I SA/Rz 249/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r., w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) stycznia 2018 r., nr (...), w przedmiocie ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w związku ze sprzeciwem skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. I SA/Rz 249/18, przyznającego skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz odmawiającego przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. I SA/Rz 249/18, przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, zwalniając ją od kosztów sądowych w całości i odmówił przyznania jej prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. w zakresie wniosku o ustanowienie dla niej zawodowego pełnomocnika. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że u podstaw wydanego rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku własnego utrzymania, gdyż uzyskiwane przez nią i jej męża dochody służą zaspokojeniu ich podstawowych potrzeb bytowych i pokryciu kosztów funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Z tego więc względu, zapewnienie jej prawa do sądu wymaga zwolnienia jej od związanych z tym kosztów. Jednocześnie referendarz uznał, że na podstawie przedstawionych przez skarżącą okoliczności nie można stwierdzić, że spełnia ona kryteria przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sprzeciw od tego postanowienia złożyła skarżąca, domagając się jego zmiany i przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu złożonego środka odwoławczego podała, że nie jest prawnikiem, a skorzystanie z pomocy zawodowego pełnomocnika przekracza zakres jej możliwości finansowych. Jest to zaś związane przede wszystkim z tym, że dochody uzyskiwane przez nią oraz jej małżonka są niższe od minimum socjalnego, a prowadzone gospodarstwo rolne jest nierentowne. Sytuację dodatkowo pogarsza odmowa przyznania dopłat na 2017 r. i nałożenie na nią obowiązku zwrotu środków pobranych za rok 2016 r. Oprócz tego skarżąca zauważyła, że część gruntów, wchodzących w skład prowadzonego przez nią gospodarstwa, położona jest na terenach zalewowych, w związku z czym, wobec ich podtapiania, nie jest możliwe prowadzenie na nich normalnej działalności, a żadne towarzystwo ubezpieczeniowe nie jest skłonne do ubezpieczenia tych gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czego domaga się skarżąca w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwarunkowanie jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie w jakimkolwiek stopniu partycypować w kosztach postępowania sądowego. W niniejszej sprawie referendarz rozpoznający wniosek skarzącej uznał, że w jej przypadku sytuacja taka nie zachodzi, gdyż skarżąca i jej mąż dysponują stałym dochodem, jak również określonym majątkiem. Jednocześnie, mając na uwadze wysokość przedmiotowych dochodów i rodzaj oraz wielkość ponoszonych wydatków stwierdził, że okoliczności te uzasadniają przyznanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych (prawa pomocy w zakresie częściowym). Mając na uwadze obraz sytuacji materialnej oraz rodzinnej skarżącej stwierdzić należy, że ocena referendarza odnośnie zakresu przyznanego prawa pomocy była zasadna i właściwa, zwłaszcza że podniesione w sprzeciwie zarzuty, nie pozwalają na jej podważenia. Skarżąca bowiem w istocie powtórzyła argumenty przytaczane we wniosku, co do braku rentowności prowadzonego przez nią gospodarstwa, które jednak nie stanowi jedynego jej źródła jej dochodu. Wraz z mężem dysponuje ona bowiem dochodem ze stosunku pracy i renty chorobowej, z których to środków oboje pokrywają wszystkie swoje potrzeby. Prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi natomiast ich dodatkowe zajęcie i sposób zarobkowania, a uzyskiwany z tego tytułu dochód uzupełnia jedynie pozostające w ich dyspozycji środki. Tak więc okoliczności związane z prowadzeniem gospodarstwa nie są w tym przypadku najistotniejsze. Wobec powyższego stwierdzić należy, że sytuacja skarżącej nie uprawnia jej do uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż nie można stwierdzić, że nie może ona partycypować, przynajmniej częściowo, w kosztach postępowania. Zakres przyznanego jej przez referendarza prawa pomocy, w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, jest więc adekwatny do jej sytuacji materialnej oraz zdolności płatniczych. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.