I SA/Rz 3/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 6 marca 2008r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2007r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej G. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych dla G.B., uchylił w/w decyzję, a ponadto odmówił jej przyznania płatności na rok 2004 z tytułu jednolitej płatności obszarowej - 2004 i nałożył karę pieniężną w wysokości 210,53zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej - inne - 2004 i nałożył karę pieniężną w wysokości 292,78zł, dodając, że kary pieniężne będą potrącane z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu organ powołał się na wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2005r. w gospodarstwie rolnym G.B., które uzasadniały wznowienie z urzędu postępowania wobec zaistnienia przesłanki z art.145§1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjścia na jaw nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji, ale nieznanej organowi, który wydał decyzję. We wniosku o przyznanie płatności obszarowych na 2004r. na działkach ewidencyjnych nr 745 i 751 położonych w miejscowości P. Gm. R. nad Sanem wnioskodawczyni zadeklarowała trzy działki rolne o następujących powierzchniach: "G" - 0,40 ha i "H" - 0,30ha (na działce nr 745)oraz "F" - 0,30 ha (na działce nr 751). W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 7 grudnia 2005r. stwierdzono, że dwie działki rolne (oznaczone w 2005r. jako "I- oraz J" zadeklarowane w 2005r. na tych samych działkach ewidencyjnych nr 745 i 751 nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. Wobec niezgodności pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek, a stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu organ odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, a ponadto wymierzył karę pieniężną w wysokości 503,31zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G.B., podnosząc, że nie była świadoma, że na nieruchomości zalesione pomoc nie przysługuje, a ze względu na trudną sytuację finansową wniosła o umorzenie sankcji w wysokości 503,31zł. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jego ocenie postępowanie zostało wznowione prawidłowo, ponieważ wyszły na jaw nowe istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, polegające na stwierdzeniu, że nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania pomocy dla gruntów rolnych, tzn. grunty na działkach nr 745 i 751 zadeklarowane przez stronę jako rolne nie są gruntami rolnymi, gdyż stanowią trzydziestoletni las. Okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji i nie była znana organowi, zaistniała zatem przesłanka wznowienia postępowania określona w art.145§1 pkt 5 k.p.a. Ponieważ procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku na rok 2004, a powierzchnią pozostałą po wykluczeniu 3 działek rolnych o łącznej powierzchni 1 ha wynosi 50,25%, to nie nastąpiło naruszenie przepisów art.5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.Urz.UEL.2003.328.21, ze zm. - powoływanego dalej jako rozporządzenie nr 2199/2003) oraz art.32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz.WE nr L 327 z 12 grudnia 2001r. - powoływanego dalej jako Rozporządzenie nr 2419/2001), a wydana decyzja o odmowie przyznania płatności bezpośrednich dla gruntów rolnych na rok 2004, z sankcjami w okresie 3 lat kalendarzowych, jest prawidłowa. Na powyższą decyzję G.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wniosła o umorzenie nałożonej kary pieniężnej i przyznanie jej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 do tych gruntów, na które płatność przysługuje. Dodała, że od 2006r. gospodarstwo rolne oddała w dzierżawę i nie ubiegała się o dopłatę do gruntów za 2006r., ani też nie będzie ubiegać się o nią w latach następnych. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie pełnomocnik organu odwoławczego stwierdził, że sankcje pieniężne nie są egzekwowane, lecz potrącane z przyszłych płatności pomocowych na rzecz skarżącej, a jeśli takich płatności by nie było, to sankcje przepadają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu przedmiotowej skargi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazane w skardze. Poza sporem pozostaje fakt, że G.B. we wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 wykazała jako działki rolne m.in. nieruchomości, stanowiące las, oświadczając, że są one wykorzystywane jako łąki. Na podstawie złożonego oświadczenia wnioskodawczyni otrzymała płatności bezpośrednie do zadeklarowanej powierzchni gruntów rolnych. Ustalenia dokonane podczas kontroli w miejscu pozwoliły stwierdzić, że rzeczywista powierzchnia gruntów rolnych G.B. jest mniejsza, niż wynikająca z wniosku, gdyż na części powierzchni nieruchomości rośnie las. W tej sytuacji organ administracji miał podstawę, aby wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją o przyznaniu płatności (nowe fakty, nieznane organowi), uchylić decyzję ostateczną, a następnie wydać nową decyzję, co do istoty sprawy. Jednakże decyzja wydana ponownie przez organ I instancji, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego, są wadliwe. Organy w swoich rozstrzygnięciach nie wyjaśniają podstawy prawnej decyzji w rozumieniu przepisu art.107 § 3 k.p.a. Organ I instancji w ogóle nie wyjaśnia, na jakiej podstawie prawnej odmówił przyznania płatności, ani w jaki sposób i na jakiej podstawie wyliczył sankcję, organ II instancji powołuje się na art.5 Rozporządzenia nr 2199/2003 (przytaczając brzmienie ust.1) i art. 32 Rozporządzenia nr 2419/20 (przytaczając brzmienie całego przepisu), nie wyjaśniając, które z rozporządzeń stosuje w niniejszej sprawie, ani też, który ze stanów tam opisanych ma zastosowanie do niniejszej sprawy. Wątpliwości budzi również sposób wyliczenia różnicy pomiędzy zadeklarowanym, a wyznaczonym obszarem. Organ I instancji nie przedstawił żadnych obliczeń, natomiast organ II instancji podaje wprawdzie, że procentowa różnica wynosi 50,25%, ale nie podaje czego, choć wyrażenie "procent" oznacza określoną część jakiejś całości (powinno być 50,25% wyznaczonego obszaru). Organy nie wyjaśniają treści istotnych pojęć zawartych w decyzji np. co to jest wyznaczony obszar, ani jaka jest jego powierzchnia w rozpoznawanej sprawie, chociaż jest to jedno z podstawowych ustaleń niezbędnych do stwierdzenia, że wystąpiła różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a wyznaczonym, ani jaka jest wysokość tej różnicy, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Trzeba przy tym zaznaczyć, że przepisy powołanych rozporządzeń są skomplikowane, a ich zrozumienie może nastręczać trudności, zwłaszcza wobec braku wskazania, która z wielu wskazanych hipotez jest adekwatna do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Żaden z organów nie podaje sposobu obliczenia nałożonych sankcji, przy czym organ I instancji nakłada 2 kary pieniężne, a organ II instancji pisze ogólnie o sankcjach. W ocenie Sądu nałożenie na stronę jakiejkolwiek sankcji finansowej wymaga przedstawienia w decyzji szczegółowego sposobu obliczenia wysokości kary, z podaniem matematycznych wyliczeń, tak, aby możliwa była weryfikacja ich poprawności. Ponadto w zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdza, że jego zdaniem w sprawie wniosku skarżącego nie nastąpiło naruszenie przepisów powoływanych rozporządzeń - nie wiadomo jednak czy ocena ta dotyczy działań strony czy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ odwoławczy nie odnosi się w ogóle do zarzutów odwołania i zawartego tam wniosku o umorzenie kary. Dopiero na rozprawie - zamiast w decyzji - wyjaśnia, że sankcje nie będą egzekwowane, jeśli wnioskodawczyni nie będzie ubiegać się w następnych latach o przyznanie pomocy. Zdaniem Sądu, okoliczność, że skarżąca wydzierżawiła nieruchomości rolne i oświadczyła, że nie będzie ubiegać się w przyszłości o pomoc z funduszy unijnych, nie zwalnia organu administracji od przeprowadzenia postępowania zgodnego z prawem i wydania zrozumiałej dla strony decyzji. W ocenie Sądu zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art.7, art.8, art.9 i art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji, w oparciu o przepisy art.145§1 pkt 1 lit.c, art.152 i art.200 ustawy p.p.s.a.