I SA/Rz 249/18

PostanowienieWSA w Rzeszowie2018-07-30

Skład orzekający: Andrzej Tokarz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, która już korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (w tym ustanowienie pełnomocnika), jeśli jej sytuacja materialna nie uległa istotnej zmianie od czasu poprzedniego rozpoznania wniosku?
Ratio decidendi
Referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała istotnych zmian w swojej sytuacji materialnej od czasu poprzedniego rozpoznania wniosku. Ponieważ wnioskodawczyni już korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a jej dochody i wydatki nie wskazują na niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, przyznanie pełnomocnika w ramach prawa pomocy w zakresie całkowitym nie było uzasadnione. Prawo pomocy ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom ubogim, a nie ochronę prywatnego majątku.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni ZC złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił jej skargę na decyzję dotyczącą ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności. Wnioskodawczyni podała, że jej gospodarstwo rolne jest małe i nie przynosi dochodu, a łączny dochód rodziny wynosi 3544,62 zł. Wskazała na wydatki związane z leczeniem, kredytem mieszkaniowym i bieżącym utrzymaniem. Był to jej drugi wniosek o prawo pomocy w tej sprawie.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono zmiany postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku ZC o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi ZC na decyzję Dyrektora [.] Oddziału Regionalnego w [.] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [.] stycznia 2018 r. nr [.] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - p o s t a n a w i a - odmówić zmiany postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r. Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę ZC na opisaną w sentencji decyzję. Po zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżąca zgłosiła także żądanie przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniu podała, że prowadzone gospodarstwo rolne jest małe i nie przynosi dochodu. Pracuje także zawodowo, mąż jest rencistą; łączny dochód rodziny wynosi 3544,62 zł. Leczą się. Mieszkają w niewykończonym budynku o pow. 120 m2. Część gruntów dzierżawią, są właścicielami 2,5 ha. Nie chowają żadnych zwierząt. Posiadają podstawowy sprzęt rolniczy o niewielkiej wartości. Spłacają kredyt mieszkaniowy, do spłaty pozostało jeszcze około 40.000 zł; rata wynosi 350 zł. Korzysta na bieżąco z pożyczek z zakładu pracy. Ponoszą wydatki na media (energia elektryczna, gaz, woda, telefon, internet) oraz leczenie (w tym rehabilitację i wizyty u specjalistów), zakup nawozów, zboża siewnego, opału. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym, drugim zgłoszonym w toku niniejszego postępowania (poprzedni rozpoznałem 20 kwietnia 2018 r.), na uwadze należało mieć obecnie także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tak więc w obecnym stadium postępowania ocenie podlega to, czy w czasie od poprzedniego rozpoznania wniosku o prawo pomocy (tj. 20 kwietnia 2018 r.), w sytuacji wnioskodawczyni nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni zmian takich, w kontekście art. 246 § 1 Ppsa, nie wykazała. Przedstawiona obecnie sytuacja materialno-bytowa nie różni się od deklarowanej poprzednio. W dalszym ciągu dochód rodziny wynosi około 3500 zł i pochodzi ze stałych źródeł. Mają z mężem zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, prowadzą działalność rolniczą. Wydatki dwuosobowej rodziny, typowe związane z codziennym utrzymaniem i leczeniem, kształtują się na podobnym poziomie co poprzednio i znajdują pokrycie w dochodach rodziny. Nie mają zaś na utrzymaniu innych osób. Sytuacja majątkowa i bytowa w istocie jest tożsama do poprzednio ocenianej. Mając na uwadze to, że wnioskodawczyni korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, a więc dotychczas nie poniosła żadnych kosztów postępowania sądowego, w świetle art. 245 § 3 Ppsa przyznanie jej w przedstawionych okolicznościach majątkowych pełnomocnika, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie jest możliwe. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy nie może być wykorzystywane do ochrony prywatnego majątku, ponieważ jego celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom ubogim. Dlatego w pełni zasadne jest utrzymanie przyznanego jej prawa pomocy w dotychczasowym częściowym zakresie, jako że wnioskodawczyni posiada możliwość pokrycia części kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 165 Ppsa, odmówiłem zmiany postanowienia z dnia 20 kwietnia 2018 r.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło