I SA/Rz 284/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku J. A. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) stycznia 2013 r., nr (...), w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. J. A. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i jej synem. Skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości najniższej krajowej, jego żona prowadziła działalność gospodarczą, która aktualnie jest zawieszona, natomiast córka przebywa na urlopie wychowawczym. Jeżeli chodzi o posiadany majątek to skarżący zadeklarował, że nie posiada on nieruchomości, pieniędzy ani przedmiotów wartościowych, przy czym dodał, że nieruchomości mają jego żona, z którą ma rozdzielność majątkową, oraz córka. Z uwagi na lakoniczność oświadczenia, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) wezwano skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez przedłożenie jego zeznania podatkowego skarżącego oraz jego małżonki oraz córki za 2012 r., wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz rachunków kart kredytowych za okres ostatnich 3 miesięcy, określenie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, w szczególności podanie wysokości opłat za prąd, gaz, wodę, kanalizację, wywóz odpadów, ogrzewanie, internet itd., a także przedłożenie kserokopii stosownych rachunków i faktur, określenie wysokości miesięcznych wydatków na zakup żywności, odzieży, leków oraz środków czystości, określenie miesięcznych wydatków na pokrycie kosztów rachunków telefonicznych oraz przedłożenie kserokopii faktur dokumentujących te wydatki, złożenie oświadczenia odnośnie posiadanych środków transportu, z podaniem marki, modelu, roku produkcji i tytułu prawnego do użytkowania danego pojazdu. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie wnioskodawca przedstawił wyciągi z jego rachunku bankowego (potwierdzające wysokość podawanych zarobków), a także kopię zeznania podatkowego jego i jego małżonki za 2012 r. Oprócz tego przedłożył on także wezwania do zapłaty za wywóz nieczystości (po 60,48 zł miesięcznie), wezwanie do zapłaty za gaz (faktury za dostarczone paliwo opiewają na kwoty: 1 955,70 zł, 1 499,29 zł i 8,77 zł), a także kopię porozumienia, dotyczącego spłaty zadłużenia za gaz. Zgodnie z tym porozumieniem skarżący zobowiązał się do spłaty zaległości w 4 ratach wynoszących: 500 zł, 470 zł, 470 zł, 468 zł, płatnych do 12 lub 13 dnia każdego miesiąca 2013, począwszy od lutego do czerwca. Skarżący nie wykonał wezwania do złożenia dodatkowego oświadczenia w pozostałym zakresie. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie o którym mowa w przytoczonym wyżej przepisie powinno nastąpić poprzez złożenie przez osobę występującą o przyznanie pomocy kompletnego, jednoznacznego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, na urzędowym formularzu, a także, na wezwanie Sądu lub rozpoznającego wniosek referendarza, dodatkowego oświadczenia i wskazanych dokumentów źródłowych. Mając na uwadze powyższe, w kontekście całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż jego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym są lakoniczne oraz wybiórcze do tego stopnia, że nie pozwalają na ocenę zasadności jego wniosku. Oprócz tego w tym miejscu należy podkreślić, że wnioskodawca, także w wybiórczy sposób, odniósł się do wezwania o złożenie dodatkowego oświadczenia, uchylając się między innymi od przedłożenia zestawienia wydatków na utrzymanie domu, zakup żywności, leków i środków czystości. W tym zakresie ograniczył się on jedynie do przedłożenia dwóch wezwań do zapłaty i porozumienia o spłacie zadłużenia, co nie pozwala jednak na określenie rzeczywistej wysokości wydatków w jego gospodarstwie domowym, a przez to sytuacji materialnej i zdolności płatniczych wszystkich tworzących je osób. Podobnie skarżący nie odniósł się w jakikolwiek sposób do wezwania do złożenia oświadczenia o posiadanych środkach transportu, która to okoliczność ma również istotne znaczenie, albowiem rzutuje w sposób bezpośredni na wysokość wydatków w gospodarstwie domowym. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu J. A. stwierdził, że jego żona i córka posiadają nieruchomości, nie wskazał ich jednak w oświadczeniu, tymczasem oświadczenie dotyczy wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, stąd informacje takie winny się tam znaleźć (wyjaśnienia do pkt 7 formularza), niezależnie do faktu rozdzielności majątkowej między małżonkami. Z przedstawionych przez wnioskodawcę informacji wynika, że on i jego trzyosobowa rodzina utrzymują się za nieco ponad 1 100 zł, tymczasem w porozumieniu z dostawcą paliwa gazowego zobowiązał się on do regulowania zaległości, których miesięczne raty przekraczają 400 zł, a więc ponad jedną trzecią ich deklarowanych dochodów, co także rodzi uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej wysokości środków, którymi dysponują oni w ujęciu miesięcznym. Przedstawione jednak w oświadczeniach informacje nie pozwalają na weryfikacje wszystkich tych twierdzeń. W tym miejscu należy dodać, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady powszechnego ponoszenia kosztów sądowych, dlatego w celu uzyskania tego rodzaju ulgi, wnioskodawca winien jest współdziałać w celu pełnego wyjaśnienia jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, natomiast brak takiego współdziałania musi prowadzić do odmownego załatwienia jego wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., odmówiono przyznania prawa pomocy.