I SA/Rz 232/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 grudnia 2021 r., nr 16/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2018 r. do czerwca 2021 r. w części finansowanej przez ubezpieczonych oddala skargę. Przedmiotem skargi A.T. (dalej: Skarżący jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia 30 grudnia 2021 r. nr 16/2021 utrzymująca w mocy własną decyzję organu z dnia [...] października 2021 r. nr [...], którą odmówiono Skarżącemu wszczęcia postępowania o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych Z akt administracyjnych przekazanych do Sądu ze skargą wynika, że wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2021 r. Skarżący zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne za okres 12/2018-12/2019, 02/2020-03/2020, 05/2020-12/2020, 04/2021-06/2021 w kwocie 10 100/33 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2018-12/2019, 02/2020-03/2020, 05/2020-12/2020, 04/2021-06/2021 w kwocie 65 720,00 za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Decyzją z dnia [...] października 2021 r. ZUS na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., w zw. z art. 30, art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), dalej u.s.u.s., odmówił Skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że na koncie płatnika składek figurują, między innymi, zaległe składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych Organ podkreślił, że w świetle art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 u.s.u.s., na podstawie którego ZUS umarza należności z tytułu składek. Oznacza to, że ZUS, w odniesieniu do ww. należności Skarżącego nie może podjąć rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia. Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z dnia 30 grudnia 2021 r. nr 16/2021 ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2021 r. wskazując, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28 u.s.u.s., na podstawie którego ZUS umarza należności z tytułu składek. Skarżący nie zgodził się powyższym rozstrzygnięciem ZUS i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie domagając się uchylenia decyzji z dnia 30 grudnia 2021 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 28 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie pomimo, że składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okresy wskazane w decyzji ZUS nr [...] dotyczą co prawda części finansowanej przez ubezpieczonych ale jednak obowiązek ich płatności spoczywa na Skarżącym, - art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez nie nadanie właściwego, prawem przewidzianego biegu wnioskowi o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych i rozpoznanie tego wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (a nawet prawdopodobnie przez tego samego pracownika ZUS), a nie Prezesa ZUS co powoduje, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z nr [...] z dnia [...] października 2021 r. nie została poddana rzeczywistej kontroli. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art. 127 § 2 k.p.a., art. 133 k.p.a. i ostatecznie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam podmiot który wydał decyzję objętą wnioskiem oraz nie przesłanie wniosku w terminie prawem przewidzianym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem nadania mu prawidłowego biegu. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak umocowania pełnomocnika Skarżącego do reprezentowania go przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, ewentualnie o oddalenie skargi ze względu na jej bezzasadność. Organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Organ w postaci Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył prawa w zakresie trybu postępowania, w tym postepowania odwoławczego, jak też nie naruszył przepisów prawa materialnego zasadnie uznając, że prowadzenie postepowania o umorzenie składek zaległych na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie jest dopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w skardze na decyzję ZUS z dnia 30 grudnia 2021 r. sąd wskazuje, że są one niezasadne i wbrew twierdzeniom w skardze zawartym nie doszło do naruszenia kompetencji do wydania decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kwestie kompetencji do rozstrzygania spraw w zakresie ubezpieczeń społecznych reguluje przepis art.80 ust. 1 usus , który stanowi, że Zakład, przez co należy rozumieć Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest właściwym do wydawania decyzji w zakresie indywidualnych spraw. Wśród takich spraw znajdujących się w kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest również z mocy art. 28 ust. 1 usus wydawanie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne. Art.2 ust.1 pkt 6 usus nie pozostawia żadnej wątpliwości co do tego, że ilekroć ustawa posługuje się pojęciem " Zakład" to należy przez to rozumieć Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc to ta jednostka, posiadająca osobowość prawną jest organem w zakresie ubezpieczeń społecznych i jest uprawniona do wydawania decyzji w tym zakresie, w tym także w przedmiocie wniosków o umorzenie należności. Jak już wyżej wskazano organ ten rozstrzyga sprawy w drodze decyzji administracyjnej, a do postepowania przez nim, w zakresie nieuregulowanym bezpośrednio stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Takim przepisem szczególnym zawartym w usus jest przepis art.83b ust.1 usus, który stanowi, że w sytuacji gdy przepisy kpa przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, to Zakląd Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję. Przepis ten miał zastosowanie w sprawie niniejszej. W myśl kpa odmowa wszczęcia postępowania następuje w formie postanowienia, jednak ZUS w takim przypadku wydaje decyzję. I decyzja została rzeczywiście wydana. Od decyzji takiej , w związku z głównym żądaniem wniosku będzie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art.83 ust.4 usus od decyzji takiej stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Użyte w tym przepisie sformułowanie nie oznacza jednak, że to Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem właściwym do ponownego rozpatrzenia sprawy. Przepis ten ma bowiem charakter przepisu technicznego, regulującego organizacyjną kwestię na czyje ręce kierowany jest wniosek. Przepis ten nie jest natomiast źródłem kompetencji Prezesa Zakładu, jako organu administracji publicznej właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Pogląd taki jest jednolicie reprezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. ( por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 4 lutego 2021 r. sygn.akt I SA/Gl 1477/20, WSA w Kielcach z dnia 11 października 2019 sygn. akt I SA/Ke 319/19, czy NSA z 25 października 2018 r. sygn. akt I GSK 1998/18). Pomimo zatem kierowania wniosku do Prezesa ZUS to Zakład jest organem uprawnionym do jego rozpatrzenia, nie zaś Prezes ZUS. Pogląd ten znajduje uzasadnienie w kompetencjach jakie zostały przyznane Prezesowi ZUS, wśród których nie ma załatwiania jednostkowych spraw obywateli. Tak więc, to również ZUS wydaje decyzję jako organ de facto II instancji. Zgodzić się jednak należy ze skarżącym, że niedopuszczalna byłaby sytuacja , gdyby w I i II instancji jako osoba wydająca decyzje figurował ten sam pracownik ZUS. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zachodzi, gdyż w II instancji decyzję wydawał inny pracownik, niż w instancji pierwszej. Przy tym, jak wynika z dokumentów załączonych do odpowiedzi na skargę był on uprawniony do wydawania decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc przepisy regulujące kompetencje do wydawania decyzji w postępowaniu zainicjowanym pismem Pana A.T. nie zostały naruszone. Prawidłowo również organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikiem składek. Przepis art. 28 ust. 1 usus stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Oznacza to, że na zasadach określonych w ustawie należności mogą być umarzane . Dalsze przepisy jednostki redakcyjnej art. 28 usus określają szczegółowo zasady umarzania tych należności, wskazując na rodzaj należności i przesłanki mogące skutkować ich umorzeniem. Jednocześnie przepis art.30 usus wprowadza wyjątek od zasady pozwalającej Zakładowi umarzać należności stanowiąc, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Jeżeli zatem płatnik składek wystąpił by o ich umorzenie również w tej części w której były one finansowane przez samych ubezpieczonych ( nie będących ich płatnikami ) to taki wniosek byłby niedopuszczalny, gdyż ustawa nie zezwala na ich umorzenie. Jedynym wyjątkiem od tego zakazu jest sytuacja upadłości płatnika, jednak w niniejszej sprawie ona nie zaistniała. W tych okolicznościach organ zasadnie uznał, że w części należności, na które składać się będą składki finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami postępowanie z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte w myśl art. 61a § 1 kpa. W takim przypadku należało odmówić jego wszczęcia. Niezależnie od wydanej w tym zakresie decyzji, jak wynika ze stanowiska organu, wniosek o umorzenie co do innych zaległych należności jest przez organ procedowany. Z tych względów sąd skargę oddalił w myśl art. 151 ppsa.