I SA/Rz 232/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska SO del. Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] stycznia 2010r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. S. A., z siedzibą w W. – zwanej dalej: Spółką - od decyzji własnej z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], odnośnie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r., w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008r., w kwocie 280 640 zł., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], w przedmiocie określenia Spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r., w kwocie 280 640 zł. Spółka, wnioskiem z dnia 28 września 2009 r., zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2009 r., powołując się na dyspozycję art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm. – zwana dalej: Ordynacja podatkową). W uzasadnieniu wniosku podała, że w 2008 r. złożyła w Urzędzie Miasta [...] dwie deklaracje na podatek od nieruchomości, dotyczące obiektów położonych na terenie Gminy [...], deklarując w jednej z nich budki telefoniczne, w drugiej zaś pozostałe nieruchomości i obiekty budowlane. Tymczasem decyzje organów podatkowych, tj.: decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2009 r. i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r., nie objęły w ogóle budek telefonicznych, co stanowi rażące naruszenie prawa, w szczególności przepisów art. 21 § 3 i art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej, a także art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844, ze zm.). W decyzjach organów podatkowych powinny być bowiem uwzględnione wszystkie nieruchomości i obiekty budowlane, które znajdują się na terenie Gminy [...] i które stanowią własność Spółki, niezależnie od tego, ile zostało złożone deklaracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2009r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Spółka domagając się stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji, jednocześnie złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która to skarga, nadana w urzędzie pocztowym w dniu 28 września 2009 r. wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 1 października 2009 r., podczas gdy wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął 5 października 2009 r. W tej sytuacji organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że po wniesieniu skargi na konkretną decyzję wykluczona jest możliwość wszczęcia przez organ postępowania, mającego na celu zmianę, uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji, zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Odwołanie od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. wniosła Spółka, domagając się jej uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta. W jej ocenie odmowa wszczęcia postępowania byłaby uzasadniona jedynie w sytuacji, gdyby skarga na decyzje z [...] sierpnia 2009 r. została oddalona, natomiast w sytuacji gdy nie została ona jeszcze rozpoznana, nie zachodzi sytuacja o której mowa w art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie własne stwierdzając, że sąd powinien mieć pierwszeństwo kontroli decyzji z [...] sierpnia 2009 r., gdyż jako pierwszy wszczął postępowanie. Ponadto zaznaczyło, że ingerencja organu w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym byłaby niedopuszczalna, jako godząca w wynikającą z brzmienia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji zasadę prawa do sądu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. wniosła Spółka, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji tego organu z [...] listopada 2009 r. i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła ona organowi naruszenie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż przypadki, w których kwestia stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie jest merytorycznie rozstrzygana stanowią wyjątek od zasady, w myśl której strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Niedopuszczalne jest natomiast jakiekolwiek domniemywanie sytuacji, w których organ miałby prawo do odmowy wszczęcia postępowania. Niezależnie od powyższego, w ocenie skarżącej, użycie w art. 249 Ordynacji podatkowej sformułowania "w szczególności" nie pozbawia znaczenia normatywnego, przykładowego wyliczenia przypadków, w których można odmówić wszczęcia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W tym miejscu Sąd stwierdza, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 lutego 2010 r., sygn. I SA/Rz 876/09, który nie jest prawomocny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest zasadna. Stwierdzenie nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Zgodnie z art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. W przypadku wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji istnieją przesłanki negatywne, których zaistnienie obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania, co wynika z brzmienia art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, a który stanowi, że organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub gdy sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Z gramatycznej wykładni art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej wynika jednoznacznie, że wymienione w nim przesłanki odmowy wszczęcia postępowania nie stanowią zamkniętego katalogu, lecz zostały przytoczone przykładowo, tak więc ustawodawca pozostawia tutaj organom pewną swobodę interpretacyjną w tym zakresie, pozwalającą na indywidualną ocenę konkretnej sytuacji procesowej. Organ może zatem odmówić wszczęcia postępowania w innej sytuacji, niż wymieniona w powołanym wyżej przepisie, w której uzna, że niezasadnym i niecelowym byłoby prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W okolicznościach przedmiotowej sprawy przesłankę odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności stanowiło wniesienie skargi na decyzję, której dotyczy wniosek o wszczęcie postępowania. Organ w tej sytuacji stanął na stanowisku, że nie może dojść do konkurencyjnej oceny tych samych przesłanek (dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji), raz przez organ, w postępowaniu nadzwyczajnym oraz przez sąd w ramach sądowoadministracyjnej kontroli legalności tego samego aktu. Stanowisko takie jest zasadne i znajduje oparcie w obowiązujących przepisach. Co prawda żaden przepis wprost nie reguluje takiej sytuacji, jednakże taka konstatacja wynika zarówno z gramatycznej jak i logicznej oraz celowościowej wykładni, nie tylko regulacji Ordynacji podatkowej, ale także ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: P.p.s.a.). Art. 56 P.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Z jego brzmienia można wywnioskować, że ustawodawca nie dopuszcza możliwości równoległego prowadzenia tych dwóch postępowań, dając pierwszeństwo w tym wypadku postępowaniu administracyjnemu, które zostało wszczęte wcześniej. Co prawda przytoczona regulacja dotyczy sytuacji odmiennej od tej, z którą mamy do czynienia na gruncie przedmiotowej sprawy, jednakże daje pewną wskazówkę interpretacyjną, odnośnie wykładni regulacji Ordynacji podatkowej, dotyczących podobnych kwestii – tj. równoległego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego w sytuacji, gdy postępowanie sądowe zostało wszczęte jako pierwsze. Mając zaś na względzie okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności fakt, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. wpłynęła wcześniej niż wniosek o stwierdzenie jej nieważności, należy uznać, że postępowanie sądowoadministracyjne ma w tej sytuacji pierwszeństwo. Z tego też względu przyjęta w zaskarżonej decyzji interpretacja art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej jest prawidłowa. Przeciwko dopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia, po zawiśnięciu sprawy przed sądem administracyjnym opowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. I FSK 1470/06 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzając, że godziłoby to w konstytucyjna zasadę prawa do sądu, wyrażoną w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niezależnie od powyższego w tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, przy rozpoznaniu konkretnej sprawy, dlatego też jest zobligowany do uwzględnienia z urzędu przesłanek nieważności. Kontrola sądowa jest więc kontrolą szeroką, w ramach której może nastąpić stwierdzenie okoliczności, których uwzględnienia domaga się skarżąca w postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.