I SA/Rz 251/15
PostanowienieWSA w Rzeszowie2015-06-23
Skład orzekający: Małgorzata Futera
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący może uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na podstawie wykazania trudnej sytuacji materialnej?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania ani nie ma obiektywnych możliwości ich zdobycia. W przypadku braku dostarczenia wymaganych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej oraz materialnej, nie można stwierdzić istnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy, co skutkuje odmową zwolnienia od kosztów sądowych.Stan faktyczny
Skarżący J.S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2014 rok. Wskazał na niskie dochody z renty inwalidzkiej oraz wysokie miesięczne wydatki, pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym z bezrobotną żoną. Nie dostarczył jednak wymaganych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową i materialną pomimo wezwania sądu.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu [...] czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżący J.S. wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że ma rentę inwalidzką wysokości 1289 zł brutto, na leczenie wydaje miesięcznie 410 zł, ponosi opłaty komunalne, koszty środków czystości, koszty związane z ubezpieczeniem budynków, pojazdu, podatki, inne opłaty i spłaca pożyczkę w wysokości 576 zł miesięcznie. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z żoną, która jak zaznaczył jest bez pracy. W rubryce nr 7 urzędowego formularza dotyczącej majątku skarżący wyszczególnił dom o pow. 123 m² i nieruchomość rolną o pow. 1,68 ha (V i VI klasy z przeznaczeniem na zalesienie). Do wniosku przedłożył kserokopie dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia oraz opakowań zażywanych lekarstw.
Skarżący został wezwany do uzupełnienia swojego oświadczenia w ramach przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.) – o dane dot. udokumentowania wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego, o przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonywane w ramach tych rachunków w ciągu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, o przedłożenie potwierdzonych informacji o zaciągniętych zobowiązaniach (kwota, wysokość rat miesięcznych - w tym również o kredycie odnawialnym w rachunku bankowym), udokumentowania za pomocą kopii faktur, rachunków lub dowodów wpłat wydatków
z tytułu opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedłożenie odpisu zeznania podatkowego za 2014 r. obojga małżonków (PIT-37, PIT-36), udzielenia informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy
w utrzymaniu od osób trzecich (rodzaj i wielkość pomocy) itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną (np. decyzje MOPS) itp. jeśli takowe są w posiadaniu strony.
Skarżący przemilczał wezwanie.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono:
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., osobie fizycznej przyznane zostaje prawo pomocy z jej wniosku w zakresie całkowitym (o taki ubiega się w tej sprawie skarżący żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata), jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. nie ma żadnych środków finansowych ani tez obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Zwolnienie z tego obowiązku powoduje uszczuplenie dochodów państwa, zatem jako odstępstwo od obowiązku ponoszenia kosztów może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest przez stronę obiektywnie niemożliwe, zaś ciężar dowodu na okoliczność ubóstwa spoczywa na wnioskodawcy, na co wyraźnie wskazuje użyte w przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże".
W ocenie rozpoznającego wniosek skarżący nie wykazał, że nie jest
w stanie ponieść kosztów sądowych (w tej kategorii spraw wymagany jest wpis stosunkowy, wynoszący w tym przypadku 100 zł; jego wysokość generuje ewentualne inne koszty). Ponieważ zadeklarowana kwota dochodów, którą dysponuje skarżący, tj. 1289 zł brutto miesięcznie przy uwzględnieniu zadeklarowanych we wniosku wydatków: 410 zł wydatki na leczenie, opłaty komunalne, środki czystości, opłaty różne, ubezpieczenie budynków, pojazdu, spłata pożyczki w kwocie 576 zł, praktycznie nie pozwala na ponoszenie kosztów utrzymania dwuosobowej rodziny, dlatego zwrócono się do wnioskodawcy o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia.
Skarżący nie wywiązał się z nałożonego w wezwaniu obowiązku. Milczenie skarżącego w tak istotnych kwestiach odnoszących się do jego sytuacji, a w szczególności brak wyjaśnień i dokumentów związanych z rozliczeniami podatkowymi skarżącego i jego żony, należy potraktować jako odmowę ujawnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Brak wymienionych informacji budzi wątpliwości czy skarżący faktycznie wymaga wsparcia w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
W takim stanie rzeczy, bez dodatkowych informacji, o które był wzywany skarżący, nie można dokonać prawidłowej oceny jego możliwości płatniczych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło