I SA/Rz 218/16

PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-12-20

Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie radcy prawnego w ramach prawa pomocy może zostać uwzględniony, jeśli strona jest już reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika z wyboru?
Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie radcy prawnego w ramach prawa pomocy podlega umorzeniu, jeśli strona jest już reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika z wyboru, ponieważ zgodnie z art. 246 § 3 P.p.s.a. ustanowienie takiego pełnomocnika jest możliwe tylko dla strony, która nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub innym zawodowym pełnomocnikiem. Ponadto, odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniona, gdy strona nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w szczególności poprzez zignorowanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podała swoje dochody i wydatki. Referendarz sądowy wezwał ją do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, czego skarżąca nie uczyniła. Referendarz umorzył postępowanie w zakresie ustanowienia radcy prawnego, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca była już reprezentowana przez adwokata z wyboru, a odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie z powodu niepełnego oświadczenia i braku reakcji na wezwanie. Skarżąca wniosła sprzeciw, kwestionując te rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu W. D. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2016r., sygn. I SA/Rz 218/16, w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie wniosku o ustanowienie radcy prawnego oraz odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2016r., nr [...], w przedmiocie ustalenia skarżącej łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014r. - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 218/16 Uzasadnienie W. D. (dalej: skarżąca) złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1.600zł miesięcznie. Deklarując składniki zgromadzonego majątku skarżąca zadeklarowała jedynie las o pow. 35 arów. Jeżeli chodzi o ponoszone wydatki, to skarżąca wymieniła następujące pozycje (w ujęciu miesięcznym): wyżywienie – 900 zł, leki – 50 zł, telefon – 40 zł, obuwie i odzież - 50 zł, transport – 60 zł, gaz – 100 zł, wywóz odpadów – 15 zł, woda i kanalizacja – 50 zł, prąd – 70 zł, pozostałe koszty utrzymania – 140 zł, koszty sądowe 100 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podkreśliła, że jest osobą samotną i bez uszczerbku własnego utrzymania nie jest w stanie ponosić dodatkowych kosztów sądowych. Z uwagi na braki i niejasności w oświadczeniu skarżącej, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2016r., referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia dodatkowego oświadczenia, przez wskazanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a także przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych oraz kopii rachunków za media. Skarżąca nie ustosunkowała się do przedmiotowego wezwania w jakikolwiek sposób. Jak wynika z pisma adwokata M. K. z dnia 6 kwietnia 2016r. oraz treści załączonego do niego dokumentu pełnomocnictwa, M. K. jest pełnomocnikiem skarżącej w niniejszej sprawie, a pełnomocnictwo to nie zostało wypowiedziane. Oceniając wniosek skarżącej, pod kątem spełnienia przez nią przesłanek przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, że wniosek ten, w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego, jest bezprzedmiotowy, gdyż skarżąca w sprawie jest już reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata. W związku z tym postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Rozpoznając wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca w niniejszej sprawie złożyła niepełne i niejasne oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, a wzywana do złożenia dodatkowego oświadczenia, zignorowała całkowicie to wezwanie, brak zatem podstaw do przyjęcia, że wykazała ona, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżąca podniosła, że złożyła oświadczenie na urzędowym druku, wypełniając wszystkie wymagane dane określone w rozporządzeniu, obszerne oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. W ocenie skarżącej, brak było podstaw prawnych do umorzenia postępowania i odmowy przyznania prawa pomocy, gdyż referendarz sądowy dysponował pełnym materiałem dowodowym, błędnie uznał, że skarżąca nie wypełniła obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i wiarygodny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 P.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze okoliczności wynikające ze złożonego przez skarżącą oświadczenia, a także treść i uzasadnienie zarzutów sprzeciwu stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu, prawidłowo stwierdził referendarz sądowy, że wniosek skarżącej w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego, jest bezprzedmiotowy w związku z czym podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a., gdyż skarżąca jest już reprezentowana w sprawie przez zawodowego pełnomocnika - adwokata. Jak stanowi jednak art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić jedynie dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to jednak adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z uwagi na to, że skarżąca w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym korzysta z usług adwokata M. K., ustanowionego jej pełnomocnikiem z wyboru, a więc pozostaje w nim w innym stosunku prawnym (zlecenia), o którym mowa w art. 246 § 3 P.p.s.a., jej wniosek w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego nie mógł zostać uwzględniony. Odnosząc się do zarzutów dotyczących błędnego uznania przez referendarza sądowego, że skarżąca nie wypełniła obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i wiarygodny, należy wskazać, że ubiegając się o przyznanie prawa pomocy strona winna wskazać wszelkie okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jej żądania. Ciężar ich wykazania spoczywa bowiem w całości na wnioskodawcy, który wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Zdaniem Sądu, dokonana przez referendarza sądowego ocena złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym jest prawidłowa. W niniejszej sprawie zarządzeniem referendarza sądowego skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia, przez wskazanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a także przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych oraz kopii rachunków za media. Skarżąca nie ustosunkowała się do przedmiotowego wezwania w żaden sposób. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło