I SA/Rz 231/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2011 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) lutego 2011 r., nr (...), w przedmiocie nadpłaty w podatku rolnym za 2010 r. - postanawia – oddalić wniosek skarżącego o prawo pomocy. W sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego opisane w sentencji niniejszego postanowienia, skarżący J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że pobiera rentę w kwocie 1373,24 zł, (brutto), na lekarstwa wydatkuje kwotę 270 zł miesięcznie, podatki, środki czystości, żywność oraz spłata pożyczki to łącznie wydatki w kwocie 1264 zł w skali miesiąca. Zaznaczył również, że na jego wyłącznym utrzymaniu pozostaje żona, której Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia. Według wskazania skarżącego na jego majątek składa się dom o pow. 123 m², wymagający remontu po powodzi w 2010 r., mieszkanie o pow. 98 m², nieruchomość rolna o pow. 1,69 ha (grunty V i VI klasy) i samochód osobowy Fiat 126p z 1979 roku. Innych wartościowych rzeczy oraz oszczędności nie posiada, podał również, że jest zadłużony (rata pożyczki wynosi 716,34 zł). Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do nadesłania dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, które pozwoliłoby na wyjaśnienie i ocenę jego sytuacji materialnej. W wyjaśnieniach podał, że utrzymanie rodziny i samochodu wynosi miesięcznie 900 zł, dodać należy do tego jeszcze koszty leczenia. Jego żona w lipcu 2011 r. osiągnie wiek emerytalny i tym samym powstanie możliwość pobierania świadczenia emerytalnego. Skarżący dołączył zaświadczenie, że nie korzysta z żadnych płatności realizowanych przez ARiMR oraz że nie korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Udokumentował wysokość pobieranego świadczenia rentowego (stan na marzec 2010 r.), załączył kserokopie planu spłaty dwóch kredytów, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (umiarkowany), skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne, faktur za usługi komunalne (kwoty: 57,51 zł, 101,10 zł i 25,25 zł). Nie przedłożył natomiast zeznania podatkowego, ponieważ jak wyjaśnił jedyny egzemplarz złożył do urzędu skarbowego, a koszt zaświadczenia (40 zł) do dla niego realne koszty utrzymania ("pieniądze na chleb"). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. I SA/Rz 231/11 odmówił skarżącemu prawa pomocy, zaś ten złożył sprzeciw, który w procedurze sądowoadministracyjnej jest środkiem odwoławczym. Jego wniesienie w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę udzielenia prawa pomocy w zakresie określonym we wniosku - formularz PPF. Zgodnie z jego brzmieniem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - a takim zakresem jest, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych - następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez wątpienia, na co wskazuje stanowisko orzecznictwa w kwestii stosowania instytucji prawa pomocy, na wnoszącym spoczywa obowiązek dowodzenia za pomocą wszelkich dostępnych środków, o swoich ograniczonych możliwościach finansowych w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowego, zaś ocena takiego wniosku powinna nastąpić po jego analizie i również po poddaniu okoliczności sprawy racjonalnej ocenie. Pomocne w tym pozostaje wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń kierowane do strony, gdy przedstawione we wniosku o prawo pomocy okoliczności budzą jakiekolwiek wątpliwości. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do wypełnienia obowiązku z art. 255 P.p.s.a. Na podstawie tych wyjaśnień oraz przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący wydatkuje więcej środków pieniężnych niż wynosi jego miesięczny dochód: codzienne utrzymanie wraz z kosztami eksploatacji samochodu (Fiat 126 p z 1979 r.) – 900 zł, koszty lekarstw – 270 zł, spłata raty kredytu w kwocie 752,33 zł (za luty 2011 r.), kredytu zaciągniętego 11 stycznia 2011 r. – raty po ok. 500 zł, a dodatkowo na przedłożonym wydruku za okres od 1lipca do 31 grudnia 2011 r. dot. kredytu obrotowego widnieje napisana odręcznie informacja, że do spłaty pozostało 800 zł. Wymienione zobowiązania przekraczają kwotowo zadeklarowane dochody. W takiej sytuacji trudno dać wiarę oświadczeniu skarżącego. Przypuszczenia, że albo sytuacja bytowa skarżącego nie jest w rzeczywistości taka jak twierdzi albo posiada on inne źródła dochodów są prawdopodobne, ponieważ skarżący nie wskazał, by w ponoszeniu kosztów utrzymania uczestniczyły inne osoby lub, że korzysta ze świadczeń w ramach pomocy społecznej. Konsekwentnie nie przedkłada także zeznań podatkowych, co mogłoby pozwolić na weryfikację jego twierdzeń co do możliwości finansowych. Taka postawa sugeruje, że skarżący nie podaje prawdziwych danych, tym bardziej, że do jednej ze spraw (sygn. II SA/Rz 293/08) uczestniczka postępowania nadesłała pismo, w którym przedstawiła sytuację materialną skarżącego odmiennie, podając m.in., że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną na oboje małżonków. Skarżący wielokrotnie zwracał się do sądu o prawo pomocy i również wielokrotnie był wzywany do uzupełnienia danych o swojej sytuacji, nigdy nie wywiązując się z wezwania w rzetelny sposób, żądając bezwzględnie traktowania złożonego oświadczenia jako spełniającego wymogi do przyznania prawa pomocy. Respektować takiego żądania, bez przedstawienia dowodów, Sąd w żadnym wypadku nie może. Sąd, w ocenie każdej sprawy kieruje się również logicznym rozumowaniem i doświadczeniem życiowym, a te nie pozwalają przyjąć, że skarżący jest w stanie, pobierając emeryturę w wysokości jak podał 1373,24 zł spłacać zobowiązania wobec banków, prowadzić dwuosobowe gospodarstwo domowe, ponosząc inne koszty codziennego utrzymania i nie korzystać z jakiejkolwiek pomocy. Co do zasady prawo pomocy ze swej istoty ma służyć stronom, którym sytuacja materialna tamuje prawo do sądu, nie zaś tym, które w jakikolwiek sposób uchylają się od obowiązku ponoszenia wymaganych opłat. Wobec wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia zawartego we wniosku o prawo pomocy, należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.