I SA/Rz 282/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za okres od 2 stycznia do 30 grudnia 2006 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący T.Z. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia, zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że jest inwalidą, płaci alimenty byłej żonie w wysokości 300 zł i realnie pozostaje mu do dyspozycji po odjęciu tego zobowiązania 306,67 zł (według kserokopii odcinka przekazu pocztowego świadczenia za maj 2010 r.). Podał także, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma samochodu, kosztowności. Jedynym jego majątkiem jest mieszkanie o pow. 22,9 m². W utrzymaniu skarżącemu pomagają siostry. Pobiera także kwotę 75 zł dodatku mieszkaniowego. Skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Na dowód, że faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej został zobowiązany do nadesłania decyzji o wykreśleniu z Ewidencji Działalności Gospodarczej, a także przedłożenia decyzji o uzyskaniu pomocy w postaci dodatku mieszkaniowego. Wyjaśnienia wymagało także to, czy skarżący uzyskuje dodatkowe dochody i występuje u niego obowiązek odrębnego od PIT-40A rozliczenia podatku (PIT-28, PIT-16A) i jakiego rodzaju pomoc uzyskuje on od rodziny. W oświadczeniu, które wpłynęło do sądu 29 czerwca 2010 r. krótko wyjaśnił, że nie posiada działalności gospodarczej, od sióstr otrzymuje "pomoc w charakterze żywieniowym i odzieżowym". Załączył także kserokopię deklaracji PIT-40A. Rozpoznając sprawę referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana w skrócie P.p.s.a., obejmuje m.in. zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych, a uzależniona jest od spełnienia przez wnioskodawcę zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie częściowym (takim jest wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych) - strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sformułowanie użyte przez ustawodawcę: "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Taką interpretację brzmienia przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyjmuje jednomyślnie orzecznictwo sądów administracyjnych i literatura przedmiotu, zaś skarżący również mógł się przekonać, że warunkiem udzielenia prawa pomocy jest dokładne udokumentowanie swojej sytuacji związanej z kondycją finansową, ponieważ zwracał się już do sądu o prawo pomocy. Skarżący udokumentował, że pobiera faktycznie 306,67 zł renty, dołączył także zaświadczenia lekarskie stwierdzające leczenie w poradniach specjalistycznych. Oświadczył, że "nie ma działalności gospodarczej", korzysta z pomocy swoich sióstr oraz, że przyznano mu dodatek mieszkaniowy w kwocie 75 zł. Ponieważ skarga T.Z. związana jest z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą w 2006 r., by uzyskać pewność, że skarżący nie posiada statusu przedsiębiorcy i czy jego jedynymi dochodami są dochody potwierdzone w PIT-40A, skierowano do skarżącego wezwanie o wyjaśnienie m.in. tych kwestii i przedłożenie ww. dokumentów. Lakoniczne wyjaśnienia skarżącego, a to, że nie posiada działalności gospodarczej, od sióstr otrzymuje pomoc w charakterze żywieniowym i odzieżowym, są niewystarczające, zdaniem rozpoznającego wniosek, do zakwalifikowania skarżącego jako wymagającego wsparcia poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący był właścicielem boksu handlowego usytuowanego na zadaszonym placu. Jeśli faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, powinien ją wykreślić lub zawiesić, ponieważ utrzymywanie statusu przedsiębiorcy wiąże się z pewnymi obowiązkami, np. choćby w postaci obowiązku opłacania składki zdrowotnej, czynszu dzierżawy gruntu na którym stoi boks handlowy (potwierdzenie takiego faktu nie powinno skarżącemu nastręczać nadmiernych trudności, skoro był w stanie nadesłać kserokopie innych wymienionych już dokumentów w swojej sprawie). Utrzymywanie stanu rzeczy, w którym skarżący byłby zobowiązany do ponoszenia ww. ciężarów i nie prowadził faktycznie działalności handlowej, jest nie do pogodzenia z kryteriami przyznawania prawa pomocy. Jednak jeśli np. wydzierżawia swoje stanowisko handlowe i czerpie z tego tytułu jakiekolwiek zyski, winien to ujawnić. Natomiast w sytuacji, w której skarżący unika potwierdzenia, że nie prowadzi działalności gospodarczej czy że pobiera dodatek mieszkaniowy, jego oświadczenie nie jest wiarygodne i żądaniu zwolnienia od kosztów sądowych należy odmówić. Takie wnikliwe badanie wniosków o prawo pomocy znajduje swoje usprawiedliwione podstawy, bowiem środki pochodzące na pokrywanie kosztów pomocy prawnej przyznawanej w ramach instytucji prawa pomocy są środkami publicznymi, a zatem ich rozdysponowanie podlega pewnych ścisłym regułom. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.