I SA/Rz 283/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2013 r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (..) stycznia 2013 r., nr (...), w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - postanawia - oddalić wniosek. Skarżący J. A. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, podając w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką i jej małoletnim synem. Źródłem utrzymania wszystkich wyżej wymienionych osób, zgodnie z oświadczeniem, pozostaje wynagrodzenie skarżącego ze stosunku pracy, odpowiadające wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżący wyjaśnił bowiem, że jego żona zawiesiła prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, natomiast córka przebywa na urlopie wychowawczym. W pozycji nr 7 urzędowego formularza, dotyczącej majątku wnioskodawcy oraz wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym podano, że skarżący nie posiada żadnego majątku, a właścicielem nieruchomości jest jego żona, z którą ma rozdzielność majątkową. Zarządzeniem referendarza sądowego skarżący został wezwany do złożenie dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, poprzez przedłożenie jego zeznania podatkowego, jak również zeznania jego małżonki oraz córki za 2012 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych oraz rachunków kart kredytowych za okres ostatnich 3 miesięcy, określenie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, w szczególności podanie wysokości opłat za prąd, gaz, wodę, kanalizację, wywóz odpadów, ogrzewanie, internet itd., a także przedłożenie kserokopii stosownych rachunków i faktur, określenie wysokości miesięcznych wydatków na zakup żywności, odzieży, leków oraz środków czystości, określenie miesięcznych wydatków na pokrycie kosztów rachunków telefonicznych oraz przedłożenie kserokopii faktur dokumentujących te wydatki, złożenie oświadczenia odnośnie posiadanych środków transportu, z podaniem marki, modelu, roku produkcji i tytułu prawnego do użytkowania danego pojazdu. Ustosunkowując się do przedmiotowego wezwania skarżący przedłożył swoje zeznanie podatkowe i zeznanie jego żony, a także wyciąg ze swojego rachunku bankowego, z których wynika że pobiera on wynagrodzenie w wysokości podanej w oświadczeniu. Jeżeli zaś chodzi o zestawienie wydatków, to w tym zakresie ograniczył się jedynie do przedstawienia wezwania do zapłaty za wywóz nieczystości (wydatki z tego tytułu wynoszą po 60,48 zł miesięcznie), wezwania do zapłaty za gaz (faktury za dostarczone paliwo są na kwoty: 1 955,70 zł, 1 499,29 zł i 8,77 zł), a także kopii porozumienia, dotyczącego spłaty zadłużenia za gaz. Zgodnie z warunkami tego porozumienia skarżący zobowiązał się do spłaty zaległości za gaz w 4 ratach wynoszących: 500 zł, 470 zł, 470 zł, 468 zł, płatnych do 12 lub 13 dnia każdego miesiąca 2013, począwszy od lutego do czerwca. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie przesłanek o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. winno nastąpić poprzez złożenie pełnego, wyczerpującego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także, na wezwanie sądu, dodatkowego oświadczenia oraz wskazanych w nim dokumentów źródłowych. Zważywszy na fakt, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady powszechnego ponoszenia kosztów sądowych, osoba ubiegająca się o nie winna współpracować z sądem celem ustalenia i zweryfikowania wszelkich okoliczności mających znaczenie dla oceny zasadności jej wniosku, dokładając w tym celu należytej staranności. W niniejszej sprawie złożone przez skarżącego, na urzędowym formularzu, oświadczenie nie pozwala na ocenę czy spełnia on przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż jest oświadczenie to jest lakoniczne i niepełne, rodzi przy tym uzasadnione wątpliwości co do jego wiarygodności. Skarżący uchylił się w nim od wyjawienia przedmiotów majątkowych należących do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, tymczasem podanie tych informacji było obligatoryjne w poz. 7 wniosku, która zawiera odpowiednie pouczenie w tym zakresie. Odmawiając podania wskazanych wyżej informacji skarżący powołał się na fakt, że ze swoją żoną ma rozdzielność majątkową, w tym miejscu należy jednak zaznaczyć, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności jego wniosku, gdyż w tym postępowaniu, o charakterze wpadkowym, badaniu podlega stan majątkowy i możliwości finansowe wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, stanowiącym swojego rodzaju wspólnotę interesów, istniejącą niezależnie od kwestii związanych z ustrojem majątkowym. Niezależnie od powyższego, w tym miejscu należy również podkreślić, że z samej istoty małżeństwa wynika obowiązek wzajemnego wspierania się małżonków, od którego to obowiązku nie zwalnia zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej. Jeżeli chodzi o wątpliwości do co wiarygodności złożonego przez skarżącego oświadczenia, to wynikają one z faktu, że zgodnie z jego treścią 4 osoby w nim wymienione utrzymują się za nieco ponad 1 000 zł miesięcznie, co mając na uwadze koszty utrzymania w kraju, wydaje się mało prawdopodobne. Z tego też względu, w celu zweryfikowania tych informacji wezwano skarżącego o przedłożenie zestawienia wydatków, ponoszonych w jego gospodarstwie domowym na utrzymanie domu, zakup żywności, leków i środków czystości itd. Wezwanie to zostało wykonane jedynie częściowo, a skarżący przedłożył wezwania do zapłaty za wywóz nieczystości i gaz, a także porozumienie o uregulowaniu zadłużenia za dostarczone paliwo gazowe, które to dane, z uwagi na ich fragmentaryczność, nie pozwalają na określenie wysokości wydatków całego gospodarstwa domowego, a tym samym zweryfikowanie zadeklarowanej kwoty dochodów. Oprócz tego, fakt zobowiązania się do spłaty zadłużenia wobec dostawcy gazu w ratach miesięcznych, wynoszących po ponad 400 zł, a więc ponad 1/3 miesięcznego dochodu rodziny, potęgują jedynie wątpliwości co do wiarygodności podanej kwoty dochodów. Skarżący nie wykonał wezwania w pozostałym zakresie, w szczególności jeżeli chodzi o posiadane i użytkowane w gospodarstwie domowym środki transportu oraz zeznanie podatkowe córki, wyciąg z jej rachunku bankowego. Powołał się także (w sprzeciwie od postanowienia referendarza), jeżeli chodzi o samochody, na rozdzielność majątkową. Wszystko to, z uwagi na powyższe argumenty, prowadzi do konstatacji, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być uwzględniony. Powyższe okoliczności przesądzają, że skarżący, wskutek własnego działania, uniemożliwił rzeczową ocenę jego wniosku, w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.