I SA/Rz 230/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Jacek Surmacz Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skarg R. W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. określa, że postanowienia wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. W. kwotę 200 złotych (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 230/04 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. (nr ...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu wniosku R.W. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr ...) ustalającej podatek od nieruchomości za 2004r. w kwocie 6.044,90zł – odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. (nr ...) – stwierdziło uchybienie przez R.W. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr ....) ustalającej podatek od nieruchomości za 2004r. w kwocie 6044,90zł. W uzasadnieniu powyższych postanowień wyjaśniono, że decyzją z dnia [...] lutego 2004r. (nr ...) Burmistrz Miasta S. ustalił R.W. podatek od nieruchomości za 2004r. w kwocie 6044,90 zł należnego od budynków i gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Od powyższej decyzji podatnik wniósł w dniu 21 kwietnia 2004r. (data wpływu) odwołanie z dnia 20 kwietnia 2004r. oraz – z tej samej daty – wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podatnik wyjaśnił, iż jego pismo z dnia 18 marca 2004r. złożone do Urzędu Miasta w S. zawierające "prośbę o zwolnienie z podatku od przedmiotowej działalności" było w istocie odwołaniem. Powołał się również na zapewnienia pracowników urzędu o pozytywnym załatwieniu sprawy i stwierdził, że działał w zaufaniu do organu składając pismo i stosowe wyjaśnienia. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w postanowieniu z dnia [..] maja 2004r. (nr j.w.) wyjaśniło, iż przesłankami przywrócenia terminu, które muszą zaistnieć łącznie są zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późn.zm. – zwana dalej o.p.); złożenie wniosku przez zainteresowanego w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był przewidziany oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanej strony. Okolicznością, na którą powołuje się podatnik, uzasadniając brak własnej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania jest to, że złożone w Urzędzie Miasta S. pismo z dnia 18 marca 2004r. nie zostało potraktowane jako odwołanie, a w jego mniemaniu odwołaniem było. W ocenie Kolegium w/w pismo z dnia 18 marca 2004r. nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 222 o.p. dla odwołania. Z treści pisma nie wynika w żaden sposób, że zamiarem podatnika mogło być odwołanie się od decyzji wymiarowej z dnia 27 lutego 2004r., a jedynie, iż podatnik żąda udzielenia mu zwolnienia z podatku. W tej sytuacji – zdaniem Kolegium – organ I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, iż powołane wyżej pismo podatnika z 18 marca 2004r. mogło być odwołaniem od decyzji wymiarowej, a wyjaśnienia podatnika nie mogą stanowić o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu. Błędne przekonanie o wniesieniu odwołania w terminie (pismem z dnia 18 marca 2004r.) nie może być usprawiedliwieniem w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji zawierała stosowne pouczenie o trybie odwoławczym. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że skierowanie przez podatnika pisma z dnia 18 marca 2004r. do organu I instancji bez wskazania, że pismo to stanowi odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. świadczy nie o braku winy podatnika w uchybieniu terminu, lecz o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyrokach z dnia 18 sierpnia 2000r. sygn. akt III SA 1716/99, z dnia 28 grudnia 2000r., sygn. akt I SA/Ka 1781/99 oraz z dnia 14 października 2000r. sygn. akt I SA/Gd 560/00 – Kolegium stwierdziło, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi jedynie wówczas, gdy podatnik nie mógł usunąć przeszkody do złożenia odwołania, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konkluzji Kolegium stwierdziło, iż nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 162 o.p. uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr j.w.). Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w postanowieniu z dnia [...] maja 2004r. (nr j.w.) wyjaśniło okoliczności wniesienia przez R.W. odwołania z dnia 20 kwietnia 2004r. do Urzędu Miasta S. w dniu 21 kwietnia 2004r. (data wpływu odwołania do Urzędu) i podało, iż w/w postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. (nr j.w.) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kolegium podało także, iż zaskarżona decyzja Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr j.w.) została doręczona podatnikowi w dniu 16 marca 2004r., co potwierdza druk zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji znajdujący się w aktach sprawy. W decyzji tej zawarto stosowne pouczenie o trybie odwoławczym, w tym również o terminie do wniesienia odwołania. Pomimo to odwołanie podatnika z dnia 20 kwietnia 2004r. wpłynęło do organu I instancji dniu 21 kwietnia 2004r. – co potwierdza prezentata Urzędu Miejskiego w S. znajdującego się na wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który został złożony równocześnie z odwołaniem. Powołując się na treść art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Kolegium stwierdziło, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania – o którym mowa w w/w przepisie – upłynął w dniu 30 marca 2004r., a odwołujący się sporządził i wniósł odwołanie znacznie po upływie ustawowego terminu przewidzianego do jego wniesienia. Biorąc pod uwagę fakt, iż zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie do wniesienia odwołania, oraz że złożony przez podatnika wniosek o przywrócenie uchybionego terminu nie został uwzględniony Kolegium na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i wyjaśniło, że w tym stanie rzeczy odwołanie wniesione po terminie nie może zostać merytorycznie rozpatrzone. Na powyższe postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. R.W. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze na postanowienie Kolegium z dnia [...] maja 2004r. (nr j.w. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 162 § 1 o.p. poprzez uznanie, że złożone z zachowaniem ustawowego terminu "podanie-prośba o zwolnienie z podatku od nieruchomości" z dnia 18 marca 2004r. nie było odwołaniem od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia 27 lutego 2004r. (nr j.w.). 2) art. 8 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie, iż "termin do wniesienia odwołania zostaje przywrócony". W uzasadnieniu skargi skarżący potwierdził, iż decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr j.w.) otrzymał w dniu 16 marca 2004r. i dodał, iż w dniu 18 marca 2004r. złożył w Urzędzie Miasta S. odwołanie od tej decyzji, które zatytułował jako "prośbę o zwolnienie z podatku od nieruchomości za rok 2004 z uwagi na rozpoczęcie użytkowania budynku w styczniu 2004r. tj. w trakcie roku podatkowego. Wraz z w/w pismem złożył – na żądanie pracownika Urzędu – oryginał decyzji i otrzymał zapewnienie od pracowników Urzędu, że "ponieważ zaistniała pomyłka, to będzie - jego pismo - "załatwiono pozytywnie". Skarżący dodał, że w przekonaniu, iż "uznano jego odwołanie" utwierdziło go m.in. to, iż pracownicy Urzędu nie poinformowali go o konieczności uzupełnienia podania np. przez wskazanie organu odwoławczego. Działając w zaufaniu do organu odwoławczego – prowadzącego już w tym momencie postępowanie administracyjne – doręczył stosowne dokumenty m.in. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, jak również w/w decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, złożył wyjaśnienia oraz oczekiwał na rozstrzygniecie sprawy. W dniu 19 kwietnia 2004r. otrzymał pismo nr [...], w którym Burmistrz Miasta S. poinformował go, że "posiadany przez niego budynek nie będzie zwolniony od podatku od nieruchomości". Skoro zatem jego pismo z dnia 18 marca 2004r. nie zostało potraktowane jako odwołanie, to niezwłocznie sporządził wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz samo odwołanie. We wniosku podniósł wyżej przytoczone okoliczności i uprawdopodobnił, że uchybienie do złożenia odwołania nie wynikało z jego zaniedbania, tylko z wprowadzenia go w błąd przez urzędników Urzędu Miasta S., którzy zapewnili go, że "pismo z dnia 18 marca 2004r. jest odwołaniem i tak też zostanie potraktowane". Na poparcie swego stanowiska skarżący przytoczył wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 1999r. (sygn.akt I SA/Łd 1592/97) oraz z dnia 1 grudnia 2000r. (sygn. akt I SA/Kr 1050/99). W skardze na postanowienie Kolegium z dnia [...] maja 2004r. (nr j.w.) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania skarżący zarzucił naruszenie art. 223 § 20p i art. 8 oraz 9 k.p.a. i wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie, iż skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania i że odwołanie podlega rozpatrzeniu merytorycznemu". W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przytoczył – przedstawione w wyżej omówionej skardze – okoliczności otrzymania decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr j.w.) oraz złożenia przez niego odwołania od tej decyzji w dniu 18 marca 2004r. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 128 k.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia oraz dodał, że sam tytuł pisma skierowanego przez niego do organu administracji nie ma znaczenia; istotna jest treść rzeczywistego żądania zawarta w piśmie, zwłaszcza że zostało ono wniesione po wydaniu decyzji wymierzającej podatek od nieruchomości. Dodał także, że żaden z pracowników Urzędu Miasta S. nie poinformował go o konieczności ewentualnego uzupełnienia podania przez np. wskazanie organu odwoławczego. W odpowiedzi na obie skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg R.W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] i [...] maja 2004r. (nr j.w.). W pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny postanowienie Kolegium stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie jest środkiem zaskarżenia nieostatecznej decyzji organu podatkowego. Z formalnego punktu widzenia odwołanie jest podaniem o przeprowadzenie postępowania odwoławczego, a zatem powinno spełniać wymogi stawiane podaniom (art. 168 o.p.). Z materialnego punktu widzenia odwołanie powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie (art. 222 o.p.). W sprawie sporne jest czy pismo skarżącego (bez daty), które wpłynęło do organu I instancji w dniu 18 marca 2004r. odpowiada powyższym warunkom wnoszenia odwołania. Jeżeli chodzi o wymogi formalne odwołania, to – podkreślić należy – jego ewentualne braki mogą być – tak jak każdego innego podania – usunięte w trybie art. 169 § 1 o.p. tj. przez wezwanie wnoszącego o ich usunięcie w terminie siedmiu dni i dopiero gdy wady nie zostaną usunięte organ podatkowy – stosownie do treści art. 169 § 4 o.p. – wydaje decyzję w sprawie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Dodać należy, że decydujące znaczenie ma treść pisma, a nie jego tytuł i w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści pisma organ winien te wątpliwości wyjaśnić i ustalić rzeczywiste żądanie strony. Jest bowiem tym żądaniem związany i nie może go zmieniać poprzez uruchomienie innego trybu postępowania, niż żąda strona. W przypadku gdy te wątpliwości dotyczą pisma, które strona wniosła w terminie do wniesienia odwołania, to należy przyjąć, że jest to żądanie uruchomienia postępowania odwoławczego, a do jego ewentualnych braków zastosować art. 169 § 1 i § 4 o.p. W niniejszej sprawie strona określiła w piśmie wniesionym do organu I instancji w dniu 18 marca 2004r., iż dotyczy ono "zmiany w naliczonym podatek". Pismo to wniósł podatnik w terminie do wniesienia odwołania, a zatem organ I instancji winien przyjąć, iż jest to żądanie uruchomienia postępowania odwoławczego i wezwać stronę do uzupełnienia braków pisma w trybie art. 168 o.p. Nie ulega wątpliwości, iż organ I instancji nie wzywał podatnika do uzupełnienia braków pisma, mimo, że prowadził – w pewnym zakresie – postępowanie wyjaśniające, co wynika m.in. z faktu przedłożenia przez podatnika decyzji Starosty z dnia 10 lipca 2003r. zawierającej pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego. Na marginesie dodać należy, że organ I instancji nie wszczął również – na podstawie w/w pisma – innego, odrębnego postępowania. W tej sytuacji – zdaniem Sądu – należy uznać, iż pismo wniesione do organu I instancji w dniu 18 marca 2004r., a zatem w terminie do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2004r. (nr ...) zawiera żądanie uruchomienia postępowania odwoławczego, a zatem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2004r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało podjęte z naruszeniem przepisów postępowania i to w sposób który miał istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem uzasadniający jego uchylenie. Wobec przyjęcia przez Sąd stanowiska, iż odwołanie zostało wniesione w terminie, za bezprzedmiotową należało uznać odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji uchylić również postanowienie Kolegium z dnia [...] maja 2004r., jako rozstrzygnięcia związanego z uchylonym również postanowieniem Kolegium z dnia [...]maja 2004r. Biorąc powyższe wywody pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.