I SA/Rz 20/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędzia WSA Kazimierz Włoch Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2005r. na rozprawie- sprawy ze skarg L. M.-W. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2003r. Nr: [...] [...] . [...] [...] [...] w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia I. uchyla zaskarżone postanowienia; przy czym określa, że nie podlegają one wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej L. M.-W. kwotę 1.715 zł. (słownie tysiąc siedemset piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 20/04 U z a s a d n i e n i e Dyrektor Urzędu Celnego, decyzjami z dnia (...) maja 2001 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...), adresowanymi do L. M-W, uznał, określone w tych decyzjach, zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie określenia kwoty wynikającej z długu celnego; określił kwoty wynikające z długów celnych; zaliczył na poczet nowookreślonych długów celnych kwoty długów celnych wpłaconych wg zgłoszeń celnych; wezwał importera do dopłaty powstałego niedoboru cła i obciążył importera odsetkami wyrównawczymi. Odwołania od wymienionych wyżej decyzji wniosła L. M-W, a Prezes Głównego Urzędu Ceł, postanowieniami z dnia (...) stycznia 2002r. o Nr Nr: (...),(...), (...),(...),(...), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, a postanowieniami z dnia (...) stycznia 2002r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...),(...), stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołań. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 21 marca 2003 r. sygn. akt SA/Rz 331/02 i wyrokiem z dnia 21marca 2003 r. sygn. akt SA/Rz 337/02, po rozpatrzeniu skarg L. M-W, uchylił wyżej opisane postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołań. Dyrektor Izby Celnej, decyzjami z dnia (...) czerwca 2003 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...),(...), uchylił w całości decyzje organu I instancji tj. decyzje Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) maja 2001 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...)i umorzył postępowania w sprawach. Dyrektor Izby Celnej, decyzjami z dnia (...) lipca 2003 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...), zarządził zwrot kwot uiszczonych tytułem należności celnych wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wpłaty tych należności do dnia dokonania zwrotu; zarządził zwrot kwot wpłaconych tytułem odsetek wyrównawczych i zarządził zwrot kwot wpłaconych tytułem odsetek za zwłokę. L. M-W złożyła wnioski z dnia 25 lipca 2003r. o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się uchylenia powyższych decyzji, w częściach w których organ orzekł o zwrocie kwot wpłaconych z tytułu odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę i zarządzenie zwrotu tych kwot wraz z należnymi odsetkami od dnia wpłaty do dnia zwrotu. Domagała się również zarządzenia zwrotu "pobranych kosztów egzekucyjnych" i "kosztów upomnienia" wraz z należnymi odsetkami od dnia wpłaty do dnia zwrotu. W uzasadnieniu wniosków podała, że zarządzenie zwrotu wymienionych we wnioskach należności wraz z należnymi odsetkami będzie stanowiło zadośćuczynienie wyrządzonej jej szkody w wyniku wydania decyzji niezgodnych z prawem /art. 261 § 2 ordynacji podatkowej/. Dyrektor Izby Celnej, decyzjami z dnia (...) września 2003r. o Nr Nr (...),(...),(...),(...) i (...), utrzymał w mocy swoje własne decyzje z dnia (...) lipca 2003r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...). W motywach decyzji z dnia [...] września 2003 r. Dyrektor Izby Celnej odnosząc się do - jak to określił - żądania Strony, dotyczącego zwrotu uiszczonych przez nią kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia stwierdził, że zwrot niesłusznie pobranego cła następuje z urzędu w formie decyzji, natomiast rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia oraz ewentualnych odsetek od kwot dotyczących tych kosztów może zapaść jedynie na drodze odrębnego postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm./. Przepis art. 64 § 4 ustawy egzekucyjnej przewiduje, iż rozstrzygnięcie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny. Postanowienie takie wydaje się na żądanie strony i należy ono do postanowień zaskarżalnych. Odnosząc się do podnoszonego we wniosku żądania rekompensaty utraty przez Stronę zysków, jakich pozbawiona została w związku z uiszczeniem Skarbowi Państwa nienależnych kwot oraz żądania przez nią "zadośćuczynienia" w trybie art. 261 § 2 ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, iż zgodnie z przytoczonym artykułem sprawa ta jest rozpatrywana przez organ pod warunkiem złożenia odpowiedniego wniosku. Konkludując organ wskazał, że kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z art. 261 § 2 ordynacji podatkowej, jak i kwestia zwrotu kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych oraz odsetek od tych należności nie była objęta zakresem rozstrzygania w zaskarżonych decyzjach. Natomiast wnioski te, ujęte w pismach z dnia 25 lipca 2003 r. /wnioski o ponowne rozpatrzenie spraw/ zostaną rozstrzygnięte przez Dyrektora Izby Celnej w odrębnych postępowaniach. Dyrektor Izby Celnej, postanowieniami z dnia (...) października 2003r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...), zarządził zwrot kwot z tytułów kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 lipca 2001r. do dnia 13 października 2003r. oraz zwrot kwot z tytułu kosztów upomnienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 lipca 2001 r. do dnia 13 października 2003r. W "zażaleniach", zawartych w pismach z dnia 25 października 2003r., L. M-W, po przedstawieniu treści swoich wniosków z dnia 25 lipca 2003 r. /omyłkowo podając datę 25 września 2003 r. - w części wstępnej zażaleń/, wskazała że do chwili obecnej nie otrzymała zawiadomienia o wszczęciu odrębnego postępowania w zakresie żądania objętego punktami 1 wniosków /tj. domagania się odsetek od zwróconych kwot wpłaconych tytułem odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę/, przy równoczesnym braku rozstrzygnięcia żądania w tym zakresie i pomimo upływu ustawowych terminów. Podała, że w zaskarżonych postanowieniach Dyrektor Izby Celnej rozstrzygnął żądanie w zakresie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniami z dnia (...) grudnia 2003 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...), uchylił postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) października 2003 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...) w całości i umorzył postępowania I instancji. W uzasadnieniu postanowień organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego - postanowienia o kosztach wydawane są na wniosek zobowiązanego /art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej/. Organ I instancji zaś wydał zaskarżone postanowienia bez wniosków strony co do rozstrzygnięcia w sprawie kosztów, gdyż z treści wniosków z dnia 25 lipca 2003 r. o ponowne rozstrzygnięcie spraw nie można wysnuć konstatacji, że strona złożyła wnioski o wydanie postanowień w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) grudnia 2003 r. o Nr Nr: (...),(...),(...),(...) i (...), wniosła L. M-W - zarzucając naruszenie przepisów art. 64c § 3 i § 7 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, iż Dyrektor Izby Celnej wydał postanowienia w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami oraz z tytułu kosztów upomnienia wraz z ustawowymi odsetkami bez wniosków strony. Wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania organowi II instancji i o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych; w tym zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. W uzasadnieniach skarg podkreślono, że z treści wniosków skarżącej z dnia 25 lipca 2003 r. w sposób jednoznaczny wynika, iż sformułowano w nich wnioski w zakresie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, a zatem intencja oraz interes strony został wyrażony w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości. O ile jednak zakres żądania budził jakiekolwiek wątpliwości jego obowiązkiem było wyjaśnić tę wątpliwość. Powołano się również na pismo Ministerstwa Finansów Departament Systemu Podatkowego z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...]. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podkreślił, że w niniejszych sprawach skarżąca nie kwestionowała wysokości zwrotu kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia, a zatem bezprzedmiotowe było postępowanie organu I instancji. Zwrot kosztów egzekucyjnych następuje z urzędu, natomiast postanowienie w przedmiocie zwrotu tych kosztów organ wydaje w przypadku sporu co do wysokości kwoty należnego zwrotu. W pismach procesowych z dnia 21 stycznia 2005r. strona skarżąca podniosła dodatkowo zarzut naruszenia przez organ II instancji dyspozycji art. 234 ordynacji podatkowej tj. zakazu reformationis in peius, bowiem nie zachodziły przesłanki uzasadniające stwierdzenie rażącego naruszenia prawa lub interesu publicznego, a w konsekwencji też uchylenia zaskarżonych postanowień i umorzenia postępowań organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd nie jest związany treścią i zakresem zarzutów podniesionych w skardze, co oznacza, między innymi, że podczas kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego bierze z urzędu pod uwagę uchybienia w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które nie zostały dostrzeżone przez skarżącego, a które to uchybienia stanowią podstawę do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Nie może budzić wątpliwości, jeśli weźmie się pod uwagę treść rozstrzygnięcia, jego podstawę prawną i właściwość organów: I i II instancji, że przedmiotem skarg do Sądu w przedmiotowej sprawie są postanowienia wydane w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej. Z mocy art. 18 ustawy egzekucyjnej, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej powołany jako: k.p.a.). Zanim Sąd przejdzie do uchybień dostrzeżonych z urzędu, zauważa że w związku z przytoczonym ostatnio przepisem za chybione należy uznać powoływanie przez stronę skarżącą w pismach procesowych z dnia 21 stycznia 2001 r. na przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), gdyż przepisy tej ustawy w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy egzekucyjnej nie mają zastosowania. Sąd natomiast stwierdza, że postępowanie przed organem II instancji toczyło się, mimo iż skarżąca nie wniosła zażaleń na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 października 2003 r. Wynika to z następujących powodów: art. 128 k.p.a., mający zastosowanie do zażaleń z mocy art. 144 k.p.a., nie wymaga szczegółowego uzasadnienia odwołania /zażalenia/. Wystarczy, jeżeli z odwołania /zażalenia/ wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji /postanowienia/. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Tak więc, pomijając przepisy szczególne i konieczność zachowania terminu, jedynym formalnym wymogiem zażalenia jest przejaw niezadowolenia strony z wydanego postanowienia organu I instancji. Ale nawet ten wymóg musi prowadzić do wniosku, iż zażalenie winno mieć związek z postanowieniem organu I instancji, niezadowolenie strony bowiem musi być skierowane przeciwko któremuś z elementów postanowienia /por. wyrok NSA z 28 stycznia 1998r. I SA/Gd 735/96/. Przy ocenie czy wniesione przez stronę pismo jest odwołaniem /zażaleniem/ należy kierować się treścią pisma /por. E. Iserzon, J.Starościak Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV Warszawa 1970r., str. 227, wyrok NSA z dnia 2 stycznia 1998 r. SA/Wr 815/87 ONSA 1988, Nr 1, poz. 31/. Natomiast z treści pism skarżącej z dnia 25 października 2003 r. nie wynika, że skarżąca jest niezadowolona z rozstrzygnięć zawartych w postanowieniach Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) października 2001 r. Wręcz przeciwnie stwierdza tylko, że organ ten rozstrzygnął jej żądania w zakresie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnień. Podnosi natomiast, że do chwili wniesienia przedmiotowych pism nie rozstrzygnięto jej innego żądania zawartego we wnioskach z dnia 25 lipca 2003 r. o ponowne rozpatrzenie spraw i że nie ma żadnych wiadomości w tym zakresie. Podkreślić należy, że kwestia sprowadzająca się do żądania odsetek za zwłokę od uiszczonych, a następnie zwróconych odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę nie jest objęta przepisami ustawy egzekucyjnej, a więc potencjalne postępowania musiałyby się toczyć odrębnie od postępowań zakończonych postanowieniami Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) października 2001 r. /inna podstawa rozstrzygnięcia, inna właściwość organu odwoławczego/. W konsekwencji pisma z dnia 23 października 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej błędnie uznał za zażalenia na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) października 2003 r., bowiem mimo iż są zatytułowane jako zażalenia na te postanowienia i wniesione w ustawowym terminie przewidzianym dla złożenia zażaleń, to jednakże brak podstawowego elementu, który kwalifikowałby je jako zażalenia, a mianowicie z treści tych pism w sposób jednoznaczny wynika, że skarżąca nie wyrażała niezadowolenia z postanowień organu I instancji /rozstrzygnięcia te w całości uwzględniały żądanie skarżącej w kwestii kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnień/. Tak więc postępowania zażaleniowe nie zostały uruchomione, a to powoduje, że uchyleniu podlegają zaskarżone do Sądu postanowienia /art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Poza zakresem rozważań Sądu pozostaje kwestia domagania się przez skarżącą odsetek za zwłokę od uiszczonych przez nią odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę (w związku z decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego z dnia (...) maja 2001r.), gdyż nie jest ono objęte sprawami prowadzonymi na podstawie przepisów ustawy egzekucyjnej, zakończonymi postanowieniami Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) października 2003r. Rzeczą organu będzie zakwalifikowanie pism z dnia 23 października 2003r. w aspekcie "procesowym" i podjęcie stosownych czynności. Z uwagi na powody uchylenia zaskarżonych postanowień, bez znaczenia dla orzeczenia Sądu jest zagadnienie - czy skarżąca złożyła wniosek o wydanie postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnień. Sąd orzekł również po myśli art. 152 ostatnio powołanej ustawy. Orzekając o kosztach postępowania sądowego, Sąd uwzględnił zwrot wydatków z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa jednokrotnie z uwagi na to, że opłata ta została uiszczona tylko na pełnomocnictwie dołączonym do skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia(...)grudnia 2003 r. (...).