I SA/Rz 19/14

PostanowienieWSA w Rzeszowie2014-01-29

Skład orzekający: Referendarz sądowy Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wykaże brak środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, może liczyć na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym?
Ratio decidendi
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, choć uwarunkowane brakiem środków na pokrycie kosztów postępowania, ma charakter uznaniowy. Samo wykazanie braku środków nie rodzi po stronie spółki roszczenia o przyznanie pomocy. Sąd może odmówić przyznania prawa pomocy, jeśli spółka posiada znaczny majątek, nawet jeśli odnotowała stratę podatkową, a także gdy jej działalność ma charakter czysto komercyjny i nie realizuje celów społecznie istotnych.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka "A" sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku od gier. Spółka wykazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej, posiada znaczny kapitał zakładowy i środki trwałe, ale zamknęła ostatni rok obrotowy stratą i ma zerowe salda na rachunkach bankowych. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 39 836 zł.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy spółce "A" sp. z o.o.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku "A" sp. z o.o., z siedzibą w W., o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], w przedmiocie określenia spółce zobowiązania podatkowego w podatku od gier za wrzesień 2012 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 4 000 000 zł, wartość środków trwałych 5 841 741,70 zł, a ostatni rok obrotowy zamknęła stratą w wysokości 4 341 561,56 zł. Z podanych w oświadczeniu informacji wynika również, że saldo obydwóch rachunków bankowych spółki wynosi 0 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca zaznaczyła, że w obecnej chwili nie posiada żadnych środków finansowych, z których możliwe byłoby pokrycie kosztów sądowych. Wynika to głównie z tego, że decyzjami administracyjnymi pozbawiona została całego swojego majątku, zamknięte zostały prowadzone przez nią salony gier, a znajdujące się w nich automaty, wraz z gotówką zostały zabezpieczone. W związku z powyższym spółka nie prowadzi aktualnie żadnej działalności gospodarczej. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 39 836 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, w zakresie częściowym, może nastąpić, gdy wykaże ona że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, pochodzących między innymi od osób prawnych, chociaż uwarunkowane brakiem środków, z woli ustawodawcy ma charakter uznaniowy o czym świadczy posłużenie się w treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotem "przyznanie prawa pomocy może nastąpić". W odróżnieniu więc od osób fizycznych, wykazanie przez podmioty korporacyjne braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, nie przesądza pozytywnego załatwienia ich wniosków, tj. nie rodzi po ich stronie swoistego "roszczenia" w tym zakresie. Mając na uwadze treść złożonego przez spółkę oświadczenia należy stwierdzić, że choć nie prowadzi ona działalności gospodarczej, to wartość zgromadzonego przez nią majątku jest znaczna, o czym świadczy chociażby wartość pozostających w jej dyspozycji środków trwałych. Oprócz tego, wysokość jej kapitału zakładowego wielokrotnie przewyższa wartość nie tylko potencjalnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, ale także wartość przedmiotu zaskarżenia. Skarżąca podnosi co prawda, że za ubiegły rok odnotowała stratę, lecz w tym miejscu należy podkreślić, że strata podatkowa nie może być wprost utożsamiana z wynikiem finansowym działalności spółki, gdyż stanowi on jedynie różnicę przychodów i kosztów ich uzyskania, wyliczoną dla potrzeb podatkowych, dlatego też nie sposób jest na tej podstawie stawiać jednoznacznych wniosków co do efektywności prowadzonej działalności. W złożonym oświadczeniu podkreślono, że cały majątek spółki został zajęty, nie udokumentowano tego jednak w sposób dostateczny, ponadto samo zajęcie ruchomości i gotówki, o których jest mowa we wniosku, nie jest tożsame z utratą całego majątku. Tak więc brak jest podstaw do przyjęcia, że spółka takowego w ogóle nie posiada. Niezależnie od sytuacji majątkowej spółki, która aktualnie może być trudna, nie sposób jednak pominąć tego, że jest ona przedsiębiorcą, czyli podmiotem nastawionym na pomnażaniem zysków dla swoich wspólników, w związku z tym, w przypadku wystąpienia problemów finansowych, to właśnie ci wspólnicy powinni zapewnić jej środki na pokrycie podstawowych potrzeb, do których niewątpliwie należy zaliczyć koszty prowadzenia postępowań sądowych. Dodać także należy, że trudno byłoby znaleźć przekonujące uzasadnienie dla przyznania dofinansowania ze środków publicznych (w postaci prawa pomocy) tej kategorii podmiotom, do jakiej zaliczają się przedsiębiorcy, gdyż oznaczałoby to w praktyce przerzucenie kosztów ich funkcjonowania na podatników, którzy nie są beneficjentami ich działalności. Działalność spółki jest przedsięwzięciem czysto komercyjnym, w której nie sposób upatrywać urzeczywistniania społecznie istotnych celów, dlatego też jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło