I SA/Rz 208/11
WyrokWSA w Rzeszowie2011-05-26
Skład orzekający: Kazimierz Włoch, Tomasz Smoleń, Barbara Stukan-Pytlowany
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, bez uprzedniego wydania decyzji ustalającej wysokość zaległości, mogą stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne za lata 2000-2002, które nie zawierały pouczenia o możliwości wystawienia tytułu wykonawczego, nie mogły stanowić podstawy prawnej do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego zostały uchylone z powodu naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalności egzekucji administracyjnej, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu.Stan faktyczny
Skarżący B. M. złożył zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w celu wyegzekwowania zaległości składkowych z lat 2000-2002. Skarżący podniósł zarzut przedawnienia oraz brak posiadania tytułów wykonawczych lub decyzji ustalających wysokość zaległości. Organy uznały zarzuty za nieuzasadnione, powołując się na przepisy dotyczące 10-letniego terminu przedawnienia i zawieszenia biegu terminu przedawnienia w trakcie postępowania egzekucyjnego. Skarżący w skardze do WSA podniósł dodatkowo, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowych, a nie decyzji, co było niezgodne z prawem obowiązującym do 1 października 2003 r.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział. Określono, że postanowienia te nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Nakazano zwrot skarżącemu kwoty 100 zł tytułem nienależnie uiszczonej opłaty wpisowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2011r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011 roku nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział z dnia [...] grudnia 2010 roku, znak [...] 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) nakazuje Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie zwrócić skarżącemu B. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem nienależnie uiszczonej opłaty wpisowej od skargi.
Pismem z dnia 30 listopada 2010r. zobowiązany B. M. złożył zarzuty w sprawie prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do wyegzekwowania na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia (...).11.2010 r. o numerach od (...) do (...), zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2000 r. do kwietnia 2002 r., składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od listopada 2000 r. do września 2002 r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2000r. do kwietnia 2002r.
Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 19.11.2010r. podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku B. S.A. o czym zawiadomił zobowiązanego doręczając mu w dniu 29.11.2010r. odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o dokonanym zajęciu.
Zobowiązany podniósł zarzut przedawnienia egzekwowanych należności, oraz podkreślił, iż nie jest w posiadaniu tytułów wykonawczych, czy też wydanych decyzji w przedmiotowej sprawie.
Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział postanowieniem z dnia (...) grudnia 2010 r. znak (...) uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione, stwierdzając iż egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu. Powołał się przy tym na przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) który wprowadza generalną zasadę, iż należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat oraz art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) który stanowi, iż składki na ubezpieczenia zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach i w terminach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również wskazał, iż składki na Fundusz Pracy, zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 — j.t.) w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w art. 24 ust. 4 tej ustawy, natomiast składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 13.07.2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2006 r. Nr 158, poz. 1121) w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w art. 24 ust. 4 tej ustawy.
Ponadto powołał art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Organ zauważył zatem, iż w przedmiotowej sprawie najstarsza zaległa składka na koncie zobowiązanego dotyczy miesiąca listopada 2000r., a jej ustawowym terminem płatności był dzień 15.12.2000r. zatem 10 - letni okres przedawnienia upływał dnia 16.12.2010r. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 29.11.2010 r. nastąpiło zatem przed upływem terminu przedawnienia należności wskazanych w przedmiotowych tytułach wykonawczych. Po wszczęciu zaś postępowania egzekucyjnego, bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu do czasu zakończenia tego postępowania.
Organ egzekucyjny zauważył jednocześnie , że należności objęte postępowaniem egzekucyjnym zostały zdefiniowane przez Zakład na podstawie deklaracji rozliczeniowych złożonych przez zobowiązanego B. M., a nie w wyniku decyzji ustalającej. Dlatego też wszczęcie postępowania egzekucyjnego było poprzedzone tylko wystawieniem upomnienia egzekucyjnego i nie była wystawiana decyzja ustalająca wysokość zaległości z tytułu składek.
Po rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej przychylił się do wniosków Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie przedawnienia przedmiotowej zaległości. Powołując się na wskazane wyżej przepisy oraz zasady ich wykładni przyjęte w orzecznictwie administracyjnym, organ ten wyjaśnił szczegółowo, iż do dnia wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności, następnie zaś bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu do czasu zakończenia tego postępowania. Tym samym organ uznał, wniesione przez zobowiązanego zarzuty, za bezzasadne i postanowieniem z dnia 10 lutego 2011r. nr (...) – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W skardze na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący, domagając się jego uchylenia w całości, podniósł nowe okoliczności, świadczące jego zdaniem, o wszczęciu przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Podniósł mianowicie iż, stanowiące podstawę egzekucji, tytuły wykonawcze, wystawione zostały na podstawie złożonych przez zobowiązanego deklaracji rozliczeniowych, tj. bez wydania w sprawie decyzji określających wysokość zaległości, podczas gdy w stanie prawnym obowiązującym do 1 października 2003r. deklaracje obowiązujące w rozliczeniach z ZUS nie stanowiły podstawy do wystawienia tytułów wykonawczych i nie umożliwiały prowadzenia egzekucji należności ZUS w oparciu o samą tylko deklarację, bez wydania decyzji w przedmiocie wysokości zaległości.
Skarżący podkreślił, iż dopiero nowelizacja rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 grudnia 1998r. w sprawie (...) deklaracji rozliczeniowych (...), która weszła w życie od 1 października 2003r. wprowadziła stosowne pouczenia do wzorów deklaracji rozliczeniowych z ZUS, umożliwiając tym samym na wystawienie tytułów wykonawczych bez uprzedniego wydawania decyzji w przedmiocie wysokości zaległości.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie w całości , Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż podniesione przez skarżącego okoliczności, zmierzające do zakwestionowania prawidłowości prowadzonej egzekucji, winny zostać podniesione przez niego w terminie przewidzianym dla zarzutu niedopuszczalności egzekucji tj. w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułów wykonawczych. Tymczasem zarzuty te zostały podniesione dopiero w skardze do sądu administracyjnego i nie były przedmiotem rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej rozpatrywanie przedmiotowych zarzutów na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne, tym bardziej, iż jak stwierdził organ, wszelkie okoliczności powodujące niedopuszczalność egzekucji obligują organ do umorzenia prowadzonego wadliwie postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Zadaniem sądu administracyjnego jest więc zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracyjne przepisów obowiązującego prawa (zarówno materialnego, jak też przepisów postępowania) oraz trafności przeprowadzonej wykładni tych przepisów w danej sprawie. Przy czym sąd ocenia zgodność danego aktu z przepisami prawa niezależnie od treści zarzutów i wniosków podniesionych przez stronę skarżącą i jest obowiązany z urzędu podnieść wszelkie jego niezgodności z prawem, jeżeli takowe istnieją (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżane postanowienie jak i postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane z naruszeniem prawa.
Art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej: u.p.e.a.) stanowi, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 u.p.e.a.).
Jednakże na organie egzekucyjnym spoczywa powinność zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zbadanie dopuszczalności egzekucji obejmuje dwie podstawowe czynności, po pierwsze ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna i po drugie zbadanie czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Oznacza to, iż organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej, także pod względem zachowania wymagań formalnych tytułu wykonawczego. W przypadku gdy obowiązek którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa (art. 27 u.p.e.a.) organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wierzycielowi. Powyższy przepis dotyczy wyłącznie sytuacji gdy egzekucja prowadzona jest na wniosek wierzyciela. Jednak w sytuacji gdy wszczynana jest z urzędu, organ egzekucyjny i tak powinien badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Wówczas część przeprowadzanych przez niego czynności zmierzających do ustalenia dopuszczalności egzekucji dokonywanych jest jeszcze przed wszczęciem samego postępowania. Przesłankami dopuszczalności prowadzenia egzekucji są okoliczności, których istnienie jest warunkiem możliwości przeprowadzenia egzekucji (przesłanki pozytywne) lub których pojawienie się uniemożliwia prowadzenie egzekucji (przesłanki negatywne). Do przesłanek negatywnych należy zaliczyć okoliczności o których mowa także w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tj. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. W przypadku wystąpienia takiej negatywnej przesłanki postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu po myśli art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 listopada 2010r. (wystawionych przez siebie jako wierzyciela), obejmujących zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2000 do kwietnia 2002, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2000 do września 2002 oraz składek na fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za okres od listopada 2000 do kwietnia 2002r. Należności objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora ZUS zostały zdefiniowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie deklaracji rozliczeniowych złożonych przez skarżącego jako płatnika składek a nie w wyniku decyzji ustalających. Wynika to z treści tytułów wykonawczych i treści postanowienia organu egzekucyjnego (Dyrektora ZUS) z 16.12.2010r. Jak twierdzi Dyrektor ZUS wszczęcie postępowania egzekucyjnego poprzedzone było wystawieniem upomnienia, które zostało doręczone zobowiązanemu w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 Kpa) w październiku 2003r. Należy stwierdzić, że w aktach brak dowodu doręczenia upomnienia a kwestia ta nie została skontrolowana przez organ nadzoru.
Podsumowując Sąd stwierdza, że tytuły wykonawcze wystawione zostały nie w oparciu o decyzje lecz w oparciu o deklaracje rozliczeniowe złożone przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne a więc na podstawie art. 3a u.p.e.a. (art. 3a §1 pkt 3) zgodnie z którym w zakresie (...) składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio (...) z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Ustawodawca czyni jednak zastrzeżenie iż w przypadkach, o których mowa w § 1 stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli:
1) w deklaracji, w zeznaniu, w zgłoszeniu celnym, w deklaracji rozliczeniowej albo w informacji o opłacie paliwowej lub informacji o dopłatach zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego;
2) wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przesłał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 3a § 2 u.p.e.a.).
Stwierdzenie, że dochodzona należność ma "wynikać" z omówionych wyżej dokumentów, należy rozumieć jako dopuszczenie prowadzenia egzekucji administracyjnej tylko wówczas, gdy na podstawie treści tych dokumentów można ustalić rodzaj obowiązku, jego wymiar oraz kto jest zobowiązanym do jego wykonania. Analiza przewidzianych w przepisach szczególnych wzorów deklaracji, zeznań, zgłoszeń i informacji prowadzi do wniosku, że przewidują one stosowne miejsca (rubryki), w których należy umieścić stosowne informacje. jednocześnie należy stwierdzić, że w przypadku braku któregoś z wymienionych dokumentów, niezłożenia go według wymaganego wzoru nie mogą one stanowić podstawy egzekucji administracyjnej jeżeli bowiem przepis ustawy wymaga zachowania odpowiedniej formy dokumentu, to jej niedochowanie traktować należy jako przypadek przedłożenia innego dokumentu niż przewidziany danym przepisem prawa i nie wywołuje on skutków prawem przewidzianych dla przypadku jego złożenia. Wskazane w omawianym przepisie deklaracje, zeznania, informacje wypełniają sami zobowiązani jednak jak już Sąd zauważył dokumenty te mają być składane właściwym organom zgodnie z ustanowionymi wzorami a zatem to, czy będą one zawierały wymagane w art. 3a § 2 u.p.e.a. pouczenie, że stanowić one będą podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, zależy przede wszystkim od organu określającego stosowny wzór. Wzory zeznań deklaracji, zgłoszeń i informacji ustalane są w drodze rozporządzeń.
Przepis art. 3a wprowadzony został do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 1 pkt 4 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 6 września 2001r. (Dz.U. z 2001r., Nr 125, poz. 1268) z dniem 30 listopada 2001r. W art. 14 ustawy zmieniającej postanowiono, że dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą nie dłużej jednak niż 6 miesięcy od dnia wejścia ustawy.
Na mocy art. 49 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) wzór deklaracji rozliczeniowej składanej przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne określał załącznik nr 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia1998r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (Dz.U. Nr 149, poz. 982). Z treści tegoż załącznika wynika, iż nie zawierał on pouczenia, iż deklaracja rozliczeniowa stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Dopiero Rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia 2003r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 150, poz. 1457 dalej Rozporządzenie zmieniające) zmieniło w ww. rozporządzeniu brzmienie załącznika nr 19, który otrzymał brzmienie określone w załączniku nr 12 Rozporządzenia zmieniającego. Załącznik nr 12 stanowi, że w wypadku niewpłacenia w obowiązującym terminie kwot z poz. V.02 (należnych składek na ubezpieczenie społeczne), poz. VII.04. (należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne), poz. VIII.03. (należnych składek na FPiFGŚP) lub wpłacenia ich w niepełnej wysokości niniejsza deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Rozporządzenie zmieniające weszło w życie 1 października 2003r.
Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że organ egzekucyjny nie miał podstaw do egzekucji obowiązków wynikających z mocy samego prawa na podstawie uproszczonych tytułów egzekucyjnych określonych w art. 3a § 1 u.p.e.a. bowiem z oczywistych przyczyn deklaracje płatnika nie zostały takim pouczeniem opatrzone, gdyż dotyczyły lat 2000 - 2002. Nie mogły zatem stanowić podstawy prawnej tytułów wykonawczych, co organ egzekucyjny i organ nadzoru winny były wziąć pod uwagę z urzędu zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. W takim przypadku postępowanie egzekucyjne należy umorzyć z urzędu na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 i art. 59 § 4 u.p.e.a., a zarzuty podniesione w piśmie z dnia 30.11.2010r. i w zażaleniu nie podlegają rozpatrzeniu jako wtórne.
Badanie dopuszczalności egzekucji, które powinno mieć miejsce z urzędu, leży zarówno w gestii organu egzekucyjnego (występującego tutaj, co wymaga jeszcze raz podkreślenia, w podwójnej roli) jak i w II instancji w gestii organu nadzoru. Badanie to, jak już Sąd wyżej zauważył obejmuje w szczególności ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Oznacza to, że przed kontrolą jakichkolwiek innych kwestii dotyczących postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny (w tym organ nadzoru, a także sąd administracyjny badający sprawę) winien sprawdzić z urzędu formalne przesłanki, które określa się w ustawie o postępowaniu administracyjnym w administracji mianem "dopuszczalności egzekucji". Jedną z takich przesłanek, absolutnie zasadniczą i pierwszą, jak winna zostać zbadana, jest podstawa prawna egzekucji, a zatem co do zasady decyzja lub postanowienie właściwych organów (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Tytuły wykonawcze oparto o niewłaściwą podstawę prawną - deklaracje, które nie mogły stanowić w stanie faktycznym niniejszej sprawy, podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jest to chyba najpoważniejsze uchybienie formalne, jakie może cechować tytuł egzekucyjny. Stwierdzenie takiej wady, tj. braku podstawy prawnej, musi zatem skutkować natychmiastowym umorzeniem postępowania egzekucyjnego z urzędu (skoro obowiązek badania tej kwestii obciąża organy) na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a.
Wprawdzie skarżący zarzutu niedopuszczalności egzekucji nie podniósł w pisemnych zarzutach z dnia 30 listopada 2010r. w którym to podnosił jedynie przedawnienie należności i nie doręczenie mu tytułów wykonawczych czy też wydanych decyzji, a podniósł go dopiero w skardze (niewątpliwie po terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), jednak mając na względzie obowiązek organu egzekucyjnego badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej jak i organu nadzoru a także regulację zawartą w art. 59 § 1 pkt 7 i art. 59 § 4 u.p.e.a. Nie uprawnione jest twierdzenie organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę, iż rozpatrzenie przedmiotowego zarzutu przez Sąd byłoby przedwczesne.
Zgodnie natomiast z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w graniach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne należało umorzyć. Dlatego Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z powodu naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 oraz art. 59 § 3 i 4 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a.
Sąd rozstrzygnął też po myśli art. 152 p.p.s.a. Ponadto zarządził zwrot skarżącemu uiszczonej nienależnie opłaty wpisowej w kwocie 100zł na podstawie art. 225 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło