I SA/Rz 251/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2001r. - postanawia – zwolnić skarżącą B.F. od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia B.F. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku nie oświadczyła majątku poza domem mieszkalnym o pow. 100 m² na którym, jak podała, ciąży hipoteka zabezpieczająca wierzytelności organu podatkowego. Zarówno skarżąca jak i jej mąż pozostają od dłuższego już czasu bez pracy, utrzymanie konieczne zapewniają rodzinie F. (małżonkom oraz 12-letniemu synowi) nieznaczne wpływy z prac dorywczych oraz rodzice skarżącej B.F. W ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej nazwaną P.p.s.a. - referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia szczegółowych wyjaśnień oraz dokumentów dla pełnego zobrazowania sytuacji finansowej. Na podstawie zebranego materiału dowodowego referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącej, uzasadniając rozstrzygnięcie niedostarczeniem przez nią wszystkich żądanych dokumentów i informacji (postanowienie z dnia 4 maja 2009r.). Wybiórcze wyjaśnienia nie pozwalały ocenić faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Pismem z dnia 20 maja 2009r. został wniesiony sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Przy braku podstaw do jego odrzucenia, zaskarżone postanowienie (lub zarządzenie) traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem przechodzi do właściwości sądu (art. 260 P.p.s.a.), który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia, i ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniosek o prawo pomocy skierował kolejne wezwanie o wyjaśnienia w kwestii sytuacji materialnej skarżącej. Zostało ono wykonane przez skarżącą w całości. Badając na posiedzeniu niejawnym, czy rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty jest na ustawowych przesłankach Sąd zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją umiejscowioną w ustawie regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, tj. instytucją realizującą uprawnienia wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 45 i art. 77ust. 2) i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności podpisanej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (art. 6). Przepisy art. 246 § 1 P.p.s.a. przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - pkt 1) albo, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził postępowanie w celu ustalenia czy spełniona została dyspozycja wskazanego powyżej przepisu, pozwalająca na uwzględnienie wniosku skarżącej. Dokonane ustalenia na podstawie wyjaśnień i dokumentacji przedstawionych w trybie art. 255 P.p.s.a. są podstawą do uznania wniosku za zasadny co do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych; skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak wynika z przedłożonego materiału skarżąca nie ma stałego zatrudnienia, uzyskuje niewysokie wynagrodzenie z prac dorywczych, zgodnie z zaświadczeniem z urzędu skarbowego nie osiągnęła przychodów w wysokości obligującej do ich opodatkowania. Ciężar utrzymania domu i wydatków związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa domowego skarżącej, która mieszka w chwili obecnej tylko z 12 - letnim synem, spoczywa na jej rodzicach. Możliwości takiej pomocy zostały również udokumentowane. Majątek nieruchomy, tj. dom w którym skarżąca zamieszkuje obciąża hipoteka zabezpieczająca wierzytelności Skarbu Państwa. Zatem relacja pomiędzy uzyskiwanymi dochodami, przy uwzględnieniu niezbędnych wydatków, a szacowanymi kosztami sądowymi w tej sprawie (na te koszty nie składa się tylko wpis sądowy, ale czego nie można wykluczyć, opłata od ewentualnej skargi kasacyjnej czy zażaleń) pozwala na uwzględnienie wniosku. Poniesienie w takiej sytuacji pełnych kosztów postępowania nie obyłoby się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny, a zatem zachodzi w sprawie konieczność zwolnienia od tychże kosztów. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.