wymrożeniu roślin zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11.03.2014 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie z 12 maja 2025 r. skarżąca dodatkowo podniosła, że podstawą wszelkich kontroli w rolnictwie do oceny zasiewów i szacowania szkód łowieckich jest tzw. metoda ramki (usankcjonowana prawnie) i dopiero ustalona za jej pomocą średnia z wszystkich pomiarów stanowi podstawę do oceny stanu plantacji lub poziomu szkód rolniczych. Arbitralnie wybrane fragmenty powierzchni uprawy nie mogą stanowić podstawy dla obiektywnej oceny całego uprawianego areału. Jednocześnie dokumentacja fotograficzna dołączona do akt sprawy dopiero na etapie postępowania prowadzonego przez organ po uchyleniu decyzji organu przez WSA w Rzeszowie została wykonana z obrzeży badanych pól – brak jest fotografii wykonanych z wewnątrz badanego i kontrolowanego areału. Organ nie dysponował zatem wystarczającym materiałem dowodowym. Jednak stwierdził, że przebijająca się roślinność nie występuje na całym terenie działek D3, J3, J4 i R2. Według skarżącej wnioski odnoszące się do obrzeży działek należało odnieść do ich pozostałej powierzchni. Według skarżącej zdjęcia mają charakter pejzażowy i nie dają podstawy do formułowania rzetelnych wniosków. Jednocześnie zdjęcia te potwierdzają twierdzenia skarżącej, że na polach występował śnieg, co wykluczało rzetelną ocenę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona. Organy w sposób zgodny z przepisami prawa przeprowadziły postępowanie dowodowe, zgromadziły wszystkie konieczne dowody i poddały je wszechstronnej i wyczerpującej ocenie z uwzględnieniem zasad wiedzy, logiki i doświadczenia. Na ich podstawie miały prawo uznać, że skarżąca nie dochowała wymogów w zakresie realizowanego programu rolno-środowiskowego w wariancie 2.1. – Międzyplony.
Jak wynika z materiału dowodowego, co nie jest kwestionowane przez skarżącego rolnika, w ramach tego zobowiązania we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej powierzchnia deklarowana w tym, wariancie wynosiła 75,70 ha. Na tym obszarze skarżąca winna była dokonać obsiania areału mieszanka roślin w postaci gorczycy, owsa i rzepaku ozimego. Tego typu mieszanka poplonu powinna zostać obsiana na tej powierzchni działek rolnych wskazanych we wniosku. Skarżąca utrzymuje, że taki właśnie poplon został na wszystkich działkach zadeklarowanych do płatności obsiany.
Stanowisko to nie znajduje jednak potwierdzenia w zgromadzonym przez organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek uchylenia poprzedniej decyzji II instancji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. O ile bowiem materiał przekazany przez organ wraz z poprzednio wydaną decyzją nie był wystarczający do oceny prawidłowości dokonanego przez organ oceny dowodów, to aktualnie, po jego uzupełnieniu poprzez załączenie zdjęć z wykonanej kontroli na miejscu w sposób zupełny uzasadnia dokonanie przez organ takiej właśnie oceny dowodów.
Trzeba bowiem zgodzić się z organem Ii instancji, że na gruncie skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu i w trakcie tej kontroli kontrolujący stwierdzili brak obsiania deklarowana rośliną uprawną – błąd M1.
Organ wskazał, których konkretnie działek dotyczył ten błąd i jakie obszary w ich granicach nie zostały obsiane wymagana mieszanka poplonów.
Stosowne oznaczenia zostały także wyrysowane na sporządzonych mapach działek zadeklarowanych do płatności.
Co też szczególnie istotne organ dołączył do akt sprawy zdjęcia zakwestionowanych obszarów wraz ze wskazaniem miejsc, gdzie poszczególne zdjęcia zostały wykonane i kierunku ich wykonania. Na zdjęciach tych uwidoczniono występujące na danym gruncie zasiewy. Organ przy tym podkreślił, że kontrola, jak i zdjęcia ją dokumentujące zostały wykonane w okresie, kiedy rośliny poplonowe były już w fazie wzrostu po wykiełkowaniu i można było bez żadnego problemu ujawnić co zostało posiane i wzeszło.
Na wykonanych fotografiach organ wskazał istnienie jednego rodzaju rośliny jaka wegetowała na obszarach, które miały być obsiane poplonami i stwierdzono, że była to ozima pszenica. Tak wykonana kontrola oraz zgromadzone w niej dowody nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącą.
Należy bowiem wskazać, że w trakcie postępowania o przyznanie pomocy w ramach programu rolno-środowiskowego obowiązki stron układają się odmiennie niż w postepowaniu regulowanym tylko przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Na mocy art. 27 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz.U. 2023.2298 t.j. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Jeżeli zatem strona wskazuje na fakt prawidłowego prowadzenia działalności rolnej na gruncie objętym zobowiązaniem rolno-środowiskowym, to musi to wykazać w sytuacji, gdy zgromadzone przez Agencję dowody wskazują na zaistnienie nieprawidłowości, że stan rzeczywisty jest inny niż dowodzi go Agencja. Może ona oczywiście kwestionować jakość zgromadzonych dowodów i prawidłowość dokonanej ich oceny, jednak kluczowa kwestią przy takim właśnie rozłożeniu ciężaru dowodów będzie przedstawienie przez nią dowodów, że stan faktyczny jest inny niż wskazywany przez organy.
Jak już wyżej było wykazane organy przeprowadziły kontrolę na miejscu. O kontroli tej został powiadomiony pełnomocnik rolniczki Pan A. S. Został mu doręczony protokół z kontroli, jednak nie wniósł on w ustawowym terminie zarzutów do jego ustaleń. W miejsce tego skierował jedynie pismo do organu wskazując na nieprawidłowości kontroli, która miała być przeprowadzona po " dużych opadach śniegu", czego jednak nie potwierdza ( a nawet temu przeczy ) dokumentacja fotograficzna na której okrywa roślinna jest widoczna, zaś miejsca zaśnieżone są nieliczne i niewielkie.
Na wykonanych fotografiach w zakwestionowanym zakresie działek rolnych organy wykazały istnienie jednolitej okrywy roślinnej czyli występowania jednej rośliny która zestala określona jako pszenica ozima. Zdjęcia zostały wykonane, co wynika z map ujmujących miejsca wykonania zdjęć z krawędzi działek jednak w kierunku ich środka i uwidoczniono na nich dużą polać działek, a nie tylko ich krawędzie czy niewielkie części. Na wszystkich zdjęciach przedstawionych przez organ jako uwidaczniające nieprawidłowość widoczna jest jedna roślina jako porastająca ten grunt. W tych okolicznościach nie można zgodzić się z zarzutami uzupełnionej skargi, że zdjęcia te są wykonane nieprawidłowo i nie ukazują całości gruntu, nie są odpowiednie dla wykazania przyjętych nieprawidłowości. Nie są reprezentatywne dla całości zakwestionowanej części gruntu.
Te argumenty skargi w świetle dołączonych zdjęć nie zasługują na uwzględnienie. Agencja dokonała kontroli gruntu i przedstawiła swoje dowody dla wykazania przyjętych nieprawidłowości. Przedstawione dowody potwierdzają przyjętą przez Agencję ocenę prawidłowości spełniania przez rolnika programu rolno-środowiskowego.
W szczególności stwierdzone na zdjęciach punktowe występowanie innych roślin na obrzeżu działki nie pozwala stwierdzić ,że tego typu rośliny występowały także na dalszych częściach działki. Jeżeli rolnik obsiał by prawidłowo calą działkę mieszanka roślin to występowały by one nie punktowo ale obszarowo na krawędziach działki i widoczne by były na całym areale. Tak jednak nie jest. Brak jest jednolitej pokrywy takiej mieszanki na powierzchni całej działki. Trzeba przy tym zauważyć, że w skład mieszanki jaka była zadeklarowana nie wchodziła stwierdzona na gruncie pszenica ozima.
W takim przypadku to na rolniku - w myśl powyżej wskazanych przepisów ciążyć będzie przedstawienie dowodów, z których wynikać będzie, że ustalenia Agencji nie są prawidłowe. Jeżeli twierdzi on bowiem, że kwestionowane obszary zostały obsiane w rzeczywistości roślinami deklarowanym, i to w myśl wymogu udowadniania swoich twierdzeń powinien przedstawić dowody, że w rzeczywistości tego właśnie rośliny były tam posiane. Wydaje się, że nie byłoby to dużym utrudnieniem.
Tymczasem rolnik jedynie kwestionował ustalenia organów, wskazując na odrzucane przez niego wytłumaczenia dlaczego nie stwierdziły one istnienia innych roślin niż tylko ozima pszenica. Argumenty podnoszone przez rolnika są przy tym niewystarczające dla odrzucenia udowodnionej wersji organów. Nie może być bowiem podstawą zakwestionowania ustaleń organów opartych na dowodach stwierdzenie, że rolnik nigdy nie miał problemów z realizacja programu, wykonywał go prawidłowo, czy też, że pszenica jako zboże nie mogło być obsiane na tej klasie gleby. Nie są to bowiem argumenty tego typu, które po pierwsze byłyby obiektywnie stwierdzone, a po drugie nakazywały by odrzucić wersję organów jako nielogiczna lub niemożliwą. Oczywiście uprawa pszenicy na gruncie kategorii V wiąże się z pewnymi utrudnieniami ale przecież nie jest niemożliwa. Dlatego też to stwierdzenie odnośnie uprawy pszenicy nie dyskredytuje ustaleń organów.
Odnośnie natomiast wymrożenia części plonu, to stwierdzić należy, że jest to jedynie twierdzenie w ramach tego postępowania i nie zostało przez rolnika udowodnione.
Dlatego tez sąd aktualnie rozpatrujący sprawę nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej przez organy oceny dowodów.
Nie są także słuszne zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 81 a § 1 kpa czyli zawierającego nakaz tłumaczenia nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść strony. Zastosowanie tego przepisu w tego typu sprawach, jak niniejsza wyklucza bowiem art. 81a § 2 pkt 2 kpa. Stanowi on, że przepisu art. 81a§ 1 kpa nie stosuje się jeżeli przepisy odrębne wymagają od strony wykazania określonych faktów. Jak już zaś była o tym mowa art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten wymaga zatem od strony wykazania określonych faktów. Jeżeli strona ich nie wykaże, to wówczas nie może skorzystać z uprawnienia lub uniknąć nałożenia obowiązku, co nastąpiłoby gdyby wykazała dany fakt.
Niezależnie od tego należy jednak podkreślić, że w niniejszej sprawie nie występuje tego typu okoliczność, czyli nie dające się usunąć wątpliwości. Tego rodzaju sytuacja występuje bowiem wtedy, gdy brak jest dowodów bezpośrednich wykazujących tezę dowodową, zaś łańcuch dowodów pośrednich nie jest domknięty. Natomiast organy Agencji wykazały fakty, na których oparły swoje rozstrzygniecie, w związku z czym skarga w tym zakresie nie jest zasadna.
Nie jest także trafny argument naruszenia art. 7a kpa czyli nakaz tłumaczenia wątpliwości prawnych na korzyść strony. Istota tej regulacji odnosi się to problemów interpretacyjnych danej normy prawnej. Sytuacji gdy może być ona przy zastosowaniu akceptowalnych rodzajów wykładni interpretowana na co najmniej dwa sposoby. W takim przypadku należy przyjąć wykładnię korzystniejszą dla strony. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zaistniała. Normy prawne regulujące przyznanie płatności, odmowę przyznania płatności, czy stosowanie sankcji są jasne i klarowne. Ich wykładnia wątpliwości nie budzi. Rolnik nie kwestionuje ich wykładni ale podstawę faktyczną ich zastosowania. Dlatego też o naruszeniu przepisu art. 7a § 1 kpa mowy być nie może.
Z tych względów sąd skargę oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło