I SA/Rz 263/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2009 r. - postanawia – I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. w pozostałym zakresie odmówić prawa pomocy. Skarżący J.P., w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego opisanej szczegółowo w sentencji niniejszego postanowienia, zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata argumentując, że wraz z żoną utrzymują się wyłącznie z renty strukturalnej w kwocie 1.059,44 zł. Wydatki związane z utrzymaniem, w tym: spłata kredytu - 316,40 zł, opłaty za gaz - 47,50 zł, energię elektryczną -100 zł, wywóz śmieci- 36 zł, telefon – 50 zł, lekarstwa – 40 zł, opał – 200 zł, podatek od nieruchomości – 36 zł pochłaniają kwotę 825,90 zł i dlatego skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Do wniosku załączył kserokopie wyciągu bankowego, decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i harmonogramu spłat kredytu. Wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym, skarżący wyjaśnił, że z powodu braku środków finansowych dom, w którym zamieszkuje z żoną nie jest faktycznie wykończony, został jedynie przystosowany do mieszkania. Małżonkowie nie otrzymują pomocy od osób trzecich ani instytucji, chorują na typowe schorzenia, m.in. związane z wiekiem, dorosłe dzieci zgodnie z oświadczeniem usamodzielniły się. Ponadto skarżący załączył kserokopie faktur za gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, wyciągów z rachunku bankowego oraz zaświadczenia urzędu skarbowego o braku przychodów w latach 2008 i 2009 obojga małżonków. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana w skrócie P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. adwokata i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – co uczynił skarżący – strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego zwrócono się do skarżącego o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na dogłębne poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Analiza sprawy, w tym przedłożonych dowodów w postaci ww. dokumentów, skłoniła rozpoznającego wniosek do uwzględnienia go w części i przyznania skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych całości. Skarżący ponosi minimalne koszty związane z utrzymaniem, co wynika z załączonych rachunków, adekwatne do osiąganych dochodów z tytułu renty strukturalnej. W sytuacji skarżącego poniesienie pełnych kosztów sądowych faktycznie łączyłoby się z uszczerbkiem w jego i żony utrzymaniu koniecznym, dlatego w tej części wniosek skarżącego jest zasadny, tj. zostały spełnione przesłanki do jego przyznania określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Orzecznictwo i literatura przedmiotu podkreślając wyjątkowy charakter prawa pomocy, stoją na stanowisku, że prawo to w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, powinno być stosowane w wyjątkowych okolicznościach i jedynie w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie, np. bezrobotnych, takich, które w trudnej sytuacji znalazły się z przyczyn losowych i nie osiągają żadnych dochodów lub minimalne, korzystają z pomocy osób i instytucji w codziennym utrzymaniu. Do takiej kategorii nie można zaliczyć skarżącego. Według oświadczenia skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnych o pow. 0,19 ha i 0,21 ha, domu o pow. 100 m², nie wykazuje przychodów ponieważ pobierane świadczenie nie jest objęte podatkiem dochodowym i w tej kwestii jest uprzywilejowany w stosunku do większości społeczeństwa, jest w stanie wywiązywać się z płatności związanych z codziennym utrzymaniem, nie korzysta z pomocy społecznej ani pomocy – jak oświadczył - innych osób. Dodać należy, że przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie obowiązuje tzw. przymus adwokacki, a strona skarżąca ma zapewniony szereg gwarancji procesowych chroniących jej prawa. Należy do nich określony w art. 6 P.p.s.a. obowiązek sądu udzielania stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczania jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z kolei art. 134 P.p.s.a. gwarantuje, że brak występującego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie wpłynie negatywnie na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Sąd nie jest także związany zarzutami i wnioskami skargi i bada w pełnym zakresie zgodność zaskarżonego aktu z prawem, dlatego może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż przytoczone w skardze. Zatem rozpatrując sytuację skarżącego w kryteriach stosowania art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, natomiast zasadne było zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.