I SA/Rz 245/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu, w Wydziale I Finansowym, w dniu 15 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 - postanawia – oddalić wniosek o prawo pomocy. W rozpoznawanej sprawie skarżący B.C. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedstawił swoją sytuację materialną jako trudną. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie są rodzicami czworga dzieci w wieku 19, 17, 13 i 2 lata. We wniosku podniósł, że na chwilę obecną prowadzona działalność nie generuje dochodów z uwagi na jej profil – produkcja rolna. Dochody z tego rodzaju działalności są okresowe, natomiast ogólna trudna sytuacja rolnictwa dotknęła również skarżącego – odnotowuje on straty. Wolne środki pieniężne pochodzą z deklarowanych w deklaracjach dla podatku od towarów i usług zwrotów tegoż podatku. Jako posiadany majątek wskazał nieruchomość rolną o pow. 1,60 ha oraz maszyny i pojazdy: kombajn zbożowy, siewnik, ciągnik siodłowy, samochód osobowy marki Citroen C8 z 2005 r. Zadeklarował również, że osiąga dochody z działalności gospodarczej w kwocie ok. 3000 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych, wnioskodawcy został on wezwany do podania dodatkowych danych. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje wraz z rodziną w wynajmowanym domu. Pokrywa czynsz wynoszący 2000 zł miesięcznie oraz inne koszty jego utrzymania w kwocie ok. 500 zł. W 2009 r. uzyskał tzw. dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 230.000 zł. Dołączył deklaracje dla podatku od towarów i usług za okres od stycznia do maja 2010 r., zeznanie podatkowe za 2009 r. obojga małżonków, historię rachunku bankowego od marca do lipca 2010 r. oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Oceniając zebrany materiał dowodowy, referendarz sądowy nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza. Uwzględniając, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a.- postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym tj. o jaki wnioskuje skarżący, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę wnoszącą skargę i to na stronie spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu, zaś do obowiązku sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i jego weryfikacja, wyważając przy tym interes ogółu (Skarbu Państwa) i słuszny interes jednostki (obywatela). Sąd nie może przychylić się do wniosku o częściowe prawo pomocy w jakimkolwiek jego zakresie. Zestawienie zadeklarowanych dochodów w kwocie ok. 3000 zł miesięcznie z kosztami mieszkania w wysokości 2500 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu liczby członków rodziny pozostających na utrzymaniu skarżącego, sugeruje rozbieżności pomiędzy deklaracją skarżącego o jego trudnej sytuacji materialnej a faktycznymi dochodami. Skarżący prowadzi w sporym rozmiarze działalność gospodarczą w zakresie rolnictwa, na co wskazują przedłożone dokumenty, posiadane zaplecze techniczne w postaci maszyn i urządzeń rolniczych czy choćby tylko podana roczna kwota dotacji rolniczych (230.000 zł w 2009 r.). Spółka, której jest wspólnikiem w 2009 r. uzyskała przychód w kwocie 594.537,41 zł, przy czym przypadający na skarżącego wyniósł 475.629,93 zł. Ostatecznie jego dochód, pomniejszony o koszty uzyskania przychodów w wysokości 445.140,01 zł, wyniósł 30.489,92 zł (z zeznania podatkowego wynika, że osiąga także przychody z działalności gospodarczej pod nazwą "A" B.C. oraz posiada 50 % udział w spółce cywilnej "B"B.C., Z.G.). Z deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2010 r. wynika, że wykonywana działalność gospodarcza w rozliczeniu podatku VAT generuje nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, w tym do zwrotu na rachunek bankowy. W styczniu była to kwota 30.026 zł do zwrotu (kwota do przeniesienia 87.001 zł), w lutym 31.350 zł do zwrotu (kwota do przeniesienia 52.354 zł), w marcu 40.194 zł do zwrotu (kwota do przeniesienia 10.876 zł), w kwietniu 50.600 zł do zwrotu (kwota do przeniesienia- 7.931 zł), w maju 29.318 zł do zwrotu (kwota do przeniesienia – 9.920 zł). W ostatecznym rozliczeniu za 2009 r. skarżący wykazał stratę w wysokości 32.757,92 zł, ale należy mieć na uwadze, że "strata" może być tylko wynikiem księgowym, powstałym na skutek, np. procesu inwestowania i jego rozliczania, amortyzowania posiadanych środków trwałych i nie oznacza braku faktycznych dochodów, które w tym przypadku skarżący zadeklarował. Skarżący nie usunął natomiast wątpliwości Sądu co do ich faktycznej wysokości, o czym zasygnalizowano na wstępie analizy wniosku skarżącego. Sąd rozpoznając w postępowaniu wpadkowym wnioski o udzielenie dobrodziejstwa w postaci instytucji prawa pomocy zobowiązany jest kierować się m.in. logiką i doświadczeniem życiowym, a te nie pozwalają uznać, że skarżący w zadeklarowanym stanie majątkowym jest osobą wymagającą szczególnego traktowania i wsparcia z budżetu państwa. W innym razie skarżący nie byłby w stanie ponosić kosztów utrzymania sześcioosobowej rodziny, płacąc czynsz za wynajem domu mieszkalnego (2000 zł) i dokonując wszelkich towarzyszących temu opłat eksploatacyjnych, czy jak wynika z przedłożonej historii rachunku bankowego- czesnego za naukę syna w LO. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania może być zastosowane jedynie w przypadku wyjątkowym. Rozbieżności, nieścisłości czy luki w oświadczeniu nie pozwalają uznać, że strona udowodniła, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.