I SA/Rz 194/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę - I SA/Rz 194/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. znak [...] ds. [...] Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2010r. znak [...] odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2005r. znak [...] ds. [...]. Z dokonanych ustaleń przez organ celny wynika, że decyzję z dnia [...] lipca 2005r. znak [...] ds. [...] Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] września 2004r. znak [...]uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne IDA SAD poz. ew. [...] z dnia [...] lutego 2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005r. sygn. akt I SA/Rz 379/05 oddalił skargę na wyżej podaną decyzję organu I instancji. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 21 grudnia 2005r. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2007r. sygn. akt I SA/Rz 754/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wskazanym wyrokiem. Postanowienie uprawomocniło się 17 grudnia 2009r. Pismem z dnia [...] maja 2010r. pełn. B.N. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2005r. znak [...] ds. [...] na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 622 ze zm.) w zw. z art. 253 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). We wniosku pełn. strony wskazał, że trzeci tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji ostatecznej oparty na przepisie art. 253 § 1 może zostać uruchomiony tylko wówczas, gdy decyzja nie jest dotknięta wadą uzasadniającą wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności lub w sprawie wznowienia postępowania. Przepis ten umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji, na mocy której strona nie nabyła prawa. Postępowanie prowadzone w tym trybie jest weryfikacją ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia tj. czy za ewentualną zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. Decyzją z dnia [...] września 2010r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej w P. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej znak [...] z dnia [...] lipca 2005r. W uzasadnieniu wskazał, że ustawodawca w przepisie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej posługuje się pojęciem decyzji ostatecznej na mocy której strona nie nabyła prawa. Podczas gdy będąca przedmiotem wniosku decyzja jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo. Decyzje podatkowe nakładające obowiązki na adresata, w tym decyzje wymiarowe, też tworzą prawo dla stron. To stwierdzenie można w całości odnieść do decyzji wydanych przez organy celne. Skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2005r. jest decyzją na podstawie której strona nabyła prawo, to brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej. Od decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. znak [...] z dnia [...] września 2010r. odwołanie złożył pełnomocnik strony wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik strony zarzucił naruszenie przepisów art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 i art. 2651 § 1 ustawy Kodeks celny. Wskazał, że poza art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej istnieje również art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylone lub zmienione przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Tym samym istniały tożsame do wskazanych przez stronę przesłanki do rozstrzygnięcia merytorycznie złożonego żądania, co nie zostało przez organ celny zrobione. Powyższe spowodowało naruszenie zasady zaufania strony do organu podatkowego. Obowiązkiem organu było sprawdzenie czy istnieje przepis prawa materialnego warunkujący możliwość wszczęcia postępowania w danej sprawie, a następnie rozstrzygnął w sposób właściwy żądanie strony. Pełnomocnik strony podniósł również, że: 1) zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego, 2) zgodnie z art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej - organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, 3) organ celny w żaden sposób nie jest związany wskazaną przez stronę podstawą prawną składanego wniosku. Powinien dążyć do załatwienia wniosku niezależnie od powołanej podstawy prawnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2010 znak [...] . W decyzji wydanej w dniu [...] stycznia 2011r. znak [...] ds. [...] wskazał, że organ celny w związku z wniesionym przez pełn. strony wnioskiem wszczął postępowanie w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na interes publiczny ważny interes strony w trybie art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślił, że w przypadku trybu nadzwyczajnego - w sytuacji jednoznaczności żądania strony - związany jest podstawą prawną złożonego wniosku. Z kolei dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w rozumieniu art. 122 Ordynacji podatkowej, obejmuje ustalenie przez organ podatkowy treść rzeczywistego żądania strony w sytuacji, gdy zachodzi rozbieżność treści samego wniosku. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. Skoro decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2005r. jest decyzją nakładającą na stronę obowiązek, to niedopuszczalne było jej wzruszenie w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej. Dopiero na etapie odwołania pełnomocnik strony zmienił podstawę prawną żądania wniosku. Wskazany na tym etapie art. 2651 §1 kodeksu celnego dotyczy zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie której strona nabyła prawa. Do uruchomienia postępowania w trybie tego przepisu niezbędna jest zgoda strony. Jednocześnie zgoda strony nie może być ani dorozumiana, ani domniemana, choćby za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiał "słuszny interes strony". Tylko i wyłącznie zgoda udzielona wprost i wyraźnie, przez stosowne oświadczenia złożone organowi podatkowemu, może stanowić jedną z przesłanek zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 2651 § 1 kodeksu celnego. Na etapie wniosku z dnia 28 maja 2010r. zgody takiej nie było. Od wyżej wskazanej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. wniósł pełnomocnik strony żądając jej uchylenia z uwagi na interes publiczny i ważny interes strony oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 121 §1 i § 2, art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 kodeksu celnego w związku z art. 2651 § 1 kodeksu celnego. W złożonej skardze podkreślono, że poza art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej istnieje art. 2651 § 1 kodeksu celnego zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Tym samym istniały tożsame do wskazanych przez stronę przesłanki do rozstrzygnięcia merytoryczne złożonego żądania, co nie zostało przez organ celny zrobione. Powyższe spowodowało naruszenie zasady zaufania strony do organu podatkowego. Obowiązkiem organu było sprawdzenie czy istnieje przepis prawa materialnego normujący możliwość wszczęcia postępowania w danej sprawie, a następnie rozstrzygnięcie w sposób właściwy żądanie strony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie z wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej jest postępowaniem w nowej sprawie, której przedmiotem jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji objętej wnioskiem w oparciu o aktualny stan faktyczny sprawy i obowiązujące prawne przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji (wyrok NSA z 28 kwietnia 2004r. sygn. akt GSK 7/04 Lex 150823). W konsekwencji zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 90a ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 622 ze zm.), a nie art. 2651 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. kodeks celny (Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) obowiązujący w dacie powstania długu celnego. Powołane przez organ celny błędnej podstawy prawnej nie miało jednak wpływu na wynik sprawy albowiem art. 90a prawa celnego jest odpowiednikiem art. 2651 kodeksu celnego i zawiera te same przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. W związku z powyższym aktualne pozostają również na gruncie art. 90a prawa celnego orzecznictwo wydane na gruncie art. 2651 kodeksu celnego. We wniosku z dnia 28 maja 2010r. pełnomocnik skarżącej jako podstawę żądania podał art. 73 §1 prawa celnego w zw. z art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisem art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że w oparciu o niego mogą być uchylane tylko decyzje ostateczne, na których podstawie strona nie nabyła prawa. Natomiast strona na podstawie decyzji, jak prawidłowo stwierdził organ celny, nabyła prawo. Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej w P. znak [...]ds. [...] z dnia [...] lipca 2005r. utrzymując w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. znak [...] z dnia [...] września 2004r. ustaliła wysokość należności celnej. Określiła więc obowiązek stronie, jego zakres i wymiar. Prawem nabytym nie jest tylko uprawnienie, lecz również granice obowiązku, nakazu, zakazu. W związku z powyższym, na podstawie wskazanego przez pełnomocnika strony we wniosku przepisu art. 253 Ordynacji podatkowej nie może powyższa decyzja zostać uchylona. Przepis ten wskazuje na konieczność badania dalszych przesłanek umożliwiających stosowanie tego przepisu, lecz tylko wówczas, gdy z mocy decyzji ostatecznej strona nie nabyła prawa, ale w rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Pełnomocnik strony w złożonym wniosku, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wskazał, że jego zamiarem jest wszczęcie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej w oparciu przepis art. 253 §1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 prawa celnego. W uzasadnieniu wniosku zawarł argumentację służącą wykazaniu zaistnienia przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o wyżej wskazany przepis. Organ celny trafnie wskazał, że obowiązek procedowania zmierzający do wyjaśnienia właściwych zamiarów strony istnieje w sytuacji, gdy w sprawie rzeczywiście istnieje wątpliwość co do żądania strony określonego we wniosku wstrzymującym postępowanie administracyjne. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Organ celny nie ma obowiązku pouczenia profesjonalnego pełnomocnika o konsekwencjach procesowych złożonego wniosku. Zasady postępowania celnego (art. 120-122 Ordynacji podatkowej) nie obejmują sobą obowiązku doradztwa, wskazywania obiektywnie najkorzystniejszego dla strony postępowania czy też przedstawiania prognoz, jako następstw możliwych działań procesowych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 17 października 2008r. sygn. akt I GSK 1115/07). W złożonym odwołaniu pełnomocnik skarżącej strony wskazał, że organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 2651 § 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z przepisem tego artykułu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zawieszona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Przepis ten odpowiada obecnie art. 90a prawa celnego. Instytucja uchylenia czy też zmiany decyzji ostatecznej ma zastosowanie jedynie do takich decyzji, których cel nie został jeszcze całkowicie zrealizowany oraz przy wydaniu których organ dysponował pewnym luzem decyzyjnym. Chodzi tu o sytuację w których wydane decyzje zawierają rozstrzygnięcia, których ewentualna zmiana nie zmieni stosunku prawnego wykreowanego decyzją zmienianą. Dopuszczalność uchylenia decyzji w tym trybie nie może zatem obejmować wszystkich przypadków mogących wystąpić w obrocie prawnym, lecz jedynie takich stanów prawnych, których uchylenie decyzji zmieni na przyszłość sytuację prawną strony co do wykonywania przez nią uprawnień lub obowiązków wykreowanych wcześniej wydaną decyzją ostateczną. W szczególności dotyczy to sytuacji, w których skutki decyzji rozciągnięte są w czasie i mają zostać zmodyfikowane w granicach określonych prawem. Jednocześnie wzruszenie decyzji ostatecznych w tym nadzwyczajnym trybie może dotyczyć jedynie decyzji uznaniowych lub przy wydaniu których organ ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć. Uwzględnienie ważnego interesu strony może bowiem polegać na tym, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego, zmieni decyzję mniej korzystną dla strony. Nie mieści się jednak w pojęciu ważnego interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa. Stąd wyłączone jest zastosowanie trybu uchylenia (zmiany) decyzji ostatecznej do decyzji związanych (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007r. sygn. akt I GSK 319/06, wyrok NSA z 9 maja 2005r. sygn. akt OSK 1756/04, wyrok NSA z 4 października 1999r. sygn. akt IV SA 1459/97). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej wnosi o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lipca 2005r. w której utrzymana została w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] września 2004r. uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne JDA SAD poz. ew. E13 [...] z dnia [...] lutego 2003r. w zakresie zastosowanego kodu Taryfy celnej, stawki celnej oraz kwoty długu celnego. Zgodnie z art. 65 § 4 pkt 2 a i c kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego lub zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym inne niż określone w lit. a i b. Nie budzące wątpliwości brzmienie tego przepisu powoduje, że w przypadku uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, organ celny obowiązany jest do określenia kwoty długu celnego zgodnie z przepisami prawa. Organ celny w takim przypadku nie ma żadnego luzu decyzyjnego. Dlatego też decyzje te są decyzjami związanymi i nie mogą być wzruszone w trybie art. 90a prawa celnego (art. 2651 Kodeksu celnego). Dopuszczalność możliwości zastosowania nadzwyczajnego trybu uchylenia decyzji ostatecznej prowadziłoby do wydania decyzji sprzecznej z prawem, nadkładającym na organy celne obowiązek określenia prawidłowej wysokości należności celnych. Mając powyższe na uwadze należało uznać zarzuty zawarte w skardze za niezasadne. Skoro Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skargę należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.