I SA/Rz 178/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-08-01
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Małgorzata Niedobylska, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego przez nowego posiadacza gruntów jest skuteczne, jeśli umowa dzierżawy została zawarta z właścicielem gruntów, a nie bezpośrednio z poprzednim beneficjentem programu rolnośrodowiskowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ naruszył prawo materialne, błędnie interpretując § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Przepis ten nie wymaga, aby umowa przenosząca posiadanie gruntu objętego zobowiązaniem rolnośrodowiskowym była zawarta bezpośrednio między poprzednim beneficjentem a nowym posiadaczem. Wystarczające jest przeniesienie posiadania na podstawie umowy (np. dzierżawy) z właścicielem, jeśli nowy posiadacz zamierza kontynuować realizację zobowiązania. Literalna i celowościowa wykładnia przepisu nie uzasadnia zawężania kręgu umów mogących prowadzić do skutecznego przejęcia zobowiązania.Stan faktyczny
Skarżąca A. Z. wniosła o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2015 rok, deklarując przejęcie zobowiązań od poprzednich beneficjentów. Organ uznał za nieskuteczne przejęcie zobowiązań dotyczących części działek, ponieważ umowy dzierżawy zostały zawarte z właścicielami gruntów (H. i A. S.), którzy nie realizowali wcześniej tych zobowiązań, podczas gdy zobowiązanie pierwotnie zaciągnął J. M. Po utrzymaniu tej decyzji przez organ II instancji, skarżąca wniosła skargę do WSA w Rzeszowie, kwestionując interpretację przepisów przez organy administracji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 na 2015 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 2.770 (dwa tysiące siedemset siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. Z. jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 na 2015 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: w dniu 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wpłynął wniosek A. Z. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na 2015 r. Wraz z wnioskiem A. Z. złożyła wniosek na rok 2015 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych potwierdzające przejęcie zobowiązania w zakresie gruntów od S. M. Do wniosku dołączyła oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od dnia 9 lutego 2015 r. wraz z umowami dzierżawy zawartymi w L. w dniu 9 lutego 2015 r., pomiędzy J. i S. M. a A. Z., dotyczącą dzierżawy działek ewidencyjnych nr 155/1, 57 i 315/19. Nadto w dniu 15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek A. Z. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych potwierdzające przejęcie zobowiązania w zakresie gruntów od J. M. Do wniosku ww. dołączyła oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od dnia 12 lutego 2015 r. wraz z umową dzierżawy zawartą w R. w dniu 12 lutego 2015 r., pomiędzy H. i A. S. a A. Z., dotyczącą dzierżawy działek ewidencyjnych o nr 172,173,174, 175, 183/2, 185/4 i 185/5.
We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na 2015 r. A. Z., zadeklarowała działki rolne do realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, i w jego ramach:
- wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), na powierzchni 13,19 ha (na działkach rolnych: E1- 6,21 ha; F1- 4,51 ha; I1- 2,47 ha),
- wariant 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), na powierzchni 0,75 ha (na działce rolnej D1- 0,75 ha),
- wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), na powierzchni 9,45 ha (na działkach rolnych: G1- 1,52 ha; H1- 5,62 ha; J1- 1,68 ha; K1 - 0,63 ha),
- wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), na powierzchni 1,05 ha (na działkach rolnych: A1- 0,47 ha; B1- 0,58 ha).
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] przyznał A. Z. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 5 038,30 zł, w tym płatność w ramach:
1) wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), w wysokości 1 951,30 zł do powierzchni 2,47 ha,
2) wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), w wysokości 630,00 zł do powierzchni 0,75 ha,
3) wariantu 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), w wysokości 2113,80 zł do powierzchni 9,01 ha,
4) wariantu 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), w wysokości 343,20 zł do powierzchni 1,04 ha.
Na skutek odwołania A. Z. od ww. decyzji - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] - uchylił zaskarżoną decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po ponownym rozpatrzenia sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] przyznał A. Z. płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej wysokości 5 129,30 zł, w tym płatność w ramach:
1) wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności), w wysokości 1 951,30 zł do powierzchni 2,47 ha,
2) wariantu 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), w wysokości 630,00 zł do powierzchni 0,75 ha,
3) wariantu 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), w wysokości
2 204,80 zł do powierzchni 9,36 ha,
4) wariantu 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), w wysokości 343,20 zł do powierzchni 1,04 ha.
Odwołanie od tej decyzji złożyła A. Z. podnosząc, że uznanie za nieskuteczne przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych do działek nr: 172; 173; 174; 175; położonych w Z. jest całkowicie bezzasadne, a przytoczone uzasadnienie nie ma potwierdzenia w zapisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.; zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym). Nadto takie stwarzanie dodatkowych całkowicie nieuzasadnionych trudności jest całkowicie sprzeczne z założeniami realizowanego przeze nią działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" i ma oddziaływanie zniechęcające i destrukcyjne. Podniosła, że przejęcie zobowiązań programu rolnośrodowiskowego i dalsza ich kontynuacja w kolejnych latach nastąpiło zgodnie z § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zdaniem odwołującej warunki jakie powinny być spełnione aby doszło do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego w pełnym zakresie zostały przez nią spełnione. Nadto podniosła, że przez ponad rok nie otrzymała odpowiedzi o ewentualnych nieprawidłowościach we wniosku o przejecie zobowiązań.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że dla sprawy istotne jest to, że jak wynika z § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej nowemu posiadaczowi jest możliwe w razie wystąpienia ogólnie określonego zdarzenia, jakim jest przeniesienie posiadania (na podstawie stosownej umowy), przy czym przepis ten nie zawiera bardziej szczegółowego zastrzeżenia, czy chodzi tutaj o przeniesienie posiadania samoistnego, czy też zależnego. W związku z powyższym do przeniesienia zobowiązania może dojść zarówno pomiędzy posiadaczem samoistnym, jak i zależnym. Istotne jest aby przekazujący realizował jednocześnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
Wobec tego Dyrektor przyjął, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że w przypadku działek ewidencyjnych nr 57,1 55/1 i 315/19 położonych w obrębie ewidencyjnym Z., A. Z. skutecznie przejęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe od S. M., gdyż przejęcie gruntów nastąpiło na podstawie umowy dzierżawy zawartej pomiędzy J. M. i S. M. a A. Z. co zostało potwierdzone przez notariusza, a więc przekazujący grunty (S. M.) realizował jednocześnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
Prawidłowo również organ I instancji uznał za nieskuteczne przejęcie przez A. Z. zobowiązania rolnośrodowiskowego od J. M. w przypadku działek ewidencyjnych nr 172, 173, 174 i 175 położonych w obrębie ewidencyjnym Z. Podkreślił, że przekazujący grunty (działki ewidencyjnej nr 172, 173, 174 i 175) H. S. i A. S. będącymi stroną umowy dzierżawy z dnia 12 lutego 2015 r. jako wydzierżawiający nie realizowali na tych działkach zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zatem w przypadku gruntów położonych na ww. działkach ewidencyjnych wymóg wynikający z przepisu § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie został spełniony gdyż A. Z. przejęła granty objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym od H. S. i A. S., którzy nie realizowali zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Z powyższego wynika, że H. S. i A. S. będący stronami umowy dzierżawy działek ewidencyjnych o 172, 173, 174 i 175 są tzw. "osobami trzecimi" nie uczestniczącymi w realizacji zaciągniętego zobowiązania rolnośrodowiskowego (zobowiązanie zaciągnięte zostało przez J.M.), którym w żaden sposób nie przysługuje cedowanie praw i obowiązków wynikających z racji realizacji 5 - cio letniego programu rolnośrodowiskowego. Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy Dyrektor uznał, że A. Z. nie nabyła posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych od tego samego podmiotu - wydzierżawiający działki - była inną osobą (osobami) niż osoba przekazująca zobowiązanie, zatem areał określony działkami ewidencyjnymi nr 172 (pow. 2,13 ha), 173 (pow. 1,91 ha), 174 (pow. 2,17 ha) i nr 175 (pow. 4,51 ha) będący zakresem wniosków transferowych nie jest przedmiotem skutecznego przekazania. Wobec powyższego w zakresie rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 A. Z. nie są brane pod uwagę przy wyliczeniu płatności na 2015 r. działki nieskutecznie przejęte.
Analizując cały materiał dowodowy związany z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r., organ II instancji nie dopatrzył się nieprawidłowości i stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu I instancji w niniejszej sprawie jest prawidłowe, a także nie dopatrzył się w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego. Wobec powyższego odnosząc się do złożonego przez stronę odwołania stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ wyjawił, że przepis § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewiduje możliwość uzyskania płatności rolnośrodowiskowej przez nowego posiadacza działek w przypadku przejęcia ich od innego producenta rolnego. Jednakże może to nastąpić tylko w przypadku skutecznego przejęcia tych działek od producenta, który uprzednio realizował płatności rolnośrodowiskowe. W rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr 172, 173, 174 i 175 położonych w obrębie ewidencyjnym Z., A. Z. nie skutecznie przejęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe od J. M., gdyż przejęcie gruntów nastąpiło na podstawie umów dzierżaw zawartych pomiędzy H. S. i A. S. a A. Z. co zostało potwierdzone przez notariusza, a więc przekazujący grunty (H. S. i A. S.) nie realizowali jednocześnie zobowiązania rolnośrodowiskowego. H. S. i A. S. będący stronami umowy dzierżawy ww. działek ewidencyjnych nie uczestniczyli w realizacji zaciągniętego zobowiązania rolnośrodowiskowego (zobowiązanie zaciągnięte zostało przez J.M.), i w żaden sposób nie przysługuje im cedowanie praw i obowiązków wynikających z racji realizacji 5 - cio letniego programu rolnośrodowiskowego. Zatem Dyrektor stwierdził, iż słusznie organ I instancji nie uznał za skuteczne przejęcie działek ewidencyjnych nr 172,173, 174 i 175 wchodzących w skład działek rolnych ozn. lit. E1 i F1 i tym samym nie uwzględnił ich przy obliczaniu płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na 2015 r.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku informowania strony o nieskuteczności przejęcia zobowiązania, organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z § 34 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku gdy rolnik, który złożył za dany rok kalendarzowy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, złożył również za ten rok kalendarzowy wniosek, o którym mowa w § 27 ust. 2, § 28 ust. 2, § 29 ust. 2, § 30 ust. 2 albo 8, § 31 ust. 2 albo 6 lub § 32 ust. 2 albo 6, wnioski te są rozpatrywane łącznie. Ponieważ w niniejszej sprawie wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów lub stada zwierząt ras lokalnych zostały złożone w trybie § 32 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a zatem zgodnie z § 34 ust. 1 tego rozporządzenia zostały one rozpatrzone wraz z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2015. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z § 26 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje w sprawie przyznania pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych do dnia 1 marca r. następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Jednocześnie zgodnie z ust. 3 ww. przepisu o każdym przypadku niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia na piśmie rolnika, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W aktach sprawy znajduje się pismo o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, w którym organ I instancji poinformował A. Z., że ostateczny termin załatwienia sprawy został przedłużony do dnia 30 czerwca 2016 r. Pismo to zostało wysłane do strony przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru w dniu 1 marca 2016 r. i skutecznie doręczone w dniu 3 marca 2016 r. Zatem zgodnie z dyspozycją zawartą w § 26 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w sposób właściwy poinformował beneficjenta o przekroczeniu terminu do załatwienia sprawy. W terminie wskazanym w ww. piśmie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 w której poinformował A. Z. o nie skutecznym przejęciu zobowiązań w odniesieniu do działek rolnych ozn. lit. E1 i F1 położonych na działkach ewidencyjnych nr 172, 173, 174 i 175. Tym samym Organ II instancji uznał, że zarzut dotyczący nie informowania o nieskuteczności przejęcia zobowiązania w terminie określonym w K.p.a. - jest bezpodstawny gdyż termin na rozpatrzenie wniosków został wskazany w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym i został on dochowany.
Reasumując Dyrektor stwierdził, że akty normatywne w tym przepisy wykonawcze oraz ustalenia dokonane na etapie rozpatrywania odwołania, nie dają podstaw do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia prawa, co przesądza o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
A. Z. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] stycznia 2017 r. wnosząc o jej uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że podstawowym zarzutem stawianym w zaskarżonej decyzji jest fakt, że kopie umów będących jednym z załączników złożonego wniosku o przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych na formularzu
W-4/110 w dniu 15 czerwca 2015 r., zostały spisane z właścicielami działek ewidencyjnych, na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a nie z wcześniejszymi ich użytkownikami, którzy realizowali to zobowiązanie. Przyjęta przez organ interpretacja obowiązujących przepisów w tym zakresie skutkuje dla skarżącej niewypłaceniem jej należnych środków finansowych pomimo realizacji przyjętych zobowiązań rolno środowiskowych w kwocie 8815,30 zł/rok.
Wskazała, że nieskuteczne zdaniem organu przekazanie jej zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego na działkach ewidencyjnych nr: 172 o powierzchni 2,15 ha, 173 o powierzchni 1,98 ha oraz 174 o powierzchni 2,15 ha, 175 o powierzchni 4,51 ha, położonych w miejscowości Z. gmina [...] skutkuje windykacją wypłaconych z tego tytułu środków finansowych od dotychczasowych użytkowników tych działek.
Dla działek 172, 173, 174, 175 zobowiązanie zostało przejęte od J. M. będącej wcześniejszym jej użytkownikiem realizującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe, a załączona umowa została spisana z właścicielami tej działki H. S. i A. S.
Organ przekazał stronie informację o nieskutecznym przejęciu przez nią zobowiązań rolnośrodowiskowych od dotychczasowych użytkowników dopiero w decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. uniemożliwiając jej w ten sposób terminowego dokonania jakichkolwiek uzupełnień w przypadku stwierdzenia ewentualnych braków w złożonych załącznikach.
Skarżąca powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie o sygn. I SA/Rz 721/15, uznała, że kwestionowanie przez ARiMR umowy zawartej przez nią z właścicielami działek na których realizowane jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, która to umowa jest załącznikiem do poprawnie i terminowo złożonego wniosku jest bezzasadne.
W ocenie skarżącej nie mające podstaw prawnych zastrzeżenia ze strony ARiMR co do zawartych przeze nią umów (będących jednym z załączników do złożonego wniosku na druku W-4/110) - nie mogą być podstawą do odmowy przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych, ponieważ nie ma takiego zapisu w obowiązującym rozporządzeniu na podstawie którego następuje przejmowanie tych zobowiązań.
W końcowej części uzasadnienia skarżąca podniosła, że ARiMR w decyzji zapomniała o celach tak ogólnych jak i szczegółowych odnoszących się do działania Program Rolnośrodowiskowy zapisanych w PROW 2007-2013, które to jednoznacznie wskazują, że wsparcie finansowe w ramach tego działania przysługuje rolnikom realizującym określone w pakietach i wariantach zobowiązania dotyczące prowadzenia produkcji rolnej przyjaznej dla naturalnego środowiska. Nieistotnym dla tego programu jest kto i ewentualnie od kogo realizuje podjęte zobowiązania. Przyjęta przez ARiMR interpretacja zaprzecza tym celom i bezpodstawnie tworzy własny cel jakim jest zgodność osób przekazujących zobowiązanie oraz właścicielami gruntów z którymi nowy użytkownik spisuje umowy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga jest uzasadniona i musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ prawa materialnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Podstawą sporu pomiędzy stronami w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisu § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a w szczególności kwestia zagadnienia przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Przepis § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, regulujący tę kwestię stanowi, że : "w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy".
Nie jest kwestionowane w niniejszej sprawy przez organ administracji spełnienie przesłanek zawartych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i tylko dla porządku Sąd wskaże, że w tym przypadku chodzi o takie warunki dotyczące osoby przejmującej zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jak:
1) spełnia on warunki przyznania pomocy;
2) nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego przyznano pomoc;
3) zostaną przez niego przejęte zobowiązania związane z przyznaną pomocą;
4) środki finansowe z tytułu pomocy nie zostały w całości wypłacone.
Jak już wskazano spełnianie tych przesłanek przez Panią A. Z. pozostaje poza sporem.
Należy zatem dokonać wykładni powołanego przez sąd powyżej przepisu § 32 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Przepis ten jako przesłanki przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego wskazuje:
-przejście posiadania gruntów na nowego posiadacza w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy
-grunty objęte były zobowiązaniem rolnośrodowiskowym przez
-przejście to nastąpiło po doręczeniu pierwszej decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej
- kolejne płatności mogą być przyznane nowemu posiadaczowi, jeżeli spełnia on warunki ( wskazane powyżej w art. 25 ust.2 ustawy).
Enumeratywne wyliczenie poszczególnych warunków wskazanych w tym przepisie w ich literalnym brzmieniu musi mieć szczególne znaczenie w dokonaniu wykładni tego przepisu w celu udzielenia odpowiedzi czy precyzuje on strony umowy, na podstawie której doszło do przeniesienia posiadania gruntu objętego zobowiązaniem rolnośrodowiskowy,
Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje w tym zakresie jedynie na warunek aby przeniesienie posiadania nastąpiło na podstawie umowy, przy czym mogą być to różnorakie umowy. Wyliczenie tych umów jest jedynie przykładowe. Jednocześnie przepis ten nie wskazuje expressis verbis, jakie mają być strony tej umowy, kto ma być stroną tej umowy.
Takie ujęcie tego przepisu nakazuje dokonać wykładni obejmującej wszelkie możliwe przeniesienia posiadania jako podstawę do przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego.
W szczególności należy wskazać, że przepis ten nie precyzuje, że do przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego może dojść tylko wtedy, gdy umowa przenosząca posiadanie zostanie zawarta pomiędzy osoba realizującą to zobowiązanie a osobą mającą zamiar je realizować po przejęciu posiadania.
Przepis ten stanowi jedynie o przejściu posiadania w wyniku zawartej umowy , nie zaś o przejściu posiadania w wyniku umowy zawartej pomiędzy rolnikiem dotychczas posiadającym grunt , czy też dotychczas realizującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe a osoba mająca zamiar je kontynuować, uzyskująca w wyniku tej umowy posiadanie.
Brak zastrzeżenia takiego warunku w tym przepisie (co odnosi się także do przepisu § 32 ust.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego) nie pozwala sądowi na gruncie wykładni językowej uznać, że wykładnia dokonana przez organ, wymagająca spełnienia warunku tożsamości osoby przenoszącej posiadanie i wykonującej zobowiązanie rolnośrodowiskowe za prawidłową.
Gdyby prawodawca miał zamiar tak uregulować kwestię " przejęcia zobowiązania " to poprzez odpowiednia redakcję tego przepisu ( np.: w sposób powyżej wskazany ) mógł to uczynić . Wówczas przepis nie budziłby wątpliwości zawężając krąg umów mogących prowadzić do " przejęcia " zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Przy czym nie budzi wątpliwości sądu, że przez pojęcie " przejęcie zobowiązania " należy rozumieć prawo do uzyskania decyzji organu o przyznaniu tej płatności , gdyż prawo do płatności jest prawem o charakterze publicznoprawnym, kształtowanym decyzją organu.
Należy przy tym jednak zaznaczyć ,że organ – po spełnieniu stosownych warunków ma obowiązek taką decyzję wydać.
Reasumując powyższe rozważania należy zatem wskazać, że w ocenie sądu przepis § 32 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego będzie miał zastosowanie nie tylko wtedy gdy do przeniesienia posiadania gruntu objętego zobowiązaniem rolnośrodowiskowym dojdzie na skutek umowy je przenoszącej zawartej pomiędzy podmiotem realizującym to zobowiązanie, ale także w wyniku każdej innej umowy jeżeli dojdzie do przeniesienia posiadania , zaś osoba je przejmująca ma zamiar kontynuować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w miejsce osoby dotychczas je realizującej.
Za takim stanowiskiem w sposób jednoznaczny przemawia wykładnia językowa, zaś wykładni tej nie sprzeciwia się wykładnia systemowa .
Nie stoją bowiem w sprzeczności z nią inne przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego regulujące tę kwestię w brzmieniu do dnia 15 marca 2016 r, kiedy to dokonano nowelizacji rozporządzenia a szczególności przepisów § 32 ust.5 pkt 1 lit a .
Przepis § 32 ust. 5 reguluje kwestię dokumentów jakie należy złożyć celem uzyskania decyzji przez nowego posiadacza o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej.
W sprawie niniejszej zastosowanie musi mieć pierwotna wersja tego przepisu.
Decydować o tym będzie § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. Dz.U.2016.344 ) , który stanowi, że do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
W przedmiotowej sprawie o przyznanie płatności na rzecz nowego posiadacza doszło do wszczęcia postępowania z dniem złożenia wniosku 15 czerwca 2015 r.
W sprawie należy więc stosować " stare brzmienie " przepisu § 32 ust.5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Należy wskazać ,że przepisy § 32 ust.5 pkt 1 lit. a różnią się pomiędzy sobą dookreśleniem osoby rolnika który miał podjąć zobowiązanie rolnośrodowiskowe. O ile w starym brzmieniu przepis ten wymagał aby strona złożyła oświadczenie na formularzu udostępnionym przez Agencje obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, o tyle nowe brzmienie tego przepisu dookreśla, że należy złożyć oświadczenie obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem. Dookreślono więc ,że chodzi o zobowiązanie rolnika, który był dotychczas posiadaczem gruntów.
Nie dokonując analizy aktualnego brzmienia tego przepisu ( pozostaje to poza ramami sprawy ) należy stwierdzić ,że stare brzmienie przepisu wymaga tylko kontynuowania zobowiązani rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika. Nie jest w nim określony stosunek tego rolnika i jego poosiadanie względem aktualnie występującej osoby i jest to ujęcie możliwie szerokie.
Wymagane jest oświadczenie o:
- zobowiązaniu do kontunuowania zobowiązania rolnośrodowiskowego
- podjętego przez rolnika
- do końca okresu objętego zobowiązaniem.
W tych okolicznościach wykładnia systemowa przepisów rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 marca 2016 r. nie prowadzi do innych wniosków niż wykładnia językowa.
Z wykładnią językową pozostaje w zgodzie wykładnia funkcjonalna /celowościowa/ gospodarcza.
Przedmiotowy przepis dotyczący zobowiązania się do kontynuowania zobowiązania rolnośrodowiskowego uwzględnia możliwe zmiany w stosunkach wiejskich i uwzględnia możliwości rolników do prowadzenia zobowiązań rolnośrodowiskowych przy uwzględnieniu ich wieloletniego charakteru. Niesporne ( jak się wydaje jest ) ,że częste mogą być przypadki niemożności kontynuowania zobowiązania z przyczyn całkowicie usprawiedliwionych i zasadne jest w takim przypadku umożliwienie przejścia takiego zobowiązania na inną osobę , by było ono z korzyścią dla środowiska – kontynuowane.
Uwzględniając więc gospodarczą rolę tej instytucji , jej cele , które obejmują możliwość kontynuowania zobowiązania przez osobę do tego zdolną należy przyjąć, że nie ma uzasadnienia rozróżnianie sytuacji w aspekcie uprawnienia do przejęcia zobowiązania , gdy posiadanie przechodzi na następcę w wyniku umowy z beneficjentem programu ( zobowiązanym rolnośrodowiskowo ) od sytuacji, gdy w umowach tych bierze jeszcze udział osoba trzecia ( np.: właściciel gruntów ). W każdej z sytuacji cel ochronny zostaje spełniony.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ naruszył prawo i bezzasadnie przyjął, że umowa przenosząca posiadanie musi być zawarta pomiędzy beneficjentem programu rolnośrodowiskowego a osobą mająca kontynuować zobowiązanie.
W tych okolicznościach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jako naruszająca prawo materialne, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ppsa. Sąd błędnie określił w wyroku wysokość kosztów w zakresie kosztów zastępstwa procesowego. W myśl § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust.1 pkt1 lit a Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r w sprawie opłat za czynności adwokacie kwota ta powinna wynosić 1800 złotych podczas, gdy Sąd określił ja na 2400 złotych.
Poza tym na skład kosztów składa się kwota wpisu sądowego 353 złote i opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 złotych.
Prawidłowa kwota kosztów wynosi 2170 złotych. Różnica 600 złotych wynika z błędnego określenia wysokości kosztów pełnomocnika z wyboru.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło