I SA/Rz 244/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący M. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że jest właścicielem domu i nieruchomości rolnej o powierzchni 1,57ha. Sąd wezwał do złożenia przez skarżącego dodatkowego oświadczenia w zakresie sytuacji majątkowej i podania: wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, wielkości wydatkowanych kwot pieniężnych związanych z kosztami codziennego utrzymania, informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich, wszystkich posiadanych środków transportowych (rok produkcji, marka). Wyjaśnienie czy skarżący uzyskuje dopłaty do posiadanego gruntu rolnego - jeśli tak - w jakiej wysokości, czy posiada zobowiązania kredytowe lub inne (w jakiej wysokości, czy je spłaca) oraz do złożenia odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie zawartych w nim danych. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący wskazał, iż w 2007r. otrzymał dopłatę do gruntów rolnych w wysokości 700zł, nie posiada żadnych zobowiązań jest właścicielem samochodu marki Mercedes z 1991r. oraz prowadzi działalność gospodarczą w postaci handlu obwoźnego z tytułu czego opłaca ryczałt. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Codzienny koszt utrzymania rodziny wynosi 20zł. Nie zostało złożone przez niego zeznanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 1 lipca 2008r. sygn. akt I SA/Rz 244/06, wydanym przez referendarza sądowego, odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący kwestionując zasadność wydanego postanowienia wniósł sprzeciw, w którym podkreślił, iż wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Podniósł, iż ustalenia Sądu będące podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia są błędne i nie odzwierciedlaj jego rzeczywistego stanu majątkowego. W szczególności skarżący zaznaczył, iż nie miał możliwości w terminie siedmiu dni przedłożyć żądanego przez Sąd zeznania podatkowego. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a. - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Natomiast celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zatem przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, ze względu na okoliczności życiowe, pozbawione całkowicie środków do życia). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w ocenie Sądu brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania, a ich poniesienie może spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego, że nie są oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przy tym do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą (postanowienie NSA z 16 stycznia 2005r. sygn. akt I FZ 647/05, niepubl). Dokonana ocena sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego z uwzględnieniem osiąganych dochodów pozwala uznać, iż będzie on w stanie ponieść koszty postępowania nie przekraczając jednocześnie granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Trzeba tutaj także zaznaczyć, iż niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne toczy się od marca 2006r., co pozwala uznać, iż skarżący miał w tym czasie możliwość zgromadzenia stosownych środków na pokrycie kosztów postępowania. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.