I SA/Rz 251/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia, J. S. (dalej: skarżący) zawnioskował o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata, motywując wniosek tym, że pobiera rentę inwalidzką wysokości 1289 zł brutto, na leczenie wydaje miesięcznie 410 zł, ponosi opłaty komunalne, koszty środków czystości, koszty związane z ubezpieczeniem budynków, pojazdu, podatki, inne opłaty i spłaca pożyczkę w wysokości 576 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która jak zaznaczył jest bez pracy, zaś gospodarstwo nie przynosi zysku. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku, w rubryce nr 7 urzędowego formularza dotyczącej majątku, skarżący wyszczególnił dom o pow. 123 m² i nieruchomość rolną o pow. 1,68 ha (V i VI klasy z przeznaczeniem na zalesienie). Podał także, że nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wyjaśnił, że jest właścicielem samochodu Fiat 126p z 1979 r., zaś budynki wymagają remontu. Do wniosku skarżący załączył kserokopie dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia oraz opakowań leków. Skarżący został wezwany do uzupełnienia swojego oświadczenia w ramach przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.) o dane dot. udokumentowania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych (k. 28). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. I SA/Rz 251/15 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 260 P.p.s.a. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - o co wnosi skarżący - następuje, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powołanym powyżej przepisie sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja o jakiej mowa w art. 246 P.p.s.a, ponieważ z uwagi na nadzwyczajny charakter instytucji prawa pomocy, korzystanie z niej powinno ograniczać się do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Taki powszechny pogląd o wyjątkowym charakterze prawa pomocy, został wypracowany również przez orzecznictwo sądowe, bowiem przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Referendarz sądowy korzystając z uprawnień zakreślonych przez art. 255 P.p.s.a., tj. uznając, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz że budzi wątpliwości, wezwał skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów, a konkretnie o dane dot. wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego (udokumentowane), o przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonywane w ramach tych rachunków w ciągu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, o przedłożenie potwierdzonych informacji o zaciągniętych zobowiązaniach (kwota, wysokość rat miesięcznych - w tym również o kredycie odnawialnym w rachunku bankowym), udokumentowania za pomocą kopii faktur, rachunków lub dowodów wpłat wydatków z tytułu opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedłożenie odpisu zeznania podatkowego za 2014 r. obojga małżonków (PIT-37, PIT-36), udzielenia informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich (rodzaj i wielkość pomocy) itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną (np. decyzje MOPS) itp., jeśli takowe są w posiadaniu strony. W odpowiedzi skarżący jako jedyną informację przydatną w badaniu jego możliwości płatniczych podał, że nie korzysta z niczyjej pomocy materialnej (k. 33 akt sądowych), co w kontekście wskazanych przez skarżącego wydatków (410 zł to wydatki na leczenie, opłaty komunalne, środki czystości, opłaty różne, ubezpieczenie budynków, pojazdu, oraz spłata pożyczki w kwocie 576 zł) praktycznie nie pozwala na samodzielne i bez dodatkowej pomocy funkcjonowanie dwuosobowej rodziny skarżącego; w wydatkach tych bowiem nie zostały ujęte podstawowe koszty utrzymania, jak wydatki na wyżywienie, zaś kwota 410 zł obejmująca tak szeroki zakres owych wydatków, w realiach ekonomicznych, jest według Sądu rozpoznającego sprawę m.in. zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego, zbyt niska, co tym samym stawia hipotezę, że oświadczenie skarżącego jest niewiarygodne. Sąd musi dysponować co najmniej informacjami i dokumentami, o jakie wezwano skarżącego w toku postępowania przed referendarzem sądowym, aby dokonać oceny możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący mógł takie dokumenty dołączyć do sprzeciwu od postanowienia referendarza. Wobec jednak biernej postawy skarżącego, uznać należy, że skarżący nie wykazał swojej sytuacji materialnej, wyłączając możliwość pełnego zbadania jego rzeczywistych możliwości finansowych. W takim stanie rzeczy, konsekwencją stanowiska skarżącego jest odmowa przyznania prawa pomocy. Dodatkowo w słuszności takowego rozstrzygnięcia umacnia Sąd to, co zostało ustalone na podstawie ogólnodostępnych informacji – wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ze strony: http://prod.ceidg.gov.pl; a mianowicie skarżący do 24 kwietnia 2014 r. prowadził w formie spółki cywilnej wraz z żoną działalność gospodarczą pod firmą: A., Wynajem autokarów- [...]. Obecnie na podstawie wpisów w przedmiotowym rejestrze ustalić można, że działalność ta prowadzona jest samodzielnie przez żonę skarżącego. Zatem skoro skarżący podał niepełne, bądź nieprawidłowe dane w powyższym zakresie, nie odpowiedział na wezwanie wyczerpująco i wiarygodnie, czym mógłby wykazać spełnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należy oddalić. Sąd orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.