I SA/Rz 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2025 r. nr UP-97/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za poszczególne okresy lat 2013- 2024 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi K.M. (dalej: Zobowiązany/Skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Zakład) z 10 lutego 2025r. nr {...}utrzymująca w mocy decyzję ZUS z 11 grudnia 2024 r. nr {...}o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 8 października 2024r. Zobowiązany, działając przez pełnomocnika, zwrócił się do ZUS o pokrycie wszelkich zadłużeń wobec ZUS od kwietnia 2012 r. do czasu odblokowania funduszu pomocy de minimis, najczęściej udzielanej przedsiębiorcom. We wniosku wskazano, że Zobowiązany jako przedsiębiorca od 2013 r. składał poprawne wnioski, które były odrzucane przez ZUS, rażąco łamiąc ustawę o pomocy de minimis, czym organ celowo nie dopuścił do rozwoju wymarzonej firmy, wkręcając Zobowiązanego w spiralę wciąż rosnącego przez lata długu. Tego długu nie jest on w stanie spłacić ani teraz, ani w przyszłości, mając już zniszczone zdrowie. Po przeprowadzeniu postępowania ZUS decyzją z 11 grudnia 2024r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie {...}zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres 09/2013-08/2024 w łącznej kwocie {...} zł, w tym z tytułu: składek – {...}zł, odsetek – {...} zł, koszty upomnienia – {...}zł. b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 10/2013-08/2024 w łącznej kwocie {...}zł, w tym z tytułu: składek – {...}zł, odsetek – {...} zł, koszty upomnienia – {...}zł, c) Fundusz Pracy - za okres 07/2012, 09/2013-08/2024 r. w łącznej kwocie {...} zł, w tym z tytułu: składek – {...}zł, odsetek – {...}zł, koszty upomnienia - {...} zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie ZUS odniósł się do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek stwierdzając, że przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu, bowiem na podstawie uregulowań art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 – dalej: u.s.u.s.) ustalono, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Wobec przedmiotowych należności wszczęto w dniu 22 października 2012r. postępowanie egzekucyjne i sukcesywnie kierowano należności do egzekucji, co spowodowało, że bieg terminu przedawnienia należności uległ zawieszeniu i stan ten trwa nadal (art.24 ust. 5b u.s.u.s.). Okresu trwania tego postępowania nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu przedawnienia. Odnosząc się do meritum sprawy organ wskazał, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki z art.28 ust.3 i ust.3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie w sprawie umorzenia składek). Z uwagi na to, że Zobowiązany jest przedsiębiorcą, ZUS dokonał analizy dopuszczalności pomocy ze strony państwa pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Ponieważ z akt sprawy wynika, że Zobowiązany wniósł o umorzenie należności z tytułu składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 300 tys. euro, to organ uznał, że ewentualne umorzenie należności z tytułu składek mogłoby stanowić pomoc de minimis. Aby jednak podjąć decyzję w przedmiocie umorzenia należności, muszą zostać spełnione przesłanki określone w art.28 ust.3 i ust.3a u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s należności z tytułu składek mogą być umorzone przez Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s i zachodzi w przypadku, gdy: 1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust.1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, 4c. ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Analiza sprawy wykazała, że w niniejszej sprawie powyższe przesłanki nie zachodzą. ZUS wskazał, że z przyczyn oczywistych nie stwierdzono przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1, pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) oraz pkt 4a powołanej ustawy. Nie stwierdzono również przesłanki z art. 28 ust 3 pkt 2 oraz ust 4b, 4c ww. ustawy, bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby Zobowiązany składał wniosek o ogłoszenie upadłości lub by prowadzone postępowanie upadłościowe zostało umorzone. Wobec Zobowiązanego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia rachunków bankowych. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie można więc stwierdzić czy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W myśl art.28 ust.3a u.s.u.s., należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w sytuacjach wskazanych w rozporządzeniu w sprawie umorzenia składek. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia zalicza przypadki: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Powołane przepisy zobowiązują wnioskodawcę do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Zdaniem organu nie można stwierdzić, że w stosunku do Zobowiązanego zachodzą przesłanki z § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia w sprawie umorzenia składek. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że Zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która nie uzyskuje dochodu. Zgodnie z oświadczeniem Zobowiązany nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, ani nie korzysta z innych form pomocy. Oprócz przedmiotowego zadłużenia nie posiada innych zobowiązań pieniężnych, praw majątkowych, ani wierzytelności, nie posiada ruchomości, ani nieruchomości. Zgodnie z Centralną Ewidencją Kierowców i Pojazdów Zobowiązany figuruje jako właściciel ruchomości, tj. -samochodu osobowego FSO Polonez Caro z 1998 r. -samochodu osobowego FSO Polonez Kombi z 1999 r. -samochodu osobowego FSO Polonez z 1994 r. -samochodu ciężarowego Peugeot Boxer z 1997 r. Posiadane inne składniki mienia ruchomego to: - laptop z 2010 r. o wartości 200,00 zł, - telewizor z 2010 r. o wartości 200,00 zł. Zobowiązany ponosi wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 430,00 zł, w tym z tytułu: -opłat eksploatacyjnych w wysokości 280,00 zł, -koszty związane z leczeniem w wysokości 150,00 zł. Zdaniem organu, wydatki na eksploatację mieszkania należą do stałych opłat jakie Wnioskodawca ponosi z tytułu utrzymania, a tego rodzaju wydatki ponoszone są przez ogół społeczeństwa i nie wykazano zaległości z tego tytułu, ani występowania trudności w ich terminowym regulowaniu. Z akt sprawy wynika, że w 2016 r. dokonano oględzin warunków mieszkaniowych Zobowiązanego i ustalono, że budynek mieszkalny jest zrujnowany, zagrzybiony, podmoknięty, bez ogrzewania, łazienki i ubikacji. Również mieszkanie jego matki w K., w którym jest zameldowany, jest w bardzo złym stanie technicznym. Jednak w związku z tak trudną sytuacją mieszkaniową Zobowiązany nie podjął żadnych starań o uzyskanie pomocy ze strony państwa. ZUS wskazał, że Zobowiązany od 2010 r. prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą związaną z wykonywaniem instalacji elektrycznych. Specyfika działalności gospodarczej charakteryzuje się tym, że dochody uzyskiwane z tego tytułu są zmienne. Nie można wykluczyć, że osiągane dochody pozwolą na spłatę zadłużenia. Nie można także stwierdzić, że uregulowanie zaległości pozbawi jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Okoliczność trudnej sytuacji materialnej nie oznacza automatycznie konieczności umorzenia należności z tytułu składek. Istotna jest bowiem analiza całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. W ocenie Zakładu nie wystąpiły okoliczności potwierdzające istnienie przesłanki zdefiniowanej w § 3 ust. 1 pkt. 1 w/w rozporządzenia. Zobowiązany nie wykazał też, aby zadłużenie wobec ZUS powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych wywołanych przez czynniki zewnętrzne, których nie można było przewidzieć, czy klęski żywiołowej - przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie umorzenia składek nie ma zastosowania. Podnoszone natomiast przez Zobowiązanego problemy zdrowotne ({...}) mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia Zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W niniejszym przypadku sytuacja taka nie zachodzi, gdyż płatnik jest osobą aktywną zawodowo, nie zachodzą więc przesłanki do zastosowania umorzenia należności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. ZUS podkreślił, że zaległości płatnika składek dotyczą okresu od lipca 2012 r. do nadal, co oznacza, że nie regulował on tych zobowiązań publicznoprawnych przez 12 lat, świadomie doprowadzając do powstania wielotysięcznego zadłużenia wobec ZUS. Należności powyższe objęte są przymusowym dochodzeniem, zatem podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie byłoby przedwczesne. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne niezależne od dłużnika okoliczności nie jest możliwe uzyskiwanie przez niego dochodów. W ocenie Zakładu Zobowiązany nie udowodnił, że nie ma żadnej możliwości uregulowania należności z tytułu składek, nie korzysta z pomocy społecznej, nie przedstawił dowodów świadczących o konieczności ubiegania się o pomoc z budżetu państwa w postaci np. zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup leków bądź zaspokojenie innych bieżących potrzeb. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził brak podstaw do uznania, że sytuacja materialno-bytowa definitywnie uniemożliwia Zobowiązanemu spłatę zaległości wobec ZUS. Organ zaznaczył przy tym, że umorzenie nie jest jedyną możliwością wyjścia z problemów finansowych - istnieje możliwość złożenia wniosku o ratalną spłatę zadłużenia. W piśmie z 2 stycznia 2025r.. Zobowiązany wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając m.in., że uzasadnienie odmownej decyzji ZUS jest niezgodne z prawem krajowym oraz unijnym Powołaną na wstępie decyzją z 10 lutego 2025r. nr {...}ZUS utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ZUS wskazał, że w decyzji pierwszoinstancyjnej prawidłowo stwierdzono, że należności objęte wnioskiem są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Zasadnie uznano też, że wobec Zobowiązanego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Nie wystąpiły również przesłanki wskazane w § 3 ust.1 rozporządzenia w sprawie umorzenia składek. Zdaniem organu podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Prowadzenie nisko dochodowej działalności gospodarczej nie jest przesłanką do umorzenia należności publicznoprawnych i nie stanowi uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zobowiązany ma {...} lat, jest czynnym przedsiębiorcą, który część uzyskiwanego dochodu może przeznaczyć na spłatę zadłużenia. Przedmiotowe zaległości dotyczą okresu 2013-2024 i w tym okresie składki świadomie nie były odprowadzane, co spowodowało powstanie zadłużenia. Obowiązek spłaty zaległych zobowiązań składkowych nie oznacza, że muszą one być uregulowane jednorazowo, ponieważ u.s.u.s. przewiduje możliwość - po złożeniu stosownego wniosku - udzielenia dłużnikowi ulgi w spłacie należności w formie układu ratalnego. Na powyższą decyzję Zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono oparcie decyzji na starych przepisach dotyczących zaległych umorzeń z tytułu składek ZUS, które nie dotyczą sprawy Zobowiązanego, rażące pominięcie dwóch prawomocnych wyroków WSA w Rzeszowie z 15 października 2013r. i 7 marca 2017r., uchylających decyzje ZUS, nie uwzględnienie, że od 1 stycznia 2024r. obowiązują nowe przepisy dotyczące pomocy de minimis zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej nr 2023/2831 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu UE do pomocy de minimis. Obecnie zwiększono wartość maksymalnej pomocy de minimis z jakiej może skorzystać przedsiębiorca w okresie 3 lat, limit pomocy de minimis został zwiększony z 200-300 tys. euro. Wskazano, że Zobowiązany mimo składanych poprawnych wniosków o pomoc de minimis przez 15 lat działalności nie otrzymał żadnej pomocy od ZUS. Pomoc publiczna de minimis to rodzaj wsparcia publicznego udzielonego przedsiębiorcy, które nie ma istotnego wpływu na konkurencję na rynku wewnętrznym i Unii Europejskiej, a które obejmuje wszelką pomoc, w tym m.in. ulgi w składkach ZUS czy należną przedsiębiorcy rekompensatę za utracone z wyłącznej winy ZUS niemałe zyski, które przedsiębiorca mógłby mieć, gdyby nie celowe działania ZUS, który mimo moich licznych próśb nie odroczył lub umorzył dwóch rat, nie wydał niezbędnego zaświadczenia do przyjętego, opłaconego wniosku o preferencyjną pożyczkę, po otrzymaniu której firma wyrównałaby niewielkie odroczone zaległości wobec ZUS płacąc regularnie bieżące, zakupiła narzędzia zużyte na potrzeby oszustów, naprawiła zużytego busa niezbędnego firmie usługowej, zatrudniła pracowników i mogłaby świadczyć deficytowe usługi z branży elektrycznej zarówno na rynku wewnętrznym, jak i unijnym. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 12 maja 2025r. Skarżący wniósł o zobowiązanie ZUS do ujawnienia ilości zrealizowanych wniosków o pomoc de minimis oraz ogólnej kwoty udzielonej przedsiębiorcom za czas trwania przyjmowania wniosków od 16 lipa 2024r. do 25 lutego 2025r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były obowiązujące przepisy art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia w sprawie umorzenia składek. Przepisy te określają przypadki, w razie zaistnienia których możliwe jest umorzenie należności składkowych w całości bądź w części. I tak, należności te mogą zostać umorzone w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.) lub w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Umorzeniu mogą podlegać jedynie składki, które są należne, co oznacza konieczność zbadania czy nie nastąpiło ich przedawnienie. W wydanych w sprawie decyzjach ZUS rozważał tę kwestię i stwierdził, że nie upłynął jeszcze termin, w którym należności mogą być dochodzone. Wprawdzie w światle art.24 u.s.u.s. należności ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, od dnia wymagalności, lecz w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia, o których mowa w art.24 ust.5b u.s.u.s., tj. wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 22 października 2012r. i sukcesywne kierowanie należności do egzekucji. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej, o której dłużnik został powiadomiony i stan ten trwa nadal. Sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność przewidziane zostały w ust. 3 cytowanego artykułu. Z kolei co do możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., to szczegółowe zasady umorzenia określone zostały w powołanym już rozporządzeniu, w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 tego aktu prawnego. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca sprecyzował przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2, a w zaskarżonej decyzji ZUS przesłanki te szczegółowo omówił. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W okolicznościach niniejszej sprawy ZUS uznał, że nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności. Nie jest to też przez Skarżącego kwestionowane. Jak już wyżej podniesiono, alternatywnie wobec wskazanych przesłanek organ może dokonać umorzenia należności z tytułu składek, gdy zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis ten odsyła do rozporządzenia w sprawie umorzenia składek. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Należy podkreślić, że przywołany wyżej przepis rozporządzenia daje organowi administracyjnemu, podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania ZUS pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń. Aby jednak w ogóle rozważać możliwość umorzenia, musi zostać spełniona przynajmniej jedna z ww. przesłanek. Co istotne, przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na zły stan majątkowy, trudną sytuację zdrowotną, czy inne istotne okoliczności. W orzecznictwie przyjmuje się, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.), a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika (por. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 2009 r. II GSK 884/08). W rozpoznawanej sprawie ZUS potraktował pismo z 8 października 2024r. "o pokrycie wszelkich zadłużeń wobec ZUS od kwietnia 2012r. jako wniosek o umorzenie zaległości składkowych. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że Zobowiązany jest kawalerem, utrzymuje się z niewielkich dochodów z działalności gospodarczej (jest mikroprzedsiębiorcą), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która nie wykazuje żadnych dochodów. Stałe wydatki miesięczne rodziny wynoszą: - z tytułu opłat eksploatacyjnych 280,00 zł; - z tytułu kosztów leczenia 150,00 zł. Wg oświadczenia Zobowiązany choruje na {...}. Nie posiada innych zobowiązań finansowych, nie korzysta z opieki społecznej, ani z innych form pomocy, nie posiada nieruchomości, praw majątkowych i wierzytelności, a składniki mienia ruchomego to laptop i telewizor o łącznej wartości 400zł. Z ustaleń organu wynika, że jest też właścicielem czterech starych pojazdów samochodowych. W przekonaniu Sądu, organ stwierdzając, że w przypadku Skarżącego nie zaistniały podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, nie naruszył cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego. Jak wyżej wskazano brak było podstaw do uznania całkowitej nieściągalności, o której mowa w art.28 ust.3 u.s.u.s. Zasadnie uznał organ również, że nie zachodzą w niniejszej sprawie przesłanki z art.28 ust.3a w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie umorzenia składek. Sam fakt uzyskiwania niskiego dochodu nie świadczy o braku środków na uregulowanie należnych składek, skoro dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, a osiągnięty przychód z tej działalności. Dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. ZUS słusznie zauważył, że w stałych miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, ubrań, artykułów higienicznych, itp., a brak korzystania z jakiejkolwiek formy pomocy skierowanej do osób wymagających wsparcia ze strony wyznaczonych do tego podmiotów może przemawiać za tym, że trudności finansowe nie mają ciężkiego lub wyjątkowego charakteru i że Skarżący jest w stanie we własnym zakresie zrealizować minimum potrzeb egzystencji. Jeśli zaś chodzi o wskazane problemy zdrowotne, to z całą pewnością są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Zobowiązany nie legitymuje się orzeczoną niezdolnością do pracy, ani orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Jest osobą młodą, posiadającą uprawnienia do wykonywania usług elektrycznych - jak sam twierdzi pożądanych na rynku krajowym i zagranicznym, i usługi te wykonuje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Słusznie wskazał organ, że brak podstaw do stwierdzenia, aby stan zdrowia definitywnie uniemożliwiał Skarżącemu uzyskiwanie środków pozwalających na spłatę należności względem ZUS. Jak wskazano wyżej, umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, że jakakolwiek forma spłat zaległości pociągnie za sobą niemożliwe do akceptacji skutki dla Skarżącego. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez niego okoliczności i dokonał ich oceny, uznając ostatecznie, że istnieje możliwość spłaty należności np. w systemie ratalnym. Wymaga zaakcentowania, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają, co do zasady, zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w kontrolowanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności, a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie, niemożliwe jest wywiązanie się strony z zobowiązań wobec ZUS - których zaistnienia zainteresowany nie wykazał - to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Należy zauważyć, że decyzja wydawana na podstawie art. 28 u.s.u.s. jest decyzją uznaniową, a zatem kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie. Sąd nie może umorzyć należności, ani nakazać organowi, aby to uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 października 2020 r. I OSK 1011/20). W sytuacji, gdy organ ustali, że istnieją nieprzedawnione należności, które mogą być przedmiotem decyzji o umorzeniu, ma obowiązek wszechstronnie zbadać stan faktyczny i rozważyć wszystkie okoliczności istotne dla sprawy, a podjętą decyzję uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 - dalej: k.p.a.). W sytuacji, gdy organ wypełni te obowiązki Sąd nie ma możliwości kontrolowania wyboru dokonanego przez organ. W szczególności, ustalenie przez organ zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 28 u.s.u.s., czy § 3 rozporządzenia, daje organowi możliwość wydania decyzji o umorzeniu zaległości, ale nie obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2024 r. II GSK 551/20). Zatem kontrolując decyzje odmawiające umorzenia, Sąd nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści. Należy wskazać, że dokonując ustaleń stanu faktycznego organ ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80, art. 81 k.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów, na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego, wysnuwając ze zgromadzonego materiału dowodowego logicznie uzasadnione wnioski. Ustalenia dotyczące spełnienia, czy też nie, przesłanek umorzenia, odnosić się powinny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zachowuje powyższe standardy, a wnioski dotyczące braku spełnienia przez Skarżącego przesłanek umorzenia nie są dowolne. Odmawiając umorzenia zaległości podatkowej w niniejszej sprawie ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje, zdaniem Sądu, na akceptację. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Rozporządzenie to określa rodzaje i warunki oraz granice pomocy udzielanej ze środków publicznych. W niniejszej sprawie ma ono zastosowanie w takim zakresie, w jakim określa maksymalny pułap pomocy de minimis, która mogłaby być udzielona Skarżącemu, gdyby zostały spełnione ww. przesłanki umorzenia określone w u.s.u.s. Powołane rozporządzenie nr 2023/2831 w żadnym razie nie zobowiązuje ZUS do zastosowania umorzenia należności składkowych. Sąd nie ma wiedzy w jakim trybie i jakim podmiotom ZUS udzielił pomocy, ani nie ma kompetencji do nakazania temu organowi, aby takie informacje ujawnił. Tego rodzaju informacje mogą być udzielone przez właściwy organ w trybie dostępu do informacji publicznej, na wniosek zainteresowanego. Odnosząc się natomiast do wskazywanych przez Skarżącego wyroków WSA w Rzeszowie z 13 października 2013r. (sygn. I SA/Rz 416/13) i 7 marca 2017r. (sygn.. I SA/Rz 98/17) Sąd stwierdza, że dotyczą one wprawdzie spraw Skarżącego o umorzenie należności składkowych, ale z innych wniosków, składanych w poprzednich latach i odnoszą się do innych postępowań administracyjnych i wydanych decyzji. Ich moc obowiązująca nie rozciąga się na obecnie rozstrzyganą odrębną sprawę z wniosku Skarżącego z dnia 8 października 2024r. Stwierdzając zatem, że ZUS nie uchybił przepisom postępowania, oparł rozstrzygnięcie na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący je uzasadnił, Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Nie dopatrzył się też innego rodzaju uchybień, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.