I SA/Rz 229/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku BG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg BG na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w [.] z dnia [.] lutego 2017 r. - nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 roku, - nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2009 roku - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowień starszego referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. o sygn. I SA/Rz 229/17 oraz I SA/Rz 230/17 Wyrokiem z dnia 5 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi BG na opisane w sentencji decyzje. Następnie na żądanie skarżącego sporządzono jego uzasadnienie, którego odpis doręczono jego pełnomocnikowi 12 października 2017 r. W dniu 10 listopada 2017 r. za skargą kasacyjną BG złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych albo opłaty od skargi. Wpis od skargi kasacyjnej, mając na uwadze treść § 3 i § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) oraz zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z 19 kwietnia 2017 r., wynosić będzie połowę wpisu od skarg należnych w sprawach I SA/Rz 229/17 i I SA/Rz 230/17, tj. odpowiednio 696 zł i 702 zł (łącznie 1 398 zł). W złożonych oświadczeniach podał, że do 2010 r. prowadził działalność gospodarczą, handlował wyrobami hutniczymi. W związku z niepowodzeniem gospodarczym ciąży na nim należność przekraczająca 1 mln USD, co zmusiło go do zawieszenia działalności. Wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony przez Sąd z powodu braku majątku. Aktualnie utrzymuje się z żoną z wynagrodzeń za pracę (po 1530 zł miesięcznie netto) i dochodu żony z działalności gospodarczej związanej ze sprzedażą bielizny damskiej (ok. 500 zł miesięcznie). Zatrudniony jest przez "MG [.] MG" na stanowisku dyrektora ds. handlu. W związku z podjęciem zatrudnienia przez żonę w spółce MG [.] sp. z o.o. dochody z prowadzonej przez nią samodzielnie działalności znacznie zmalały. Jako wspólnik tej spółki żona nie osiąga z tego tytułu żadnych korzyści. Na utrzymaniu mają małoletniego syna. Pokrycie opłaty sądowej przekracza jego możliwości, mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla niego i rodziny. Nie posiada żadnego majątku, jakichkolwiek wartościowych przedmiotów, w tym pojazdów mechanicznych. Na zasadzie użyczenia korzystają z mieszkania po zmarłym bracie. Żona jest właścicielką samochodu Renault Megane Scenic z 2006 r. (koszty jego używania określono na ok. 200 zł), przyczepki lekkiej, motocykla o wartości 3000 zł (używanego sporadycznie w sezonie letnim), 40 udziałów w spółce o wartości 2 000 zł. Przysługuje mu wierzytelność w kwocie 200 000 zł, której nie może jednak odzyskać. Wśród wydatków wymienił: opłaty za mieszkanie i media (900 zł), opłaty związane z edukacją dziecka (500 zł), zakup żywności (1200 zł), zakup ubrań dla dziecka (100 zł), wydatki na rehabilitacje dziecka (400 zł), inne wydatki (400 zł). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym w toku niniejszego postępowania w sprawach o sygn. I SA/Rz 229/17 i I SA/Rz 230/17, na uwadze należało mieć obecnie także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W obecnym stadium postępowania ocenie podlega więc to, czy od 4 lipca 2017 r. w sytuacji wnioskodawcy nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniami z tego dnia starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisów od skarg, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec braku sprzeciwów orzeczenia te stały się prawomocne. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca zmian takich, w kontekście art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, nie wykazał, a nie kwestionował zakresu przyznanego mu wcześniej wsparcia ze środków publicznych. Aktualna sytuacja materialno-bytowa rodziny nie różni się od ocenianej poprzednio, tak co do deklarowanych warunków bytowych, jak i dochodowych. Różnica sprowadza się do etapu postępowania sądowego oraz tego, że obecnie korzysta z pomocy prawnej pełnomocnika z wyboru. Podejmując próbę ustalenia rzeczywistej obecnej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy skierowałem do niego wezwanie w dniu 14 listopada 2017 r., a w piśmie z dnia 4 grudnia 2017 r. poinformowałem, że wniosek zostanie rozpoznany po udzieleniu dodatkowych informacji o stanie majątkowym w sprawie o sygn. I SA/Rz 231/17, które zostaną wykorzystane także w tej sprawie z uwagi na tożsamą treść wezwań i odpowiedzi w obu sprawach. Odpowiedź na wezwanie z dnia 14 listopada 2017 r. nie była pełna (wyciągi z rachunku bankowego nie obejmowały żądanego okresu), zaś na wezwanie z dnia 23 listopada 2017 r. wystosowane w sprawie I SA/Rz 231/17 odpowiedzi nie udzielono. W piśmie z 23 listopada 2017 r. I SA/Rz 231/17 (odpis dołączony do akt niniejszej sprawy) pytałem m.in. o źródła wpłat gotówkowych na rachunek żony (w niespełna miesiąc, od 31 sierpnia do 22 września 2017 r., wpłacono na niego 13 900 zł, bez wyjaśnienia źródła pochodzenia tych środków) oraz zażądałem wyjaśnienia nieprzedłożenia wyciągów z innego znanego rachunku bankowego żony strony, które przedłożono podczas rozpatrywania poprzednich wniosków o prawo pomocy, jak też nadesłania wyciągów z tych rachunków za okres wskazany w wezwaniu z dnia 9 listopada 2017 r. (tożsame wezwanie w niniejszej sprawie sporządziłem 14 listopada 2017 r.); nadesłane dokumenty nie spełniały bowiem tego wymogu. Oczekiwałem wyjaśnienia źródeł pozyskiwania środków na pokrywanie wydatków codziennego utrzymania (w tym dowodów ponoszonych opłat mieszkaniowych), ponieważ nie można ich było określić na podstawie przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego, podania sposobu otrzymywania wynagrodzenia przez BG, które wcześniej wpływało na rachunek bankowy, źródeł pochodzenia środków na wynagrodzenie pełnomocnika oraz wyjaśnienia, czy żona nadal prowadzi działalność agenta na rzecz różnych podmiotów i jaki był cel zaciągniętego kredytu. Żadnych z tych okoliczności nie wyjaśniono, co uniemożliwiło ustalenie ziszczenia się przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa w kontekście art. 199 Ppsa. Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być zaś na tyle kompletne i wyczerpujące, aby umożliwiły dokonanie oceny spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Dlatego przepis art. 255 Ppsa obliguje wnioskodawcę do współdziałania w tym zakresie z referendarzem sądowym (por. postanowienie NSA z 29 stycznia 2015 r. sygn. II OZ 58/15, opublikowane na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ponieważ nie może on prowadzić żadnego dochodzenia z urzędu. Skarżący nie ma wprawdzie bezwzględnego obowiązku udzielania informacji na temat swojego stanu majątkowego, ale zaniechanie to uniemożliwiło dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony, zwłaszcza jeżeli chodzi o dochodowość działalności prowadzonej przez żonę. Wskazana wyżej kwota 13 900 zł jest natomiast wystarczająca do pokrycia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wpisu w kwocie 1 398 zł, bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania rodziny. Skarżący może oczekiwać pomocy od żony m.in. powołując się na art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli chodzi natomiast o ujawnione informacje, budzi uzasadnioną wątpliwość oświadczenie skarżącego o podjęciu przez żonę mniej dochodowego zajęcia w spółce MG [.] sp. z o.o. (jako prezes zarządu, której wspólnikiem jest także MG, co wynika z danych KRS o nr [.]) kosztem zmniejszenia zysku z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (poprzednio deklarowano 2 000 zł, obecnie 500 zł, choć mogą temu przeczyć ww. wpłaty gotówkowe na jej rachunek bankowy), jak też fakt zatrudnienia wnioskodawcy przez tegoż MG na stanowisku dyrektora ds. handlu za bardzo niskim wynagrodzeniem; podmioty te prowadzą bowiem działalność w tożsamej branży, co dotychczas skarżący (w istocie można uznać, że są to przedsięwzięcia o charakterze rodzinnym), i pod tym samym adresem – ul. [.] 1 w S. (dane dostępne w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na stronie internetowej: https://prod.ceidg.gov.pl/CEIDG/CEIDG.Public.UI/Search.aspx, oraz w internetowej bazie KRS). Dodatkowo rodzina skarżącego dysponuje składnikami majątkowymi w postaci przyczepki oraz motocykla, których wartość przewyższa należne koszty sądowe postępowania kasacyjnego. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania sądowego mogą być one wykorzystane, np. poprzez sprzedaż, do uregulowania tych należności, bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych rodziny wnioskodawcy, ponieważ te zaspokajane są z ujawnionego dochodu, jak i niewyjaśnionych wpływów na rachunek bankowy żony wnioskodawcy. Prawo pomocy nie służby ochronie prywatnego majątku, lecz stanowi formę wsparcia ze środków publicznych osób najbardziej potrzebujących, ubogich. W świetle powyższego uznałem, że brak jest podstaw do zmiany postanowień dotychczas wydanych w przedmiocie prawa pomocy, ponieważ wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w przepisach art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa. Dlatego, działając na ich podstawie oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, orzekłem jak w sentencji.