I SA/Rz 271/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu [...] września 2017 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu Z.G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] sierpnia 2017r., odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Z.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015r. - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017r., odmówił przyznania skarżącemu Z.G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, stwierdzając że sytuacja materialna skarżącego, przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozwala na jego uwzględnienie. Referendarz zauważył, że kwota należnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. znajduje pełne pokrycie w bieżących miesięcznych dochodach skarżącego. Zadeklarował on bowiem łączne dochody czteroosobowej rodziny w kwocie 6 656 zł. miesięcznie, przy czym wydatki konieczne określił na kwotę 3 640 zł. Biorąc zatem pod uwagę niewymienione w treści wniosku konieczne koszty utrzymania rodziny, referendarz sądowy uznał, że skarżący, po poczynieniu oszczędności w wydatkach, będzie w stanie pokryć pełne koszty zainicjowanego przez siebie postępowania kasacyjnego, bez ryzyka narażenia rodziny na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb. W uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu, skarżący zarzucił dokonanie przez referendarza dowolnej i nielogicznej weryfikacji złożonego przez niego wniosku, a tym samym pozbawienie go prawa do sądu. Podkreślił, że pozostające do dyspozycji dochody w kwocie 700 zł. na osobę, biorąc pod uwagę nagły wzrost cen podstawowej żywności, sytuują jego rodzinę w granicach minimum biologicznego, w której to sytuacji dalsze oszczędności, w celu poniesienia kosztów postępowania, nie są możliwe. Zaznaczył również, że posiadanie domu nie jest ekstrawagancją, natomiast żądanie wyzbycia się majątku w celu opłacenia kosztów sądowych jest opacznym pojmowaniem pomocy państwa obywatelom. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 P.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Jak wynika z przytoczonej wyżej regulacji, instytucja prawa pomocy zarezerwowana została dla osób znajdujących w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, tj. osiągających bardzo niskie dochody oraz nie posiadających dużego majątku, w celu umożliwienia im dochodzenia swoich praw przed sądem. W związku z tym nie może ona stanowić źródła uprzywilejowania osób, dla których konieczność poniesienia tego rodzaju wydatków, nie będzie wiązała się z pozbawieniem ich samych oraz ich domowników środków koniecznych do utrzymania. Nie może też być wykorzystywana, dla ochrony prywatnego majątku strony kosztem środków publicznych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący zadeklarował dochody bieżące czteroosobowej rodziny w kwoce 6 656 zł. miesięcznie oraz wydatki w wysokości 3 640 zł., a także majątek w postaci nieruchomości mieszkaniowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że wykazana sytuacja majątkowa skarżącego nie uprawnia go do występowania o wsparcie ze środków publicznych. Niewątpliwie bowiem skarżący dysponuje dochodem bieżącym, znacznie przewyższającym wartość żądanego w sprawie wpisu oraz kosztów pomocy prawnej udzielanej przy wniesieniu skargi kasacyjnej. Mimo twierdzeń skarżącego o pozostawaniu w granicach minimum egzystencjalnego, przedstawiona we wniosku sytuacja materialna rodziny skarżącego nie zbliża się nawet do tzw. ustawowej granicy ubóstwa czyli kwoty dochodów, które zgodnie z obowiązującymi przepisami uprawniałyby rodzinę skarżącego do ubiegania się o przyznanie świadczeń pieniężnych z opieki społecznej. Warto podkreślić, że granice tę - zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 930) w zw. z § 1 ust. 1 pkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058.) - wyznacza kwota 514 zł. dochodu na osobę w rodzinie. Dlatego rodzina skarżącego, dysponująca miesięcznym dochodem w wysokości 1664 zł. na osobę, nie może zostać uznana – wbrew twierdzeniom skarżącego - za znajdującą się na granicy zaspokojenia podstawowych potrzeb. Co więcej, dochód jakim dysponuje skarżący przekracza przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na 1 osobę, który według najnowszych danych GUS wynosi 1475 zł. (obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 27 marca 2017 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na 1 osobę ogółem w 2016 r. M. P. z 2017 r. poz. 293). W ocenie Sądu skarżący dysponuje dochodem wystarczającym na poniesienie pełnych kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania kasacyjnego, bez ryzyka, że wpłynie to negatywnie na zaspokojenie podstawowych potrzeb jego rodziny i bez konieczności wyzbywania się majątku. Wobec tego przyznanie skarżącemu prawa pomocy, choćby w zakresie częściowym, byłoby pozbawione racji oraz podstaw prawnych. Skoro wolą strony jest zainicjowanie kolejnego etapu postępowania sądowego, musi ona partycypować w kosztach tego postępowania na miarę swoich możliwości. W przeciwnym wypadku doszłoby do nieuprawnionego przerzucania kosztów procesu na ogół obywateli. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy choćby w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.