I SA/Rz 197/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku R. C. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], [...] [...] [...] [...] [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do lipca 2005 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. R. C. (dalej zwany skarżącym) w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia, wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując wniosek przewlekłą chorobą i koniecznością ponoszenia kosztów leczenia. Skarżący jak podał nie posiada stałego źródła utrzymania, nie posiada oszczędności ani majątku, które pozwalałyby mu na pokrycie kosztów związanych z opłatą od skargi kasacyjnej (na takim etapie pozostaje sprawa skarżącego) bez poniesienia uszczerbku koniecznego dla utrzymania. Skarżący powołał się na składane już oświadczenia w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy oraz na fakt, że obecnie jest rozwiedziony. W kwestii majątku skarżący nie wskazał jakichkolwiek zasobów majątkowych (nieruchomości, rzeczy ruchomych, oszczędności). Oświadczył, że mieszka w domu swoich rodziców, nie prowadzi działalności gospodarczej, ze względu na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zadeklarował dochody w wysokości 1000 zł. Wezwany do złożenia wyjaśnień w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., skarżący oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Opisał szeroko swoje dolegliwości zdrowotne i podał do wiadomości, że pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy pokrywają wszelkie koszty oraz to, że miesięczne stałe wydatki skarżącego przekraczają kwotę 1500 zł, nie posiada on żadnych środków transportu i nie korzysta z pomocy społecznej. Przedłożył także fakturę za zakup środków medycznych na kwotę 732 zł. Nie udokumentował natomiast dochodów rodziców, nie przedłożył zeznań podatkowych i wyciągów z rachunków bankowych wszystkich domowników, rachunków związanych z utrzymaniem domu ani jakichkolwiek innych dowodów na trudną sytuację materialną. Badając na posiedzeniu niejawnym, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty jest na ustawowych przesłankach zważono, co następuje: Skarżący wnioskował o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych czyli o instytucję prawa pomocy, którą regulują przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres tego wniosku obliguje do zbadania, czy wnioskodawca spełnia przesłankę wynikająca z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., czyli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badanie przesłanek opiera się na oświadczeniu złożonym na stosownym formularzu i winno obejmować dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy, zgodnie z wolą ustawodawcy wynikającą z art. 252 P.p.s.a. Oznacza to, że poprzez wskazanie przez wnioskodawcę dowodów, na których opiera on wniosek, musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z kolei jeżeli oświadczenie o którym mowa powyżej okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, możliwe jest prowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, zgodnie z art. 255 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw, by przyznać skarżącemu prawo pomocy w jakimkolwiek zakresie. W obecnie rozpatrywanym wniosku skarżący powołał się na argumentację i oświadczenie złożone w sprawie o przyznanie prawa pomocy w lipcu 2012 r. Podobnie jak obecnie był wówczas wzywany do wykazania przesłanek do zastosowania pomocy w postaci częściowego zwolnienia go od kosztów sądowych i z nałożonego obowiązku nie wywiązał się należycie, co było podstawą odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. I SA/Rz 609/12). Obecnie złożył niemal identycznie brzmiące jak to sprzed dwóch lat oświadczenie odnoszące się do stanu zdrowia, załączając dowód zakupu środków medycznych, ale brak jest nadal w sprawie potwierdzenia, że innych wydatków, a konkretnie wydatków związanych z opłatą od skargi kasacyjnej nie jest w stanie ponieść. Pomimo precyzyjnego wezwania referendarza sądowego, skarżący nie wskazał ani nie udokumentował wysokości dochodów rodziców. Ich wysokość ma zasadnicze znaczenie przy ocenie wniosku, ponieważ skarżący twierdzi, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy przysługuje w sytuacjach wyjątkowych, w których wnioskodawca, pomimo poczynionych starań, nie ma żadnych realnych możliwości poniesienia ciężaru opłat. W sprawie natomiast oświadczenie skarżącego o jego wyjątkowo złej sytuacji materialnej budzi poważne wątpliwości w konfrontacji choćby z faktem, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący stawił się w obecności dwóch pełnomocników z wyboru: adwokata i doradcy podatkowego, którzy jak należy sądzić nie działają w tej sprawie pro bono. W ocenie rozpoznającego wniosek podane przez skarżącego dane i złożone oświadczenie nie zawierają dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości finansowych, co tym samym pozbawia rozpoznającego możliwości zweryfikowania wniosku, i sprawia że należy odmówić przyznania prawa pomocy. Bez ustalenia wysokości dochodów i wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem nie można dokonać prawidłowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem /referendarzem sądowym/ w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśnień zmierzających do ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Skoro ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która pomimo wezwania do ich wykazania nie czyni temu zadość, wszelkie wątpliwości dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygnąć na jej niekorzyść. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.