I SA/Rz 280/04
WyrokWSA w Rzeszowie2005-09-23
Skład orzekający: Bożena Wieczorska, Kazimierz Włoch, Małgorzata Niedobylska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy strona wniosła odwołanie tylko od jednej z dwóch wydanych decyzji, jest decyzją wydaną z naruszeniem prawa i podlega stwierdzeniu nieważności?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może z własnej inicjatywy rozszerzać zakresu postępowania odwoławczego na decyzje, od których strona nie wniosła odwołania. Postępowanie odwoławcze ma charakter skargowy i może być wszczęte wyłącznie na skutek czynności strony. Wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, od której strona nie wniosła odwołania, stanowi naruszenie prawa i skutkuje nieważnością takiej decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji wydał dwie decyzje stwierdzające wygaśnięcie decyzji przyznającej ulgę w podatku od darowizny i określające zobowiązanie podatkowe. Strona wniosła odwołanie tylko od jednej z tych decyzji. Organ odwoławczy, Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymał w mocy obie decyzje organu pierwszej instancji, mimo braku odwołania od jednej z nich. Skarżąca zarzuciła nieprawidłową interpretację przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn w zakresie ustalania wartości darowanej nieruchomości i służebności.Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Określa, że decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska Sędzia WSA Kazimierz Włoch /spr./ Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 23 września 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi M. Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji i określenia zobowiązania w podatku od darowizny I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. określa, że powyższa decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej M. Ch. kwotę 60 (słownie: sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...] skierowaną do M.C. i solidarnie zobowiązanego E.G. Urząd Skarbowy stwierdził wygaśniecie decyzji tegoż Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 1998 r. Nr [...] przyznającej prawo do ulgi w podatku od darowizny i jednocześnie określił zobowiązanie w podatku od darowizny w kwocie 1499 zł.
Drugą decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...] skierowaną do M.C. i solidarnie zobowiązanej F.G. Urząd Skarbowy stwierdził wygaśnięcie decyzji tegoż Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 1998 r. Nr [...] przyznającej prawo do ulgi w podatku od darowizny i jednocześnie określił zobowiązanie w podatku od darowizny w kwocie 1499 zł.
M.C. wniosła odwołanie tylko od tej ostatniej decyzji, pomimo to Izba Skarbowa postąpiła tak jakby wniesione były odwołania od obydwu decyzji i decyzjami z tej samej daty tj. [...] sierpnia 2003 r. o takim samym numerze : [...], jedną skierowaną do M.C. i solidarnie zobowiązanego E.G., oraz drugą skierowaną do M.C. i solidarnie zobowiązanej F. G., utrzymała w mocy obie decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu podniesiono, że decyzjami z dnia [...] lutego Nr [...]Urząd Skarbowy orzekł, że podatek od otrzymanej przez M.C. darowizny od rodziców F. i E.G. w postaci nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, nie należy się ze względu na przyznanie ulgi określonej w art. 16 ust. 1 pkt 1i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 16, poz. 89 z 1997 r. ze zm.).
W trakcie kontroli stwierdzono, że podatniczka nie spełniła jednak warunku z powyższego przepisu, iż w darowanym budynku będzie mieszkać przez okres 5 lat od jego uzyskania- koniecznego dla uzyskania ulgi. Organy podatkowe podwyższyły wartość darowanej nieruchomości dla potrzeb określenia zobowiązania w podatku od darowizny, natomiast pozostawiły na dotychczasowym poziomie wartość służebności określonej w notarialnej umowie darowizny, co kwestionowała podatniczka utrzymując zasadność szacowania również długów i ciężarów w parciu o art. 13 oraz 7 ust 1 wyżej cyt. ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...] dotyczącą M.C. oraz solidarnie zobowiązanej F.G. oddalono wyrokiem tut. Sądu z dnia 3 marca 2005r. sygn. akt. I SA/Rz 1383/03.
Natomiast w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...] skierowaną do M.C. i solidarnie zobowiązanego E. G., skarżąca M. C. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżąca zarzuciła nieprawidłową interpretację art. 7 ust. 1 i 13 ust. 7 wyżej cyt. ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Według skarżącej skoro organy podatkowe podwyższyły wartość darowanej nieruchomości, podwyższeniu powinna również ulec wartość służebności osobistej, która zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 10 listopada 1998r. sygn. akt IBISA960/97, powinna być określona według cen rynkowych z dnia złożenia zeznania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/ i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie.
Postępowanie odwoławcze ma charakter skargowy i nie może być wszczęte z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień jakie przewidziane są dla organu odwoławczego. W razie braku odwołania postępowanie przed organem odwoławczym nie znajduje uzasadnienia w prawie i decyzja wydana w takim trybie jest dotknięta wadą nieważności- wyrok NSA z dnia 13 lutego 1996r. sygn. akt SA/WR477/95- Temida (CD), Gdańsk 2000r.
Organ odwoławczy nie wezwał skarżącej celem określenia, czy jej zamiarem było odwołanie się również od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2003r. [...]skierowanej do M.C. i solidarnie zobowiązanego E.G., tylko z własnej inicjatywy utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Działanie organu odwoławczego nastąpiło więc bez podstawy prawnej dlatego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 P. p. s. a. w związku z art. 247 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r- Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji organu II -giej instancji.
W oparciu o art. 200 P. p. s. a. zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej M.C. kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło