I SA/Rz 241/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska Sędziowie NSA Bożena Wieczorska /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi H. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] marca 2004r. nr [...], II. określa, że powyższe postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 241/04 - Uzasadnienie Postanowieniem z dnia (...) maja 2004r. (nr (...)) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy adresowane do H. A. postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych- z dnia (...) marca 2004r. (nr (...)) w sprawie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, iż Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 1 marca 2002r. nr P-123/2004 wobec zobowiązanego H. A. na należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za lipiec, wrzesień, październik i grudzień 1995r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę doręczono zobowiązanemu w dniu 4 marca 2004r. W dniu 9 marca 2004r. zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którym podniósł, iż egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu. Początek biegu przedawnienia rozpoczynał się odpowiednio w dniu 10 sierpnia 1995r., 10 października, 10 listopada 1995r. i 10 stycznia 1996r. W dacie powstania po stronie dłużnika obowiązku zapłaty należnych składek obowiązywał przepis art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 25, poz. 137), który przewidywał 5 letni okres przedawnienia, licząc od dnia w którym składka stała się wymagana. Ponadto w okresie uzyskania przez zobowiązanego prawa do podniesienia zarzutu przedawnienia tj. w dniu 11 stycznia 2001r. obowiązywał przepis art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998r. (Dz.U. nr , poz. 887 z późn. zm.) o systemie ubezpieczeń społecznych, który również stwierdzał, iż nieopłacone składki przedawniają się po upływnie 5 lat. Zdaniem zobowiązanego egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu najpóźniej w dniu 11 stycznia 2001r. W związku z zarzutami zobowiązanego wierzyciel tj. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postanowieniu z dnia (...) marca 2004r. (nr (...)) stwierdził, iż obowiązek objęty w/w tytułem wykonawczym nr P-123/2004 z dnia 1 marca 2004r. nie uległ przedawnieniu. Postanowieniem z dnia (...) marca 2004r. (nr (...)) Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie, w którym ponownie podniósł zarzut przedawnienia. Dodatkowo podniósł, iż kwota egzekwowana nie jest zgodna z rzeczywistym zadłużeniem, bowiem pismem z dnia 23 listopada 1996r. wierzyciel zwolnił go z obowiązku płacenia składki za listopad 1995r., a mimo to domaga się wyegzekwowania również tej należności. Ponadto zobowiązany podniósł, iż nie doręczono mu upomnienia zgodnie z art. 15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) marca 2004r. i wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 29 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, natomiast nie ocenia zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Rozpatrując zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, a więc m.in. zarzut przedawnienia organ egzekucyjny ma wynikający z art. 34 §1 obowiązek uprzedniego uzyskania stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa art. 33 pkt 1-5, a więc m.in. przedawnienia obowiązku wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Nie jest natomiast rolą organu egzekucyjnego ocena prawidłowości postanowienia wydanego przez wierzyciela, nawet jeżeli jest oczywiste, że wierzyciel nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego. Temu służą - co podkreślił organ odwoławczy- przysługujące zobowiązanemu środki od wydanego postanowienia. Dla organu egzekucyjnego wiążąca jest sentencja ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. W niniejszej sprawie wymóg wypowiedzi wierzyciela został spełniony. W postępowaniu z dnia 17 marca 2004r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - działając jako wierzyciel - wypowiedział się co do zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego, uznając iż egzekwowany obowiązek nie uległ przedawnieniu. Tym samym podtrzymał zasadność prowadzenia egzekucji w stosunku do zobowiązanego. Skoro zatem, zgodnie z art. 29 §1 organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzut w zakresie przedawnienia jest skierowany na badanie podstaw jego wystawienia, to - zdaniem organu odwoławczego - odmowa uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym była zasadna. Organ egzekucyjny - stosownie do treści art. 34§ 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oparł się na ostatecznym postanowieniu wydanym przez wierzyciela. Odnośnie zarzutu braku upomnienia oraz nieistnienia obowiązku za listopad 1995r. organ odwoławczy stwierdził, że zostały podniesione po raz pierwszy w zażaleniu, a zatem nie podlegały rozpoznaniu przez organ I instancji, a co za tym idzie nie mogą być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie skarżący H. A. zarzucił: 1. przedawnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 33 pkt 1 ustawy), 2. błędne wyliczenie należności dłużnika względem ZUS z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne poprzez nieuwzględnienie faktu, iż dłużnik był zwolniony z opłacenia składki za miesiąc listopad 1995r. w kwocie 176,71 zł., 3. brak uprzedniego doręczenia dłużnikowi upomnienia o którym mowa w art. 15 §1 ustawy, i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił uzasadnienie powyższych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie, w którym orzekające organy tj. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działający jako organ egzekucyjny orzekający w I instancji i jako reprezentant wierzyciela oraz Dyrektor Izby Skarbowej- działający jako organ odwoławczy, nie uwzględniły zarzutu podniesionego przez zobowiązanego w piśmie z dnia 8 marca 2004r., a mianowicie zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr P-123/2004. Stosownie do treści art. 33 pkt 1 ustawy o p.e. w a. przedawnienie obowiązku może być podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. O zasadności zarzutu rozstrzyga organ egzekucyjny, przy czym w sytuacji gdy nie jest on równocześnie wierzycielem, rozpatrzenie zarzutu następuje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które jest w przypadkach wymienionych w art. 33 pkt 1-5 ustawy o p.e. w a. wiążące dla organu egzekucyjnego. Dodać należy, że stanowisko wierzyciela na formę postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 34 §2 ustawy o p.e. w a.). Oznacza to, że zasadność zarzutu podlega ocenie w tym właśnie postępowaniu z udziałem wierzyciela. Nieco inna sytuacja ma miejsce w przypadku gdy organ egzekucyjny jest - jak w niniejszej sprawie- równocześnie wierzycielem. Stosownie do treści art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenia nie przysługuje. Oznacza to, że zasadność zarzutu musi podlegać ocenie wyłącznie w postępowaniu z udziałem organu egzekucyjnego. Orzekające w niniejszej sprawie organy przyjęły z jednej strony, iż stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące, z drugiej zaś uznały, iż stanowisko to nie podlega kontroli instancyjnej. W ocenie Sądu powyższa interpretacja art. 34 §1 ustawy o p.e. w a w zw. z art. 83c ust.2 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dokonana przez orzekające organy jest niedopuszczalna. Pozbawia bowiem zobowiązanego możliwości merytorycznej kontroli stanowiska wierzyciela w sprawie przedstawionego zarzutu przedawniania. Do zarzutu tego ustosunkował się wprawdzie Dyrektor ZUS w postanowieniu z dnia (...) marca 2004r. - działając jako wierzyciel - jednakże pouczył zobowiązanego, iż stosownie do treści art. 83c ust 2 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych postanowienie to jest niezaskarżalne. Z kolei w postanowieniu z dnia (...) marca 2004r. ten sam Dyrektor ZUS- stwierdził - działając jako organ egzekucyjny- iż na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o p.e. w a. jest związany stanowiskiem wierzyciela. Organ odwoławczy potwierdził, iż organ I instancji oparł się na "ostatecznym postanowieniu wydanym przez wierzyciela". W powyższej sytuacji Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego i w związku z tym na podstawie art. 145 §1 pkt 1a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.