I SA/Rz 231/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku BG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skarg BG na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w [.] z dnia [.] lutego 2017 r. - nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2009 roku, - nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 roku - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowień starszego referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. o sygn. I SA/Rz 231/17 oraz I SA/Rz 232/17 Wyrokiem z dnia 5 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi BG na opisane w sentencji decyzje. Następnie na żądanie skarżącego sporządzono jego uzasadnienie, którego odpis doręczono jego pełnomocnikowi 9 października 2017 r. W dniu 8 listopada 2017 r. za skargą kasacyjną BG złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych albo wpisu od skargi kasacyjnej. Wpis ten, mając na uwadze treść § 3 i § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) oraz zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z 19 kwietnia 2017 r., wynosić będzie połowę wpisu od skarg należnych w sprawach I SA/Rz 231/17 i I SA/Rz 232/17, tj. po 750 zł (łącznie 1 500 zł). W złożonych oświadczeniach podał, że do 2010 r. prowadził działalność gospodarczą, handlował wyrobami hutniczymi. W związku z niepowodzeniem gospodarczym ciąży na nim należność przekraczająca 1 mln USD, co zmusiło go do zawieszenia działalności. Wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony przez Sąd z powodu braku majątku. Aktualnie utrzymuje się z żoną z wynagrodzeń za pracę (po 1530 zł miesięcznie netto) i dochodu żony z działalności gospodarczej związanej ze sprzedażą bielizny damskiej (ok. 500 zł miesięcznie). Zatrudniony jest przez "MG [.] MG" na stanowisku dyrektora ds. handlu. W związku z podjęciem zatrudnienia przez żonę w spółce MG [.] sp. z o.o. dochody z prowadzonej przez nią samodzielnie działalności znacznie zmalały. Jako wspólnik tej spółki żona nie osiąga z tego tytułu żadnych korzyści. Na utrzymaniu mają małoletniego syna. Pokrycie opłaty sądowej przekracza jego możliwości, mogłoby odbyć się z uszczerbkiem dla niego i rodziny. Nie posiada żadnego majątku, jakichkolwiek wartościowych przedmiotów, w tym pojazdów mechanicznych. Na zasadzie użyczenia korzystają z mieszkania po zmarłym bracie. Żona jest właścicielką samochodu Renault Megane Scenic z 2006 r. (koszty jego używania określono na ok. 200 zł), przyczepki lekkiej, motocykla o wartości 3000 zł (używanego sporadycznie w sezonie letnim), 40 udziałów w spółce o wartości 2 000 zł. Przysługuje mu wierzytelność w kwocie 200 000 zł, której nie może jednak odzyskać. Wśród wydatków wymienił: opłaty za mieszkanie i media (900 zł), opłaty związane z edukacją dziecka (500 zł), zakup żywności (1200 zł), zakup ubrań dla dziecka (100 zł), wydatki na rehabilitacje dziecka (400 zł), inne wydatki (400 zł). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym w toku niniejszego postępowania w sprawach o sygn. I SA/Rz 231/17 i I SA/Rz 232/17, na uwadze należało mieć obecnie także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W obecnym stadium postępowania ocenie podlega więc to, czy od 4 lipca 2017 r. w sytuacji wnioskodawcy nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniami z tego dnia starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od wpisów od skarg, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec braku sprzeciwów orzeczenia te stały się prawomocne. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca zmian takich, w kontekście art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, nie wykazał, a nie kwestionował zakresu przyznanego mu wcześniej wsparcia ze środków publicznych. Aktualna sytuacja materialno-bytowa rodziny nie różni się od ocenianej poprzednio, tak co do deklarowanych warunków bytowych, jak i dochodowych. Różnica sprowadza się do etapu postępowania sądowego oraz tego, że obecnie korzysta z pomocy prawnej pełnomocnika z wyboru. Podejmując próbę ustalenia rzeczywistej obecnej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy skierowałem do niego dwa wezwania, w dniu 9 i 23 listopada 2017 r., a odpowiedź cząstkową uzyskałem tylko na pierwsze. Uchybiając obowiązkowi wynikającemu z art. 255 Ppsa poprzez brak udzielenia szczegółowych informacji, zwłaszcza w kwestiach poruszonych w piśmie z 23 listopada 2017 r., uniemożliwił ocenę przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, zwłaszcza jeżeli chodzi o dochodowość działalności prowadzonej przez żonę, na rachunek której w niespełna miesiąc (od 31 sierpnia do 22 września 2017 r.) wpłacono kwotę 13 900 zł, bez wyjaśnienia skąd te środki pochodziły. Już tylko ta wartość jest wystarczająca do pokrycia kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wpisu w łącznej kwocie 1 500 zł, bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania rodziny. Skarżący może oczekiwać od niej pomocy m.in. powołując się na art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W piśmie z 23 listopada 2017 r. pytałem m.in. o źródła ww. wpłat gotówkowych oraz zażądałem wyjaśnienia nieprzedłożenia wyciągów z innego znanego rachunku bankowego żony strony, które przedłożono podczas rozpatrywania poprzedniego wniosku o prawo pomocy, jak też nadesłania wyciągów z tych rachunków za okres wskazany w wezwaniu z dnia 9 listopada 2017 r.; nadesłane dokumenty nie spełniały bowiem tego wymogu. Oczekiwałem wyjaśnienia źródeł pozyskiwania środków na pokrywanie wydatków codziennego utrzymania (w tym dowodów ponoszonych opłat mieszkaniowych), ponieważ nie można ich było określić na podstawie przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego, podania sposobu otrzymywania wynagrodzenia przez BG, które wcześniej wpływało na rachunek bankowy, źródeł pochodzenia środków na wynagrodzenie pełnomocnika oraz wyjaśnienia, czy żona nadal prowadzi działalność agenta na rzecz różnych podmiotów i jaki był cel zaciągniętego kredytu. Żadnych z tych okoliczności nie wyjaśniono, co uniemożliwiło ustalenie ziszczenia się przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa w kontekście art. 199 Ppsa. Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być zaś na tyle kompletne i wyczerpujące, aby umożliwiły dokonanie oceny spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Dlatego przepis art. 255 Ppsa obliguje wnioskodawcę do współdziałania w tym zakresie z referendarzem sądowym (por. postanowienie NSA z 29 stycznia 2015 r. sygn. II OZ 58/15, opublikowane na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ponieważ nie może on prowadzić żadnego dochodzenia z urzędu. Skarżący nie ma wprawdzie bezwzględnego obowiązku udzielania informacji na temat swojego stanu majątkowego, ale zaniechanie to uniemożliwiło dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. Jeżeli chodzi natomiast o ujawnione informacje, budzi uzasadnioną wątpliwość oświadczenie skarżącego o podjęciu przez żonę mniej dochodowego zajęcia w spółce MG [.] sp. z o.o. (jako prezes zarządu, której wspólnikiem jest także MG, co wynika z danych KRS o nr [.]) kosztem zmniejszenia zysku z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (poprzednio deklarowano 2 000 zł, obecnie 500 zł, choć mogą temu przeczyć ww. wpłaty gotówkowe na jej rachunek bankowy), jak też fakt zatrudnienia wnioskodawcy przez tegoż MG na stanowisku dyrektora ds. handlu za bardzo niskim wynagrodzeniem; podmioty te prowadzą bowiem działalność w tożsamej branży, co dotychczas skarżący (w istocie można uznać, że są to przedsięwzięcia o charakterze rodzinnym), i pod tym samym adresem – ul. [.] 1 w S. (dane dostępne w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na stronie internetowej: https://prod.ceidg.gov.pl/CEIDG/CEIDG.Public.UI/Search.aspx, oraz w internetowej bazie KRS). Dodatkowo rodzina skarżącego dysponuje składnikami majątkowymi w postaci przyczepki oraz motocykla, których wartość przewyższa należne koszty sądowe postępowania kasacyjnego. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania sądowego mogą być one wykorzystane, np. poprzez sprzedaż, do uregulowania tych należności, bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych rodziny wnioskodawcy, ponieważ te zaspokajane są z ujawnionego dochodu, jak i niewyjaśnionych wpływów na rachunek bankowy żony wnioskodawcy. Prawo pomocy nie służby zaś ochronie prywatnego majątku, lecz stanowi formę wsparcia ze środków publicznych osób najbardziej potrzebujących, ubogich. W świetle powyższego uznałem, że brak jest podstaw do zmiany postanowień dotychczas wydanych w przedmiocie prawa pomocy, ponieważ wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w przepisach art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa. Dlatego, działając na ich podstawie oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, orzekłem jak w sentencji.