I SA/Rz 204/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku A.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia – I. zwolnić skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi w całości, II. oddalić wniosek w pozostałej części. Skarżący A.C. wraz ze skargą na postanowienie opisane w sentencji, wniósł także pismo z prośbą o umorzenie tychże opłat. Wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu zawnioskował o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, argumentując go trudną sytuacją materialną związaną z faktem, że jedynymi dochodami gospodarstwa domowego skarżącego jest pobierany przez niego zasiłek chorobowy w wysokości 1.100 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem- uczniem szkoły średniej. Jako majątek podał dom o pow. 95m², mieszkanie o pow. 80 m², nieruchomość rolną o pow. 0,73 ha oraz że dzierżawi 2 ha powierzchni rolnej. Wezwany do udzielenia dodatkowych wyjaśnień i przedłożenia dokumentów podał, że posiada samochód marki Audi model 80 z 1995 r., rodzina nie korzysta z pomocy w postaci zasiłków i zapomóg. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: ok. 200 zł miesięcznie za użytkowanie samochodu, 200 zł za energię elektryczną, 40 zł za wodę (opłaty co drugi miesiąc), 100 zł za telefon, 271 zł składka zdrowotna. Pozostała część dochodów przeznaczona jest na wyżywienie i ubranie. Skarżący załączył także kopie: umowy o pracę na czas określony do 31 grudnia 2014 r., zeznanie PIT-28, informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2014 r. PIT-11, decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. (w kwocie łącznej 260 zł), wezwania do zapłaty (180,45 zł) z tytułu ubezpieczenia samochodu, faktury za energię elektryczną, wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego za okres od czerwca 2014 r. do końca lutego 2015 r. oraz dokumentację medyczną skarżącego, tj. wyniki badań diagnostycznych (wszystkie powyższe dokumenty w aktach o sygn. I SA/Rz 202/15). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.),dalej zwana w skrócie P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika: adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie –strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Dlatego m.in. zwrócono się do wnioskodawcy o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Na podstawie przedłożonych dokumentów należało uznać, że uzasadnione jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu od skargi w tej sprawie. Umowa o pracę zawarta ze skarżącym na czas określony wygasła z końcem 2014 r., obecnie pobiera on zasiłek chorobowy. Jednak sytuacja finansowa rodziny nie wydaje się być wyjątkowo zła, jak stara się to przedstawić skarżący, by uzasadnione było przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub większym od przyznanego. Według PIT-11 przychód skarżącego za 2014 r. wyniósł 25.750 zł, dochód 24.415 zł, z zeznania PIT-28 wynika zaś, że przychody skarżącego w 2014 r. z tytułu przychodów ewidencjonowanych z działalności prowadzonej na własne nazwisko wyniosły 19.929,80 zł (ryczałt w stawce 3% w kwocie 597,90 zł). Według danych zamieszczonych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej skarżący posiada status aktywnego przedsiębiorcy, zatem choroba nie wymusiła na nim zawieszenia działalności ani jej likwidacji i przypuszczalnie działalność ta jest prowadzona. Co także w sprawie istotne, z analizy nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego (według wyjaśnień z dnia 18 marca 2015 r. operacje na tym rachunku dotyczą męża) wynika, że w dacie sporządzenia skargi i jednocześnie wniosku o prawo pomocy saldo tego rachunku wynosiło 3.345,41 zł, a więc skarżący niewątpliwie nie był osobą, która nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wyjaśnienia wymaga, że skarżący łącznie wniósł 4 skargi na postanowienia organu administracyjnego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia (a tego rodzaju akt został zaskarżony w niniejszej sprawie) wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym – 100 zł. Inne koszty sądowe - o ile wystąpią – również nie przekroczą kwoty 100 zł, co w realiach ekonomicznych i w sytuacji finansowej skarżącego nie jest opłatą wygórowaną, której poniesienie nie byłoby możliwe. Także koszty związane z udziałem profesjonalnego pełnomocnika skarżący jest w stanie ponieść samodzielnie, zważywszy na opisaną sytuację. Podkreślić należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, Sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Ponadto przepis art. 6 P.p.s.a. zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony. Zatem strona działająca bez fachowego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) nie zostanie pozbawiona obrony swoich praw. W konkluzji należy uznać, że sytuacja materialna, choć uznawana przez skarżącego za trudną, nie daje żadnych podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Mając na względzie przytoczone okoliczności, na postawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.