I SA/Rz 260/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" S.A. w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet podatku od środków transportowych I. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...], II. określa, że postanowienia wymienione w pkt I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Syndyka Masy Upadłości "A" S.A. w R. kwotę 700 złotych (słownie: siedemset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2005r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika "A." S.A. - w upadłości na postanowienie Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...].12.2004r.nr [...] w sprawie zarachowania wpłaty z dnia 17.09.2004r. w wysokości 4282,69 zł na poczet części II raty podatku od środków transportowych za rok 2004 oraz odsetek za zwłokę w wysokości 3,80zł utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Jako podstawę prawną postanowienia orzekający w sprawie organ powołał art.233 par.1 pkt 1 w zw. z art. 239 i art.55 par.2, art.53 par.1 oraz art.62 par.4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr.8, poz.60). W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6.02.2004r "A." S.A. złożył deklarację na podatek od środków transportowych za 2004r. wykazując kwotę podatku 12.708,00 zł płatną w dwóch ratach w dniach 15.02.2004r. oraz 15.09.2004r.Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 9.02.2004r. ogłoszona została upadłość spółki z możliwością zawarcia układu. Wierzytelność z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za okres od 1.02.2004r. do 9.02.2004r. wraz z odsetkami za zwłokę zostały w dniu 20.05.2004r. zgłoszone przez Prezydenta Miasta. W dniu 30.08.2004r Sąd Rejonowy w R. zmienił postanowienie o ogłoszeniu upadłości "A." S.A. z możliwością zawarcia układu na ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku spółki. Syndyk masy upadłości dokonał w dniu 17.09.2004r. wpłaty kwoty 4282,69 zł wskazując, że dokonuje należnej wpłaty II raty podatku od środków transportowych. Syndyk dokonał podziału II raty podatku, która wynosiła 6354 zł na część liczoną do dnia 29.08.2004r.- przed zmianą postanowienia o ogłoszeniu upadłości w kwocie 2071,31 zł i część należną od dnia 30.08.2004r. w kwocie 4282,69 zł. Postanowieniem z dnia [...].12.2004r. organ I instancji dokonał zarachowania dokonanej wpłaty zaliczając kwotę 4282,69 zł na część II raty podatku w wysokości 4278,89 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 3,80 zł należnych od dnia 15.09.2004r. do dnia 17.09.2004r. Organ nie zgodził się z podziałem II raty na część należną przed 30.08.2004r. uznając, że podatnik zobowiązany był do zapłaty całości raty, która zaspokajana jest w pierwszej kolejności jako koszty postępowania upadłościowego, dlatego dokonane wpłaty zaliczył na poczet zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę. Na postanowienie to zażalenie złożył syndyk zarzucając, że organ naruszył przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Zdaniem podatnika organ i instancji błędnie przyjął, że za datę ogłoszenia upadłości należy uznać datę ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, gdy jest to data ogłoszenia upadłości z likwidacją majątku (art. 118 Pr up. i napr.), co czyni że wpłacona przez syndyka kwota pokrywa całą należną część podatku. Jednocześnie syndyk uznał jako prawidłowe naliczone odsetki za zwłokę w wysokości 3,80 zł i zgodził się, że zalega z ich wpłatą. Organ II instancji nie podzielił zarzutów podniesionych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, że datą ogłoszenia upadłości jest zgodnie z art. 118 Prawa upadłościowego i naprawczego, dzień zmiany postanowienia przez Sąd na postanowienie o upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika, a ponadto, że zaległości podatkowe powstałe przed tym dniem podlegają zaspokojeniu w trybie art.342 ust.1 pkt.2 Pr up. i napr. W ocenie organu II instancji w rozstrzyganej sprawie dniem ogłoszenia upadłości "A." S.A. jest dzień wydania postanowienia o upadłości z możliwością zawarcia układu. Zgodnie z art. 52 prawa up. i napr. data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości. Ogłoszenie upadłości powoduje stan upadłości, który trwa aż do zakończenia postępowania wskutek oddalenia wniosku, umorzenia postępowania, wydania postanowienia o ukończeniu postępowania. Przepis art.52 nie różnicuje daty wydania postanowienia w zależności od tego jaki rodzaj upadłości został ogłoszony. Ustawa przewiduje dwa alternatywnie dwa sposoby prowadzenia postępowania, ale nie zmienia to faktu, że jest to jedna upadłość. Zdaniem organu II instancji w wypadku zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej nie zmienia się dzień ogłoszenia upadłości także w zakresie zaliczania do wydatków postępowania upadłościowego należnych podatków. Zgodnie z art. 118 Pr up. i napr. data zmiany postanowienia przez Sąd oznaczać będzie dzień upadłości tylko w odniesieniu do sytuacji regulowanych przepisami art.91-116. Nie ma więc podstaw do uznania, iż do wierzytelności podlegających zgłoszeniu do listy wierzytelności zaliczyć należy zobowiązanie podatkowe należne po dniu ogłoszenia upadłości z możliwością układu, lecz przed wydaniem postanowienia o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej. Jako wierzytelności zaliczone do kosztów postępowania upadłościowego należy zgodnie z art.52 Pr up. i napr. zaliczyć także zobowiązanie podatkowe należne po dacie ogłoszenia upadłości układowej, lecz przed zmianą postanowienia na upadłość likwidacyjną. Dlatego zarachowanie wpłaty dokonane przez organ I instancji było prawidłowe i zgodne z przepisami prawa materialnego. Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył skargę Syndyk Masy Upadłości A. S.A. wnosząc o jego uchylenie i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych i kosztów zastępstwa procesowego według norm taryfowych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 53 par.1 i par.3 oraz art. 55 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa - po przez przyjęcie, że podatnik był zobowiązany do wpłacenia całości II raty z tytułu podatku od środków transportowych za 2004r. i zaliczeniu wpłaconej kwoty na poczet zaległości wchodzącej do masy upadłości oraz ustalenie, że pozostaje on nadal w zwłoce w zapłacie II raty tego podatku. Nadto zarzucił naruszenie art. 118 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze-poprzez przyjęcie, że przy wpłacie zaległości podatkowych w dniu 16.09.2004r. za datę ogłoszenia upadłości przyjęto 9.02.2004r.- data postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu , a nie datę 30.08.2004r.- data postanowienia o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zgodnie z art.118 prawa up. i napr. zmiana postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej powoduje, że z datą wydania postanowienia o zmianie powstają ipso iure wszystkie skutki jakie ustawa wiąże z ogłoszeniem upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego. Tak więc data postanowienia o zmianie jest datą upadłości i od tej daty winny być stosowane wszelkie skutki w stosunku do upadłego jakie ustawa wiąże z ogłoszeniem upadłości. Zobowiązania powstałe przed tą datą powinny być zaspokajane z funduszy masy upadłości w kolejności określonej przez art.342 pr up. i napr., natomiast zobowiązania upadłego powstałe po tym dniu winny być zaspokajane przez upadłego na bieżąco. Dlatego zdaniem skarżącego należy uznać, że w stanie faktycznym sprawy syndyk dokonał prawidłowego podziału II raty podatku, a interpretacja organu II instancji nie jest prawidłowa i nie znajduje oparcia w przepisach prawa upadłościowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art.1 par.1 i par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153 poz.1269) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art.134 par.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. nr 153, poz.1270) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bezspornym w niniejszej sprawie jest powstanie po stronie skarżącego zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2004r. w wysokości 12708,00 zł płatne w dwóch ratach. Pierwsza rata płatna w terminie do 15 lutego 2004r., druga rata płatna w terminie do 15 września2004r. bez wezwania, na rachunek budżetu gminy, po uprzednim terminowym złożeniu przez niego deklaracji na podatek od środków transportowych za 2004r. zgodnie z art.9 ust.1, ust. 6 i art.11 ust.1 i ust.4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9 poz. 84 ze zm.). Bezspornym też jest, że skarżący złożył w dniu 06.02 2005r wymaganą ustawą deklarację oraz wykaz środków transportowych podlegających opodatkowaniu za I pierwsze półrocze 2004r., a Sąd Rejonowy w R., postanowieniem z dnia 9 luty 2004r. sygn. Akt [...] ogłosił upadłość A. SA z możliwością zawarcia układu. Sąd wezwał wierzycieli powyższym postanowieniem do zgłaszania wierzytelności w terminie 3 miesięcy. Prezydent Miasta zgłosił wierzytelność z tytułu podatku od środków transportowych za okres do dnia 9 lutego 2004r. wraz z odsetkami. W dniu 1.03.2004r. podatnik dokonał wpłaty na w/wym. podatek , którą zaksięgowano jako część I raty podatku za 2004r. wraz z odsetkami po ogłoszeniu upadłości z dnia 9.02.2004r. oraz część II ratyna 2004r. Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 30.08.2004r. sygn. akt [...] zmienił postanowienie z dnia 9 lutego 2004r. w ten sposób, że ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika A. SA i wyznaczył Syndyka Masy Upadłości. W związku z powyższym, Syndyk wywiązując się z zobowiązań podatkowych wpłacił na rachunek organu podatkowego w dniu 17.09.2004r. kwotę 4282,69 zł tytułem II raty podatku od środków transportowych. Syndyk podzielił proporcjonalnie należność z tytułu II raty podatku na część należną do 29.08.2004r. jako do dnia poprzedzającego ogłoszenie upadłości w kwocie 2071,31 zł - wchodzącą do masy upadłości i podlegającą zaspokojeniu w trybie postępowania upadłościowego oraz część należną za okres od 30.08.2004r. w kwocie 4282,69 zł- podlegającą zaspokojeniu na bieżąco za zgodą Sędziego Komisarza, którą to wpłacił w dniu 17.09.2004r. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie sporne są skutki ogłoszenia upadłości dla kolejności zaspokajania zaległości w podatku od środków transportowych, jeżeli Sąd ogłosił upadłość podatnika z możliwością zawarcia układu, a następnie dokonał zmiany na upadłość obejmującą likwidację. Rozstrzygnięcie niewątpliwie zależy od ustalenia w jakim dniu nastąpiło ogłoszenie upadłości. W tym miejscu należy się odnieść do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r -Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr.60 poz.535).zwanej dalej Pr up. i napr. Zgodnie z art.10 cyt. ustawy upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym między innymi określa sposób prowadzenia postępowania czyli określa czy postępowanie będzie prowadzone z możliwością zawarcia układu czy też będzie to postępowanie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika(art.51ust.l pkt.2 Pr up i napr.) Zgodnie z art. 51 ust.2 Pr. up.i npr. postanowienie to jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, a data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości (art.52 Pr. up i napr.). Z dniem ogłoszenia upadłości majątek upadłego staje się masą upadłości, która służy do zaspokojenia wierzycieli art.61 .w/wym. ustawy. Niewątpliwie ogłoszenie upadłości powoduje stan upadłości trwający do zakończenia postępowania na skutek np. oddalenia wniosku, umorzenia postępowania lub wydania postanowienia o ukończeniu postępowania. Stan upadłości trwa od dnia ogłoszenia postanowienia mimo ewentualnej zmiany sposobu prowadzenia tego postępowania (art. 16 i art.17 Pr. up. i napr.). W oddziale 2 rozdziału 2-ego cytowanej ustawy określono skutki -ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, a w oddziale 3 tego rozdziału skutki - w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego (art.91 do art. 116). Atr. 118 Pr. up i napr. stanowi, że w razie zmiany postanowienia o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu na postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, skutki ogłoszenia upadłości wymienione w przepisach oddziału 3-ego powstają z dniem wydania postanowienia o jego zmianie. Z datą wydania postanowienia o zmianie powstają z mocy prawa wszelkie skutki przewidziane w art.91 do 116 cyt. ustawy. Z treści przepisu art. 118 Pr up. i napr. jednoznacznie wynika, że jest przepisem szczególnym, a jako taki wyłącza zastosowanie przepisu art.52 Pr up. i napr. Tak więc za dzień ogłoszenia upadłości należy rozumieć dzień zmiany postanowienia przez Sąd. Jednocześnie ustają z tym dniem skutki określone w art. 87do 90 cyt. ustawy, które powstały w momencie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Z mocy art. 118 Pr. up. i napr. tworzy się nowy stan prawny, a skutki prawne mają zasięg ogólny. Ponadto Sąd zauważa, że data zmiany postanowienia przez Sąd oznacza dzień upadłości w odniesieniu do sytuacji uregulowanych w przepisach oddziału 3-ego, rozdziału 2-ego Pr up. i napr., które w wbrew twierdzeniom organu II instancji dotyczą należności podatkowych. Art. 91 Pr up. i npr. przewiduje skutki ogłoszenia upadłości co do wymagalności zobowiązań pieniężnych upadłego. Zobowiązanie pieniężne to także zobowiązanie podatkowe, które jest typowym stosunkiem zobowiązaniowym. Z zobowiązania tego wynika ustawowy obowiązek świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzeń określonych w ustawie. Tak więc zmienia się dzień ogłoszenia upadłości także w zakresie zaliczenia do wydatków postępowania upadłościowego należnych podatków. Dla przyjęcia powyższego poglądu co do dnia ogłoszenia upadłości i jego skutków dla kolejności zaspokajania zaległości podatkowych utwierdza Sąd uregulowanie ustawowe zawarte w przepisie art. 230 ust.3 pkt.4 Pr up. i napr. zaliczającego do wydatków- kosztów postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, podatki należne za okres po ogłoszeniu upadłości, które następnie zgodnie z art. 342 ust.1 pkt.1 Pr. up. i napr. są zaspokajane z funduszy masy upadłości w kategorii pierwszej, a art. 343 ust.2 Pr up. i napr. stanowi, że koszty postępowania upadłościowego pokrywane są w miarę posiadanych funduszy. Tak więc zobowiązania podatkowe nie mogłyby być zaspokojone wcześniej, gdyż tylko w postępowaniu upadłościowym z likwidacją -podatki należne po ogłoszeniu upadłości z likwidacją są zaliczone do kosztów postępowania upadłościowego, a tym samym zaspokajane w pierwszej kolejności. Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że nastąpiła zmiana daty upadłości skarżącego w dniu 30.08.2004r.,co skutkuje uznaniem, wszelkich jego zobowiązań podatkowych należnych przed tą datą jako zaspokajanych z masy upadłości w kategorii drugiej, a po tej dacie jako kosztów postępowania upadłościowego zaspokajanych na bieżąco w miarę posiadanych funduszy. W zaskarżonej sprawie skutkuje to koniecznością dokonania podziału II raty podatku na część należną przed i po dacie zmiany postanowienia. Mając powyższe wywody na względzie Sąd uznał zarzuty skargi za w całości uzasadnione. Organ II instancji rozpoznając niniejszą sprawę naruszył art.118 ustawy z dnia 28.02.2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze poprzez jego błędną wykładnie, co do daty ogłoszenia upadłości. Doprowadziło to organ II instancji do niewłaściwych ustaleń, a przez to do nieprawidłowego zastosowania art. 53 par.1 i par.3 oraz art. 55 par.2 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa co do sposobu zaliczenia wpłaty dokonanej przez Syndyka na poczet podatku od środków transportowych. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 par.1 pkt.1 lit a, art.152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.