I SA/Rz 264/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie NSA Jacek Surmacz SO del. Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 27 maja 2010r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie rolników - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uchylił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], oraz rozłożył na raty M. C. zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wnioskiem z dnia 31 lipca 2009 r. M. C. (zobowiązana) wystąpiła o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, płatne co miesiąc, w kwocie po 50 zł. Wskazała jednocześnie, że przebywa na zasiłku chorobowym, a jej dochody są niewielkie, z tego też względu nie jest w stanie płacić wyższych rat. Zaznaczyła także, że jest w trzecim miesiącu ciąży. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm., dalej: u.u.s.r.) odmówił rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu decyzji organ, powołał się dyspozycję na art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r. oraz zaznaczył, że zadłużenie obciążające zobowiązaną zostało skierowane do egzekucji. Decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] - wydaną po rozpatrzeniu wniosku M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy - Prezes KRUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu streścił historię ubezpieczenia zobowiązanej oraz wskazał, że wnioskodawczyni wielokrotnie proponowano uiszczenie zaległych składek w systemie ratalnym. Niezależnie od tego dodał również, że zobowiązana nie wykazała ważnego interesu, który uzasadniałby pozytywne załatwienie jej wniosku. W ocenie organu, sytuacja materialna zobowiązanej, pozwala jej na wywiązanie się z ciążących na niej obowiązków, wynikających z ubezpieczenia społecznego. Na powyższą decyzję M. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. I SA/Rz 946/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa KRUS stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r., oraz decyzję z dnia [...] października 2009 r. podpisała, z upoważnienia Prezesa KRUS, ta sama osoba. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, powołując się na brzmienie art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu składek i rozłożył ich płatność na 64 raty, płatne w wysokości i terminach określonych w załączniku do decyzji. Przedmiotowe raty zostały określone w wysokości od 100,40 zł do 102,94 zł ,a terminy ich płatności zostały ustalone na ostatnie dni, następujących po sobie miesięcy kalendarzowych, poczynając od dnia 31 marca 2010 r. do 30 czerwca 2015 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał, że w związku z tym, iż koszty egzekucyjne zostały pokryte w całości, w sprawie zaszły nowe okoliczności, przemawiające za uchyleniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2010 r. wniosła M. C., domagając się jej uchylenia i wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Skarżąca podniosła, że decyzja z [...] sierpnia 2009 r., wbrew temu co twierdzi organ, nie pozostała w obrocie prawnym, gdyż Sąd orzekł, że nastąpiło naruszenie prawa podczas postępowania, w ramach którego wydano obie decyzje. Prezes KRUS nie wykonał natomiast wyroku Sadu, w zakresie wznowienia postępowania, wbrew wyraźnej ku temu wskazówce, zawartej w uzasadnieniu, w którym to Sąd stwierdził, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Odnosząc się do kwestii materialnoprawnych skarżąca podkreśliła, że raty, na które zostały rozłożone zaległe składki, nie zostały ustalone w wyniku przeprowadzenia z nią negocjacji czy też postępowania administracyjnego, lecz w sposób arbitralny. Zarzuciła również, że organ podał, że decyzja jest ostateczna, co miało sugerować wyczerpanie toku instancji, podczas gdy postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skarżącej za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Prezesa KRUS Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, domagając się rozłożenia na całej zaległości na raty wynoszące po 50 zł. Podstawę prawną przedmiotowego żądania stanowi art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Jak wynika z brzmienia przytoczonego przepisu u.u.s.r. decyzja w przedmiocie, między innymi, rozłożenia na raty należności z tytułu składek, z wyraźnej woli ustawodawcy została pozostawiona w gestii uznania organu, w tym wypadku Prezesa KRUS lub upoważnionego przez niego pracownika. Wynika to jednoznacznie ze sformułowania zamieszczonego w cytowanym wyżej przepisie: "może", tak więc nawet w sytuacji spełnienia wymienionych w art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. przesłanek osoba zobowiązania nie nabywa prawa (roszczenia) do skorzystania z przewidzianych w nim możliwości. Jednakże, aby organ mógł zastosować przewidziane w powołanym wyżej przepisie możliwości konieczne jest jednak spełnienie przez wnioskodawcę wymienionych w nim przesłanek, w szczególności wykazania po jego stronie ważnego interesu. O ile zaś Sąd nie jest władny oceniać decyzji organu, podjętych w ramach uznania administracyjnego, o tyle posiada już kompetencje do kontrolowania prawidłowości – legalności postępowania, zmierzającego do ustalenia przesłanek wydanych, w jego ramach, decyzji. Postępowanie to musi zostać przeprowadzone zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a prowadzący je organ nie może postępować w sposób dowolny. Spoczywa na nim również obowiązek przekonywującego i precyzyjnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Prezes KRUS uznał, że skarżąca spełnia przesłanki rozłożenia na raty jej zaległości w płatności składek na ubezpieczenie społeczne i rozłożył płatność tych należności na 64 raty, płatne w odstępach miesięcznych, a wynoszące od 100,40 zł do 102,94 zł, podczas gdy ona wnosiła o ustalenie rat w niższej wysokości, tj. po 50 zł. Rozkładając płatność całej zaległości na raty, jak również ustalając ich wysokość organ działał w ramach uznania administracyjnego, dlatego też jakiekolwiek sugestie i propozycje skarżącej w tym przedmiocie nie były dla niego wiążące. Tak samo, wbrew argumentacji skargi, nie miał on obowiązku przeprowadzania negocjacji w tym względzie, ani też szczegółowego postępowania administracyjnego, mającego na celu ustalenie wysokości poszczególnych rat. Nie istnieją też jakiekolwiek szczegółowe regulacje, precyzujące kwestię wysokości rat i terminu ich płatności. Z tego też względu nie sposób stwierdzić, że Prezes KRUS dopuścił się w tym względzie jakiegokolwiek naruszenia prawa, dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut skarżącej co do niewykonania przez organ wyroku Sądu z dnia 26 stycznia 2010 r., gdyż po wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwej decyzji, Prezes KRUS wydał rozstrzygnięcie, zgodne z obowiązującymi regulacjami prawa procesowego, w szczególności z przepisami o wyłączeniu pracownika. W tym miejscu należy także podkreślić, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było również podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego, albowiem instytucja ta ma zastosowanie do postępowań zakończonych decyzją ostateczna, natomiast wobec uchylenia przez Sąd decyzji z dnia [...] października 2009r., wydanej w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja z [...] sierpnia 2009 r. nie była decyzja ostateczną. Na taka ocenę nie ma wpływu również fakt, że Sąd jako podstawę uchylenia decyzji z [...] października 2009 r. podał naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a, gdyż przytoczony w uzasadnieniu przepis skierowany jest do Sądu a nie do organu, który po przekazaniu mu sprawy dokonuje ponownego jej rozpatrzenia, będąc zarazem związanym oceną prawną Sądu. Prezes KRUS, mając na uwadze stanowisko Sądu oraz kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 stycznia 2010 r. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r., rozstrzygając sprawę merytorycznie. Tak więc kwestionowana przez skarżącą decyzja odmawiająca rozłożenia na raty zaległości w płatności składek również została wyeliminowana z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.