I SA/Rz 236/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie NSA Bożena Wieczorska WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że powyższe postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego J. N. kwotę 200 złotych (słownie: dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 236/04 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia (...) maja 2004r. (...) Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia J. N. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) stycznia 2004r. nr (...)w sprawie uchylenia postanowienia z dnia (...) marca 2002r. nr (...) w przedmiocie kosztów egzekucyjnych i określenia należnych kosztów egzekucyjnych w wysokości 2.498,40zł za dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych na podstawie tytułu wykonawczego nr SM3/375/99 obejmującego odsetki od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w wyniku podjętych czynności w stosunku do tytułu wykonawczego nr SM3/375/99 powstały koszty egzekucyjne, na które składają się koszty zajęcia ruchomości w wysokości 2.165,10zł, oraz opłata manipulacyjna w wysokości 360,80zł. Powyższe koszty egzekucyjne zostały ściągnięte z rachunku bankowego dłużnika w dniu 27 czerwca 1999r. W wyniku odwołań zobowiązanego Inspektor Urzędu Kontroli Skarbowej kilkakrotnie wydawał decyzje określające wysokość odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r a ostatecznie w dniu 16.12.2002r. Urząd Kontroli Skarbowej wydał decyzję określającą wysokość odsetek za zwłokę za okres od 01.05.1997r. do 09.09.1999r. w wyniku czego Urząd Skarbowy w dniu 21.01.20023r dokonał zwrotu kwoty: 6.423,60zł wraz z odsetkami - wynikającej ze zmiany okresów naliczania odsetek. Postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2003r nr (...) wznowiono postępowanie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych należnych od tytułu wykonawczego nr SM3/375/99. Główną przyczyną wznowienia postępowania był fakt, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych z dnia 23 marca 2003r. wydane było w oparciu o decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej nr (...) z dnia (...).05.1999r., która została następnie uchylona. W wyniku odwołania podatnika Inspektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał nową decyzję w sprawie określenia wysokości odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r, która miała wpływ na zmianę wysokości należności objętej tytułem wykonawczym i naliczenia kosztów egzekucyjnych. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu (...) stycznia 2004r postanowienie nr (...)uchylające postanowienie nr (...) z dnia (...) marca 2002r w sprawie kosztów egzekucyjnych i równocześnie określił nową kwotę należnych kosztów egzekucyjnych w wysokości: 2 498,40zł uwzględniając sposób naliczania odsetek w oparciu o decyzję z dnia (...) grudnia 2002r. nr (...). Na koszty egzekucyjne w wysokości 2 498,40zł składają się: - opłata manipulacyjna / tj. 1% kwoty egzekucyjnej należności pieniężnej liczonej od odsetek od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r należnych na dzień 20.05.1999r/ w wysokości: 356,90zł - koszt zajęcia ruchomości /tj. 6% kwoty egzekwowanej należności/ w wysokości: 2141,50. Różnica pobranych kosztów egzekucyjnych w dniu 29.06.1999r. a nowych określonych w postanowieniu nr (...) z dnia (...).01.2004r. w wysokości: 27,50zł wraz z należnymi odsetkami została zwrócona zobowiązanemu na rachunek bankowy. W związku z prowadzonymi czynnościami egzekucyjnymi w stosunku do zobowiązanego a w tym przypadku dokonanym zajęciem rachunku bankowego i zajęciem ruchomości powstały koszty egzekucyjne, które w oparciu o przepis art. 64c § 1 obciążają zobowiązanego. Ponadto niezależnie od pobieranych opłat za czynności egzekucyjne organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, która wynosi 1% egzekwowanej należności objętej tytułem wykonawczym. Zaś kwotą egzekwowanej należności jest należność główna wraz z odsetkami za zwłokę. Obowiązek uiszczenia wspomnianej opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Zarzut zobowiązanego dot. zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych, ze względu na prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem. Zarzut zobowiązanego jest bezzasadny, ponieważ organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr SM3/375/99 wystawionego przez Urząd Skarbowy na odsetki od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. Obecnie jak podnosi zobowiązany brak jest decyzji określającej odsetki za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r, będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nr SM3/375/99, ponieważ wszystkie decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej określające wysokość odsetek za zwłokę zostały uchylone w drodze postępowania odwoławczego lub postępowania przed NSA, a w chwili obecnej brak jest podstawy prawnej do wydania takiej decyzji. Jednak należy stwierdzić, że w oparciu o przepis art. 53 ustawy Ordynacja Podatkowa /Dz.U. z 1997r. nr 137, poz. 926 z późn. zm./ zaistniał obowiązek zapłaty przez podatnika odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej. Zatem zarzut podnoszony w zażaleniu, że zobowiązanie wykazane w tytule wykonawczym w wyniku umorzenia postępowania w sprawie określenia odsetek za zwłokę stało się nienależne, a czynności egzekucyjne przeprowadzone niezgodne z prawem jest nietrafny. Ponadto należy nadmienić, że w związku z składanymi odwołaniami od wydawanych decyzji określających kwoty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. i określających wysokość odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996r. i z uwagi na zmianę okresu naliczania odsetek za zwłokę organ egzekucyjny dokonał przeliczenia kosztów egzekucyjnych pobranych na podstawie tytułów wykonawczych nr SM3/374/99, SM3/375/99 oraz SM3/851/99 w oparciu o obowiązujące w dniu dokonania czynności egzekucyjnych przepisy - organ egzekucyjny stwierdził nadpłatę pobranych kosztów egzekucyjnych, powiadamiając równocześnie o sposobie wyliczenia pobranych kosztów egzekucyjnych, szczegółowo przedstawiając sposób ich wyliczenia oraz wskazując kwotę kosztów egzekucyjnych podlegających zwrotowi. Powyższa kwota nadpłaty w wysokości: 287,84zł została przekazana na konto zobowiązanego w dniu 10.06.2003r. Pozostała kwota nadpłaty w wysokości 3,64zł pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami została przekazana na konto w dniu 02.02.2004r. Biorąc pod uwagę zmianę okresów naliczania odsetek za zwłokę organ egzekucyjny dokonał przeliczenia kosztów egzekucyjnych pobranych na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych w tym również tytułu nr SM3/375/99 ustalając należne koszty egzekucyjne obowiązujące w dniu dokonania czynności tj. w oparciu o rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 04.07.1990r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości /Dz.U. z 1990r. nr 47, poz. 281 z póź.zm./. Na postanowienie to J. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu i instancji jako wydanych z naruszeniem art. 64 c ustawy z dmą 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej, w wyniku której wystawiony został tytuł egzekucyjny Nr SM3/375/99, została decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 4 kwietnia 2003r. uchylona a postępowanie zostało umorzone. Stosownie więc do postanowień przepisu art. 64 § c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty postępowania winne zostać skarżącemu zwrócone z urzędu wraz z odsetkami. Koszty postępowania egzekucyjnego wszczętego niezgodnie z prawem winien ponosić wierzyciel lub organ egzekucyjny. Zaskarżone postanowienie jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § l pkt.2 kpa, a także w sprzeczności ze stanowiskiem Ministra Finansów z dnia 5 grudnia 2001r. Nr PO6/SP2/BA-861-469-2848/2001. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w postanowieniu dodatkowo naprowadzając, że uchylenie decyzji i umorzenie postępowania nie oznacza, że wyegzekwowanie należności było niezgodne z prawem a koszt ich poniesienia nie może obciążać podatnika. Podstawą uchylenia decyzji przez Inspektora Kontroli Skarbowej była zmiana przepisów, mocą której od l stycznia 2003r. wyłączono obowiązek organu podatkowego do wydania decyzji określającej zaległość podatkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Stosownie do treści art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje i postanowienia administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu. Z przepisu art. 64 c § l ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./ wynika, że kosztami egzekucyjnymi są opłaty, o których mowa w art. 64 § l i 6 oraz w art. 64 a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny. Jednocześnie, przepisem tym ustanowiona jest zasada odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak w pewnych przypadkach ograniczona, a ograniczenie to wynika wprost z przepisu art. 64 c § 2-4 ustawy. Z przepisu art. 64 c § 3 ustawy wynika bowiem, ze jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodnie prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. W rozpoznawanej sprawie, kwestią bezsporną miedzy stronami jest, że należności z tytułu kosztów egzekucyjnych zostały pobrane od zobowiązanego -ściągnięte z jego rachunku bankowego w dniu 27 czerwca 1999r. Kwestią sporną natomiast miedzy stronami jest czy do powstania kosztów egzekucyjnych doprowadził wierzyciel, czy też zobowiązany, a tym samym która ze stron, zgodnie z przepisem art. 64 ustawy winna ponosić koszty postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie, Sąd nie jest w stanie dokonać kontroli legalności zaskarżonego postanowienia gdyż organ, nie kwestionując faktu, że decyzje określające zaległość podatkową, jak i odsetki za zwłokę zostały zmienione, nie wskazuje jednak w jakim zakresie ostatecznie i z jakich przyczyn. Nie wynika to również z akt sprawy gdyż zebrany w tym zakresie materiał dowodowy jest niepełny. W tym stanie rzeczy Sąd nie może ustosunkować się do zarzutów skarżącego że do powstania kosztów egzekucyjnych doszło nie jego winy, a tym samym prawidłowości zastosowania przez orzekające w sprawie organy przepisu art. 64 c § l i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd działając na podstawie art. 132, art. 142 § l, art. 145 § l pkt. l lit. a i c, art. 151, art. 152, art. 200 i art. 211 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1210 ze zm./ orzekł jak w sentencji.