I SA/Rz 194/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant Specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2018 i 2019 rok oraz w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2019 rok oddala skargę. B.K. (dalej: Skarżąca/Wnioskodawczyni) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 30 grudnia 2021 r. nr SKO.4141/92/2021. Utrzymano nią w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: organ I instancji) z 19 lipca 2021 r. nr BP.3120.21.2.2021 o odmowie umorzenia, na wniosek Skarżącej: - zaległości podatkowej wraz z odsetkami w podatku od nieruchomości za 2018 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł oraz za 2019 r. w wysokości [...] wraz z odsetkami [...] zł; - zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2019 r. w wysokości [...] zł. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynikało, że Skarżąca w styczniu 2021 r. zwróciła się do Burmistrza [...] o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2018 r. i 2019 r. oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2019 r., powołując się na złą sytuację finansową. Wskazała, że ze względu na pandemię ma problem ze spłatą podatku oraz opłat za gospodarowanie odpadami z uwagi na ponoszone straty. Burmistrz [...] decyzją z 23 lutego 2021 r. nr BP.3120.2.2.2021 r. odmówił Skarżącej umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2018 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł oraz w podatku od nieruchomości za 2019 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł oraz odmówił umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2019 r. w wysokości [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, decyzją z 16 czerwca 2021 r. nr SKO.4141/32/2021 uchyliło decyzję organu I instancji przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz [...] w toku postępowania dowodowego ustalił, że Wnioskodawczyni jest właścicielką działki o pow. 1.019 m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. użytkowej 227,70 m2 oraz działki rolnej o pow. 0,1149 ha. Z materiału dowodowego wynikało, że za 2019 r. Wnioskodawczyni osiągnęła przychód w wysokości [...] zł oraz poniosła koszty w wysokości [...] zł, co oznacza, że dochód wyniósł [...] zł. Za lata 2017 i 2018 Strona wykazała stratę w wysokości [...] zł. Przychód z tytułu działalności gospodarczej za 2020 r. wyniósł [...] zł, przy czym Strona wypłacała pracownikom regularnie comiesięczne wynagrodzenie w wysokości v zł., co daje kwotę [...] zł oraz poniosła inne wydatki w wysokości [...] zł. Potwierdzono również, że Wnioskodawczyni otrzymała pomoc publiczną w wysokości 6.719,11 zł. Wskazano, że dysponuje środkami na uregulowanie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, których wysokość w drugim półroczu 2019 r. wynosiła [...] zł. Mając na uwadze powyższe Burmistrz [...] decyzją z 19 lipca 2021 r. nr BP.3120.21.2.2021 odmówił Skarżącej umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami w podatku od nieruchomości za 2018 r. i 2019 r. oraz zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2019 r. Uznano, że w sprawie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika jednak interes publiczny przemawia za odmową umorzenia. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wniosła od niego odwołanie. SKO, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 30 grudnia 2021 r., opisaną na wstępie, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z 19 lipca 2021 r. Organ odwoławczy uznał, że nie było podstaw do zakwestionowania prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie przepisu art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.), dalej w skrócie: "O.p.", organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, organ podatkowy może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minis- w zakresie i na zasadach określonych bezpośrednio w obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minis (art. 67b pkt 2 O.p.) Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z treścią ww. przepisów, organ, rozpatrując wniosek strony o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych, zobowiązany jest do przeanalizowania występowania w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. SKO podkreśliło, że powołany przepis uzależnia możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi od zaistnienia tychże przesłanek. Przepis ustawy nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika (strony) i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organy administracji publicznej. Każdorazowo zatem w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną organ zobowiązany jest do indywidualnego rozpatrzenia i ustalenia, czym jest ważny interes publiczny oraz interes strony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację finansową i rodzinną. Dane te muszą obejmować informacje dotyczące majątku stron, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów i realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, a także skutków jakie dla stron i podmiotów od nich zależnych może powodować wykonanie obowiązków wynikających z nałożonej opłaty. Przez interes publiczny należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), której zaspokojenie powinno służyć zbiorowości lokalnej lub całemu społeczeństwu, to również dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość czy bezpieczeństwo. Ponadto interes publiczny rozumiany jest także jako dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania w całości i terminowo. Po analizie sytuacji materialnej i osobistej Skarżącej, organ odwoławczy uznał, analogicznie jak uczynił to Burmistrz [...] , że w niniejszej sprawie zachodzi ważny interes podatnika, ale umorzeniu zaległości sprzeciwia się interes publiczny. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji decydując o odmowie umorzenia zaległości, dostrzegając ważny interes podatnika prawidłowo uwzględnił także interes publiczny związany z koniecznością zagwarantowania środków na pokrycie wydatków w budżecie gminy. Podkreślił, że środki te pochodzą w dużej części z podatku od nieruchomości. Wskazał na szczegółowe dane związane wykonaniem budżetu Miasta [...] za 2020 r., w tym na poziom zaplanowanego deficytu. Porównał wpływy w roku 2020 z rokiem poprzednim, podkreślając obecne obniżenie wpływów. Twierdzenia poparto szczegółowymi danymi. Wskazano jednocześnie na ograniczenia związane z pandemią dotyczące gminy, w tym zamkniętego basenu oraz kina, podkreślając konieczność ponoszenia przez gminę stałych kosztów ich utrzymania. Zgodnie z twierdzeniem organu kwota długu gminy w formie zaciągniętych kredytów bankowych na koniec 2020 r. wyniesie [...] zł mln zł. Trudna sytuacja finansowa gminy będzie miała swoje przełożenie w roku 2021. Przyjęte w budżecie roku 2020 planowane dochody są niższe w porównaniu z rokiem 2019 (o ok. [...] zł). Podkreślono, że konieczne będzie zaciągnięcie nowych kredytów bankowych w związku z deficytem zaplanowanym na 2021 r. wysokości [...] zł. Skarżąca nie zgodziła się z decyzja SKO z 30 grudnia 2021 r. i złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, domagając się jej uchylenia i umorzenia zaległości. Podkreśliła, że jej dochody za 2019 r. wyniosły 0 zł. Podniosła, że w z związku z COVID-19 "zamknęła firmę" co naraziło ją na straty. Wskazała, że od września 2021 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie osiąga dochodów. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego był przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i 67 b § 1 O.p. Na wstępie należy podkreślić, że umorzenie zaległości stanowi wyjątek od zasady powszechności opodatkowania. Wyjątkowy i szczególny charakter ulg w spłacie należności przejawia się w oparciu decyzji w tym przedmiocie na tzw. "uznaniu administracyjnym". Oznacza ono, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek zastosowania ulgi (umorzenia zaległości podatkowych, ich odroczenia, bądź rozłożenia na raty), organ podatkowy nie jest zobligowany do udzielenia wnioskowanej ulgi. Jej fakultatywne zastosowanie możliwe jest tylko w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone zaistnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony (udzielenia ulgi). Korzystając wówczas z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia, przez co może - pomimo istnienia przesłanek udzielenia ulgi - odmówić uwzględnienia wniosku strony. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi. Zastosowanie ulgi nie jest zatem zdeterminowane obowiązującą normą prawną. To właściwy organ podatkowy podejmuje decyzję przy analizie przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", czy przyznać podatnikowi ulgę, czy też nie. Nie ulega wątpliwości, że nie ma miejsca w tym postępowaniu na dowolność, ponieważ organ jest zobowiązany uwzględnić przesłanki określone w powołanym wyżej przepisie, tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" i w tym celu zebrać wyczerpująco materiał dowodowy i prawidłowo go ocenić. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane. Dlatego w każdej konkretnej sprawie ocena istnienia tych przesłanek może przejawiać się w sposób odmienny, ale istotne jest, aby ta ocena była spójna i logiczna. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy, mających wskazywać na "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie administracyjne samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy podatkowe podjęły czynności dowodowe, w celu ustalenia przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Organ podatkowy w przedmiotowej sprawie przeanalizował bowiem wniosek, opierając się na informacjach udzielonych przez Skarżącą ponadto dokonał również ustaleń własnych. Sąd zauważą, że "ważny interes podatnika", "interes publiczny" to pojęcia nieostre. W nauce przedmiotu "ważny interes podatnika" definiuje się jako pewien stan oczekiwania, określoną potrzebę zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra. Z kolei "interes publiczny" traktuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (Ordynacja Podatkowa Komentarz, Cezary Kosikowski, Leonard Etel, Jacek Brolik, Rafał Dowgier, Piotr Pietrasz, Mariusz Popławski, Sławomir Presnarowicz, Wojciech Stachurski, wydanie 5, Lex - Wolters Kluwer business, Warszawa 2013 r., str. 294-295). W orzecznictwie wskazuje się, że owymi wartościami wspólnymi tworzącymi "interes publiczny" są sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt [...] , publ. na str. www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu organy zebrały materiał dowodowy w sposób wystarczający do oceny, czy wniosek o umorzenie zaległości jest uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Sąd zaakceptował prawidłowość prezentowanego przez organy stanowiska o istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika jak i braku interesu publicznego na tle zgromadzonego przez organy podatkowe i pozostającego do ich dyspozycji materiału dowodowego. Zgodzić należy się z tym, że obostrzenia związane z pandemią COVID-19 wywołały negatywne skutki u przedsiębiorców, w tym dotknęły działalność Strony. Bezsporne jest , że uwzględniając wysokość zaległości, uzyskanie ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych oraz z tytułu odpadów wpłynęłoby pozytywnie na jej sytuację finansową, szczególnie uwzględniając to, że przepisy tzw. "tarczy antykryzysowej" nie zabezpieczają przedsiębiorców w zakresie regulacji zobowiązań w podatku od nieruchomości, a sam strona uzyskała pomoc publiczną w wysokości [...] zł. W tym miejscu warto podkreślić, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, co oznacza, że nie wolno czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku w każdej sytuacji, gdy podatnik znajdzie się w złej kondycji finansowej. Umorzenie stanowi rezygnację organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych, tym samym zastosowanie tej instytucji powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach oczywistych i uzasadnionych interesem społecznym. Odmawiając Skarżącej umorzenia zaległości organ mógł uzasadnić to dbałością o interes publiczny, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. Interes publiczny nie został przy tym oceniony subiektywnie (wyrok WSA z 9.01.2013 r., [...] ), lecz opiera się na sytuacji finansowej Miasta w czasie pandemii związanej z koniecznością wydatkowania środków na potrzeby lokalne. W kontekście stosowania uznania należy także podkreślić, że umorzenie zaległości podatkowej oraz z tytułu innych danin publicznych jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, co oznacza, że nie można czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku w każdej sytuacji, gdy podatnik znajdzie się w złej kondycji finansowej. W szczególności umorzenie zaległości stanowi bowiem rezygnację organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych, tym samym zastosowanie tej instytucji powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach oczywistych i uzasadnionych interesem społecznym (wyrok WSA z 28.10.2020 r., [...] ). Organy podatkowe odmawiając umorzenia wnioskowanych zaległości uwzględniły aktualny stan budżetu gminy oraz zasadę równości i sprawiedliwości opodatkowania. Organ uwzględnił także interes publiczny związany z koniecznością zagwarantowania środków na pokrycie wydatków w budżecie gminy, który przeważa nad interesem podatnika. Środki na wydatki budżetowe gminy pochodzą bowiem w dużej części z podatku od nieruchomości. Wskazano przy tym na szczegółowe dane związane wykonaniem budżetu Miasta [...] za 2020 r. oraz planowanego na 2021 r. w tym na poziom zaplanowanego deficytu oraz zwiększające się zadłużenie gminy. Porównano przy tym wpływy w roku 2020 z rokiem poprzednim, co wskazuje na obniżenie się wpływów oraz zwiększenie zadłużenia Miasta, a także przedstawiono założenia dotyczące finansów w roku 2021. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe obu instancji przepisów art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i 67b § 1 O.p. Wydając decyzję organy dokonały prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego ustalając wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz uznając, że w sprawie występuje przesłanka ważnego interesu podatnika oraz nie występuje przesłanka interesu publicznego umożliwiająca zastosowanie umorzenia. Wydając rozstrzygnięcie nie przekroczono granic uznania. Należy podkreślić, że interesu publicznego ani ważnego interesu Skarżącej nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) orzekł, jak w sentencji.