I SA/Rz 248/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012r. spraw ze skarg "A" Spółka z o.o. z siedzibą w S. O. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej 1) z dnia [...] lutego 2012r. nrnr [...], [...], [...], [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 2) z dnia [...] lutego 2012r. nrnr [...], [...], [...], [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargi - 1. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] , Dyrektor Izby Celnej, odmówił "A" Sp. z o.o. w S.– zwanej dalej: spółką, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za styczeń 2006 r., natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, 2. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej, odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za luty 2006 r., natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] , stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, 3. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] , Dyrektor Izby Celnej, odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za marzec 2006 r., natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, 4. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej, odmówił spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień 2006 r., natomiast postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W stanach faktycznych przedmiotowych spraw Naczelnik Urzędy Celnego, decyzjami z dnia [...] października 2011 r. o numerach: [...],[...],[...],[...] określił spółce zobowiązania podatkowe w podatku akcyzowym za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2006 r. Przedmiotowe decyzje zostały doręczone spółce w dniu 4 listopada 2011 r., w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa). W dniu 15 grudnia 2011 r. spółka złożyła odwołania od wyżej wymienionych decyzji Naczelnika Urzędu Celnego wraz z wnioskami o przywrócenie terminów do wniesienia przedmiotowych odwołań. We wszystkich jednobrzmiących wnioskach podano, że wszystkie decyzje Naczelnika Urzędu Celnego zostały odebrane w dniu 17 października 2011 r., jednakże w wyniku niezależnych od podatnika okoliczności nastąpiło uchybienie terminów do wniesienia odwołań od przedmiotowych rozstrzygnięć, które to terminy upłynęły z dniem 31 października 2011r. Niezłożenie odwołań w ustawowym terminie, zgodnie z uzasadnieniami wniosków, spowodowane było złym stanem zdrowia podatnika, który z tego powodu nie miał możliwości prowadzenia swych spraw. Objawy choroby depresyjnej spowodowały bowiem u niego zakłócenie percepcji zjawisk, w tym również świadomość upływu czasu, w stopniu wyłączającym przypisanie winy, w związku z uchybieniem terminów do wniesienia środków odwoławczych. Stan nieświadomości podatnika, co do uchybienia terminom do wniesienia odwołań, utrzymywał się do dnia 8 grudnia 2011 r., kiedy to dowiedział się on o uchybieniu, odbierając uwierzytelnione kopie decyzji. W uzasadnieniach wniosków podkreślono również, że podatnik jest osobą samotną i w związku z tym nie miał możliwości skorzystania z pomocy innych, a jego stan depresyjny spowodowany był problemami natury osobistej oraz koniecznością spłaty zadłużenia, powstałego nie z jego winy. Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu wniosków spółki, postanowieniami z dnia [...] lutego 2012 r., odmówił przywrócenia terminów do wniesienia odwołań oraz stwierdził uchybienie terminów do dokonania tych czynności. W uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć stwierdzono, że terminy do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego upłynęły z dniem 18 listopada 2011r., natomiast spółka występując o przywrócenie terminów do dokonania tych czynności spełniła jedynie dwie przesłanki z art. 162 Ordynacji podatkowej, tj. złożyła stosowny wniosek oraz odwołanie, nie uprawdopodobniła jednak braku winy w uchybieniu terminów. Wynika to przede wszystkim z faktu, że twierdzenia co do złego stanu zdrowia psychicznego R. R., nie zostały w jakikolwiek sposób udokumentowane, chociażby w postaci zwolnienia lekarskiego, karty wypisowej z leczenia szpitalnego czy też zaświadczenia o poddaniu się leczeniu (z zalegających w aktach spraw odpisów pełnych z Krajowego Rejestru Sądowego, z dnia 1 kwietnia 2011r. wynika, że R. R. pełni funkcję prokurenta spółki, a wpis wzmianki o tym fakcie pochodzi z 14 marca 2007r.). Organ zwrócił także uwagę na fakt, że stroną prowadzonych przez niego postępowań podatkowych jest spółka, a R. R. jest jedynie jej prokurentem, tak więc w sytuacji, gdyby nawet jego stan zdrowia uległ faktycznemu pogorszeniu, spółka winna ustanowić innego pełnomocnika do odbioru adresowanej do niej korespondencji. Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Celnej zauważył, że w czasie, gdy adresowane do spółki przesyłki, zawierające decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2011 r. pozostawały w placówce pocztowej w Oleszycach, jednocześnie była tam przechowywana inna przesyłka, adresowana do spółki, nadana również przez Naczelnika Urzędu Celnego , którą R. R. odebrał w dniu 2 listopada 2011 r. Świadczy to o tym, że w tym czasie dokonywał on odbioru korespondencji, jednakże czynił to wybiórczo. W uzasadnieniach wydanych postanowień organ nadmienił również, że w dniu 7 grudnia 2011 r. R. R. zwrócił się do niego na piśmie o wydanie decyzji o numerach od [...] do [...], co przemawia za tym, że już w tym dniu ustała przyczyna ewentualnego uchybienia terminów do wniesienia odwołań, a liczony od tego dnia siedmiodniowy termin do wystąpienia o przywrócenie terminów do dokonania tych czynności upłynął z dniem 14 grudnia 2011 r. Tak więc wnioski z dnia 15 grudnia 2011 r. zostały złożone z jego przekroczeniem. Stwierdzenie uchybienia terminów do wniesienia odwołań, jest konsekwencją odmowy przywrócenia terminów do ich wniesienia. Skargi na wymienione w pkt od 1 do 6 postanowienia Dyrektora Izby Celnej wniosła spółka, domagając się ich uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniach skarg spółka podniosła, że stan chorobowy nie może być postrzegany w kategorii winy chorego, gdyż samo pojęcie winy jest związane ze strefą wolicjonalną, czego nie można powiedzieć o stanie zdrowia. Zwrócił też uwagę na to, że R. R. dopiero 8 grudnia 2011 r. powziął wiadomość o uchybieniu terminów do wniesienia odwołań, a składając dzień wcześniej wnioski o doręczenie kopii decyzji nie miał świadomości tego, czego one tak naprawdę dotyczyły. Dyrektor Izby Celnej, w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. W przedmiotowych sprawach spór pomiędzy skarżącą spółką, a organem podatkowym koncentruje się wokół zasadności złożonych przez nią wniosków o przywrócenie terminów do wniesienia odwołań, natomiast rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminów do ich wniesienia są konsekwencją odmowy uwzględnienia wniosków o przywrócenie terminów. Tak więc odmowa przywrócenia terminów przesądziła treść postanowień w przedmiocie wniesionych wraz ze wnioskiem odwołań. Dyrektor Izby Celnej odmówił skarżącej przywrócenia terminów do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego przede wszystkim z powodu nieuprawdopodobnienia przez nią braku winy w uchybieniu przedmiotowych terminów. Jednocześnie organ zwrócił uwagę na fakt, że same wnioski zostały złożone z przekroczeniem siedmiodniowego terminu, liczonego od dnia ustąpienia wskazanej - niezawinionej przez nią przyczyny uchybienia, do złożenia wniosku w tym przedmiocie. Stanowisko takie jest w pełni zasadne, albowiem ów siedmiodniowy termin rozpoczął bieg 7 grudnia 2011 r., kiedy to spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego o doręczenie odpisów jego decyzji o numerach od [...] do [...] . Posłużenie się bowiem we wniosku o doręczenie numerami decyzji świadczy o tym, że skarżąca, a ściślej osoba działająca w jej imieniu, miała świadomość, że takowe rozstrzygnięcia zostały przez organ wydane. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się z twierdzeniami zawartymi w skargach, że prokurent skarżącej powziął wiadomość o przedmiocie decyzji i o upływie terminu do wniesienia odwołania, dopiero w momencie ich otrzymania, tj. 8 grudnia 2011 r. W tym miejscu należy zwrócić również uwagę na fakt, że wniosek o doręczenie decyzji został złożony przez R. R. osobiście, co musiało się wiązać z jego wizytą w siedzibie organu, a wyszczególnienie przez niego we wniosku o doręczenie numerów poszczególnych decyzji, przemawia za tym, że już wówczas powziął on informację nie tylko o ich przedmiocie, ale także o treści zapadłych rozstrzygnięć, dacie ich wydania oraz, mając na uwadze stosunkowo odległy termin wydania decyzji, o upływie terminów do wniesienia odwołań. Uchybienie siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosków o przywrócenie terminów do złożenia odwołań przesądza odmowę ich przywrócenia przez organ, gdyż art. 162 Ordynacji podatkowej nie przewiduje odstępstw od tej zasady, ani też możliwości przywrócenia owego terminu, stanowiącego jeden z formalnych wymogów dokonania tych czynności. Niezależnie jednak od powyższego, abstrahując od formalnej kwestii związanej z zachowaniem terminu do złożenia wniosków o przywrócenie terminów do wniesienia odwołań należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w ich uchybieniu. Przede wszystkim bowiem, składając wniosek o przywrócenie uchybionych terminów spółka nie odniosła się do kwestii ewentualnego braku winy po jej stronie – jako osoby prawnej – spółki z o.o., ale do kwestii braku winy po stronie R. R., działającego w charakterze jej prokurenta. Okoliczność ta stanowi o tym, że taki wniosek, jako nie odnoszący się w istocie do podmiotu odwołującego się (spółki), nie może skutecznie przemawiać za brakiem winy po jego stronie. Innymi słowy, oceniając kwestię winy lub jej braku po stronie prokurenta spółki w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, nie możemy tej oceny przenosić automatycznie na reprezentowanego przez niego mocodawcę, w tym wypadku spółkę z o.o., która działa i jest reprezentowana przez swoje organy (w przedmiotowych sprawach prezesa zarządu), od których to obowiązków nie zwalnia ich fakt ustanowienia prokurenta. Poza tym czynność dokonana przez przedstawiciela – w tym wypadku prokurenta - pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego, co dotyczy również uchybień przy dokonaniu wskazanych czynność, tak więc mocodawca ponosi również konsekwencje niedopełnienia obowiązków przez prokurenta, których następstwa, powinny być rozpatrywane w kontekście łączącego ich stosunku prawnego. Ponosząc konsekwencje działania prokurenta mocodawca ma jednak możliwość odwołania prokury, w sytuacji jej niewłaściwego wykonywania. Nie można także jednoznacznie wykluczyć, że w pewnych przypadkach mógłby uwolnić się od negatywnych konsekwencji procesowych, na gruncie toczących się postępowań, będących następstwem działania lub zaniechania prokurenta, jednakże musiałby wyraźnie wykazać brak swojej winy lub niemożność przeciwdziałania przedsięwziętym przez niego czynnościom. Nie sposób natomiast domniemywać takich okoliczności w przypadku, gdy wniosek dotyczy samego prokurenta, w oderwaniu od całokształtu okoliczności związanych z przymiotami strony danego postępowania i sposobem jej funkcjonowania. Rację ma również Dyrektor Izby Celnej twierdząc, że podnoszony, zarówno we wniosku, jak i skardze, jako argument za przywróceniem terminów do wniesienia odwołań, stan psychiczny R. R., mający wskazywać na brak winy po jego stronie – a tym samym brak winy spółki w uchybieniu terminów do wniesienia odwołań, nie został w jakikolwiek sposób uprawdopodobniony. We wniosku ograniczono się bowiem jedynie do gołosłownego stwierdzenia tego faktu, które nie zostało jednak poparte jakimikolwiek dowodami, chociażby w postaci dokumentów, które wskazywałyby, nawet pośrednio, na wystąpienie u prokurenta spółki wskazanych zaburzeń. Trudno więc mówić w tej sytuacji, że fakt wystąpienia po jego stronie dolegliwości natury psychicznej został w jakikolwiek sposób uprawdopodobniony. Nie bez znaczenia dla oceny przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminów jest również to, że R. R., będąc poinformowanym o złożeniu w urzędzie pocztowym adresowanej korespondencji, nie tylko w przedmiotowych sprawach, dokonywał wybiórczo ich odbioru (dowód doręczenia potwierdzający odbiór korespondencji w dniu 2 listopada 2011 r. – k 373 akt administracyjnych). Przeczy to bowiem podnoszonym w skargach twierdzeniom o niemożności dokonywania czynności procesowych, w okresie od wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji z dnia [...] października 2011 r., aż do dnia 8 grudnia 2011 r. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, dlatego też Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), oddalił skargi.