I SA/Rz 181/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. E.S. (skarżący) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych, zawnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jako argumenty za przyznaniem prawa pomocy podał, że rok 2009 był rokiem kryzysu w transporcie i jego firmie. Jako istotne skarżący wskazał informacje, że w 2008 r. przebywał osiem miesięcy na zwolnieniu lekarskim, w tym trzy razy na leczeniu szpitalnym. Wedle oświadczenia skarżący posiada dom o pow. 120 m², nieruchomość rolną o pow. 3,5 ha zakwalifikowaną przez skarżącego jako nieużytki, a jako majątek ruchomy o wartości przekraczającej 3000 euro zadeklarował ciągnik siodłowy Volvo. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i jako jedyny dochód wskazał świadczenie emerytalne żony w kwocie 1116 zł brutto. Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia jaką daje art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym o przedłożenie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, informacji o wierzytelnościach i zobowiązania, przedłożenia dokumentacji księgowej o podstawowych wynikach finansowych prowadzonej działalności gospodarczej i odpisu zeznania podatkowego za 2009 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu wchodzą w zakres całkowitego prawa pomocy i instytucja ta ma zastosowanie w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a). Ma zatem za zadanie umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie dochodów pozbawionych, które nawet przy najdalej posuniętych oszczędnościach nie są w stanie wygospodarować środków pieniężnych, by chociaż w części partycypować w kosztach związanych z postępowaniem sądowym. Sąd może przyznać skarżącemu prawo pomocy również w zakresie częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia owo wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Do obowiązku zaś rozpoznającego wniosek referendarza lub sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i jego weryfikacja w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). W niniejszej sprawie referendarz uznał, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powołuje się na przesłanki związane z kryzysem branży transportowej w 2009 r. i długotrwałe zwolnienie lekarskie w 2008 r. Podał, że zmuszony był zaciągnąć w związku z tym kredyt bankowy. Fakt, że skarżący miał w 2008 r. kłopoty ze zdrowiem jest niepodważalny, bowiem przedstawił dokumentację lekarską. Stan zdrowia pozwolił mu jednak wrócić do wykonywanej działalności gospodarczej. Również kryzys, na który się powoływał nie zmusił skarżącego do np. zmiany profilu działalności gospodarczej. Kradzież paliwa także nie mogła zasadniczo rzutować na kondycję finansową firmy skarżącego, choć niezaprzeczalnie stanowiła stratę (31.05.2009 r. skradziono 165 litrów oleju napędowego o wartości 594 zł). Według zeznania podatkowego PIT-36 za 2009 r. -w tym jak zaznaczył skarżący trudnym roku kryzysu branży transportowej – osiągnął on 194.039,07 zł przychodu, w 2008 roku- z pozarolniczej działalności gospodarczej – 97.206,52 zł, przy czym jak podał skarżący przebywał w ciągu tegoż roku osiem miesięcy na zwolnieniu lekarskim. Nie są to złe wyniki finansowe, które wskazywałyby na wyjątkowo trudną sytuację skarżącego. Należy tu dodać, że w obu tych latach skarżący odnotował stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W 2008 r. była to kwota 18.984,49 zł, a w 2009 r. 11.072,04 zł. W tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że "strata" może być tylko wynikiem księgowym, powstałym na skutek, np. amortyzowania środków trwałych, procesu inwestowania i jego rozliczania, i nie oznacza braku faktycznych dochodów. Skarżący podał, że osiąga stratę, ale jednocześnie spłaca zaciągnięty kredyt bankowy kwartalnie po 3330 zł. Z nadesłanego na wezwanie fragmentu podatkowej księgi przychodów i rozchodów dot. miesiąca lutego 2010 r. wynika, że razem od początku roku, czyli praktycznie za dwa miesiące bieżącego roku wartość sprzedanych towarów i usług wyniosła 34.800,63 zł, a wydatki (koszty) 28.365,00 zł. Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że skarżący regularnie otrzymuje zwrot podatku VAT: 21.12.2009 r. - 967,30 zł, 22.01.2010 r. – 1.265,37 zł, 12.02.2010 r. – 2.316,34 zł. Wyciągi te potwierdzają saldo dodatnie na rachunkach skarżącego, a ich analiza prowadzi do wniosku, że rachunek służący działalności gospodarczej jest wykorzystywany do składania przelewów i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, spłacie kredytu, dokonywaniu zwrotów podatku VAT. W przypadku braku środków na rachunku do zrealizowania przelewu, uzupełniane są one poprzez wpłatę własną. Drugi- walutowy (w euro) wskazuje również, iż skarżący posiada do dyspozycji wolne środki płatnicze. Według wyciągów na dzień 2.02.2010 była to kwota 2.356,16 EUR, na dzień 2.03.2010 r. – 3.658,13 EUR. Biorąc pod uwagę te wskaźniki, a także informacje zawarte w aktach administracyjnych, które dostarczają danych o sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny należy uznać, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym ani też częściowym. Skarżący i jego rodzina (żona) z uzyskiwanych dochodów z tytułu działalności gospodarczej i pobieranej emerytury, są w stanie ponosić koszty codziennego utrzymania, w tym utrzymania domu z opłatami 660 zł miesięcznie, spłaty kredytu 1451 zł zaciągniętego na prowadzenie działalności gospodarczej, zakupu lekarstw (dane z protokołu w sprawie ustalenia stanu majątkowego, k. zał. 33 akt administracyjnych). Uzyskiwane dochody pozwalają, zdaniem rozpoznającego wniosek, na poniesienie wszystkich kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym zawodowego pełnomocnika, jeśli według skarżącego zachodzi taka potrzeba. Przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie obowiązuje tzw. przymus adwokacki, a strona skarżąca ma zapewniony szereg gwarancji procesowych chroniących jej prawa. Należy do nich określony w art. 6 p.s.a. obowiązek sądu udzielania stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczania jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z kolei art. 134 p.s.a. gwarantuje, że brak występującego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie wpłynie negatywnie na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Sąd nie jest także związany zarzutami i wnioskami skargi i bada w pełnym zakresie zgodność zaskarżonego aktu z prawem, dlatego może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż przytoczone w skardze. Nie znajdując przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. , należało orzec jak w sentencji