I SA/Rz 300/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska Asesor WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 22 maja 2007r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2006r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia (...) lipca 2006 r., nr (...) , II określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego R. Z. kwotę 500 /słownie: pięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2006r. Burmistrz Miasta umorzył R. Z. zaległości w podatku od środków transportowych z tytułu II raty za 2001r., I raty za 2002r. wraz z odsetkami za pojazd TEN (...), oraz odmówił umorzenia zaległości w tym podatku z tytułu II raty za 2002r. oraz I raty za 2003r. za ten pojazd. W uzasadnieniu podniósł, że R. Z. złożył wniosek o umorzenie podatku od środków transportowych za lata 2001, 2002 i I półrocze 2003 za pojazd TEN (...), motywując go trudną sytuacja materialną oraz problemami finansowymi w prowadzonej działalności, związanymi m.in. z oszustwem przy zakupie samochodu. W ocenie organu wyniki przeprowadzonego postępowania podatkowego wykazały, że sytuacja finansowa podatnika nie pozwala mu na spłatę całości zaległości podatkowej bez uszczerbku dla egzystencji jego rodziny, albowiem prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi dochodu, co wynika z PIT 36 za 2005r., a podatnik ma na utrzymaniu niepracującą żonę i syna w wieku szkolnym i dlatego po myśli art. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 z. zm.) zwanej dalej Ordynacją podatkową, częściowo uwzględnił wniosek Postanowieniem z dnia (...) maja 2006r. znak: (...) Burmistrz Miasta na podstawie art. 216, art. 240 § 1 pkt 5 , art. 241, art. 243 i art. 254 §1 Ordynacji podatkowej wznowił postępowanie w wyżej opisanej sprawie, motywując, iż w maju 2006r. do organu podatkowego wpłynęły środki finansowe, ściągnięte przez Urząd Skarbowy, w całości pokrywające zaległość podatkową wnioskodawcy w podatku od środków transportowych. W świetle tego, decyzja o umorzeniu zaległości jest bezzasadna i należało wznowić postępowanie, gdyż zaistniały nowe okoliczności sprawy tj. fakt, z wnioskodawca nie wykazał, że dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na zapłatę podatku. Decyzją z dnia (...) lipca 2006r. znak: (...) Burmistrz Miasta na podstawie art. 67a,art. 67b, art.207, art. 240 §1 pkt.5, art.241, art. 245 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej po ponownym przeanalizowaniu wniosku R. Z. postanowił zmienić decyzję z dnia (...) kwietnia 2006r. w ten sposób, że uchylił ją części dotyczącej umorzenia zaległości i nie wyraził zgody umorzenie zaległości w podatku od środków transportowych. W uzasadnieniu podniósł, iż początkowo organ w oparciu o przedłożone dokumenty i przedstawioną sytuację finansową, przychylił się częściowo do wniosku o zastosowanie ulgi. Jednak podatnik twierdząc ,iż nie posiada środków na opłacenie zaległego podatku, wprowadził organ podatkowy w błąd, z uwagi na to , że Urząd Skarbowy ściągnął te należności. Dlatego decyzja o umorzeniu zaległości była bezzasadna. Od decyzji tej podatnik złożył odwołanie podnosząc, że nie wprowadził organu podatkowego w błąd co do swojej sytuacji majątkowej. Organ w pełni znał trudną sytuację odwołującego się. Z przedłożonych dokumentów wynikało, że pieniądze pochodzące ze zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym od zakupu samochodu ciężarowego mają być przeznaczone na spłatę kredytu. Twierdzenie, więc jakoby zataił przed organem posiadanie środków na opłacenie podatku jest nieprawdziwe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją znak (...) z dnia (...) listopada 2006r. po rozpoznaniu odwołania od decyzji Burmistrz Miasta z dnia (...) lipca 2006r. na podstawie art. 233 §1 pkt.1 Ordynacji podatkowej utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Organ odwoławczy podniósł, że zarzuty strony należało uznać za nieuzasadnione i nietrafne, gdyż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło naruszenie obowiązującego prawa. Z akt sprawy nie wynika, że stronie będzie przysługiwał zwrot podatku VAT, że będzie miał dodatkowe środki finansowe. Stanowi to nowe okoliczności w sprawie dające podstawę do wznowienia postępowania. Z przedstawionej umowy kredytowej nie wynika, że odwołującemu będzie przysługiwał zwrot podatku VAT. Zdaniem organu odwoławczego organ podatkowy przy braniu pod uwagę okoliczności i sytuacji finansowej podatnika nie kieruje się planami gospodarczymi i ryzykiem gospodarczym, ale już występującymi stratami i trudnościami w płaceniu podatku. Odwołujący się wykazując zobowiązanie winien wykazać zadeklarowany zwrot podatku VAT. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył R. Z. w której wniósł o jej uchylenie, jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta z dnia (...) lipca 2006r. Zaskarżonej decyzji zarzucił, naruszenie przepisów prawa poprzez błędną wykładnię art. 240 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie przepisów prawa – swobodnej oceny dowodów – poprzez błędną ocenę akt sprawy, tj. że z przedstawionego szczegółowo planu spłaty umowy kredytowej nie wynikało, iż skarżącemu będzie przysługiwał zwrot podatku VAT w całości przeznaczony na spłatę kredytu. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w sprawie nie istniały w dniu wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej nowe okoliczności faktyczne lub dowody , nieznane organowi. Organ podatkowy wydając decyzję wiedział o zawartej umowie kredytowej i o zakupie samochodu ciężarowego przez skarżącego. Został też poinformowany przez podatnika o zwrocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Decyzję o przyznaniu ulgi organ podjął opierając się na dokumentach i po wysłuchaniu skarżącego. W trakcie postępowania skarżący przedstawił organowi na te okoliczności stosowne dokumenty, w szczególności umowę kredytową z PKO BP i preliminarz jego spłaty, jak i fakturę zakupu samochodu MAN. Zdaniem skarżącego najprawdopodobniej dokumenty te zostały zagubione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) określanej dalej p.p.s.a, kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć dokonywana jest pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami wskazanymi w skardze. Zaskarżone decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa, jednakże nie z przyczyn podnoszonych w zarzutach skargi. Wznowienie postępowania stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach prawa. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej regulacji prawnej, które w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszczają możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji, podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Postanowienie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna to postępowanie i może jedynie wskazywać przesłanki uzasadniające wznowienie (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej). Natomiast stwierdzenie, czy przesłanki te rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jaki mogły mieć wpływ na rozstrzygniecie, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej) i musi być zawarte w decyzji o jakiej mowa w art. 245 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W toku tego postępowania w pierwszym rzędzie, organ podatkowy bada, czy rzeczywiście zaistniały podstawy wznowieniowe postępowania, wymienione w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej. W razie pozytywnego wyniku tego badania, wydaje w oparciu o art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej decyzję uchylającą dotychczasową decyzję w całości lub części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 240 § 1 pkt.5 Ordynacji podatkowej, w myśl ,którego "w sprawie zakończonej ostateczną decyzja wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję". Zatem na tej podstawie, wznawia się postępowanie gdy przesłanki te są spełnione łącznie. Ustawodawca nie definiuje pojęcia nowych okoliczności faktycznych, należy więc rozumieć je w znaczeniu języka potocznego jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym. Przykładowo może to być zapłata podatku. Okolicznością nie może być zatem sam proces myślowy czy wnioskowanie. Aby została spełniona powyższa podstawa wznowieniowa postępowania, ujawnione okoliczności faktyczne muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, charakteryzować się przymiotem nowości, istnieć w dniu wydania decyzji i być nieznane organowi wydającemu decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2000r. sygn. akt III SA 1454/99, ONSA 2001/3 poz. 123, wskazał, że przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję, rozumieć trzeba tylko takie okoliczności, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały. W rozpoznawanej sprawie, po przeprowadzeniu postępowania co do istnienia przesłanek wznowieniowych, organy podatkowe stwierdziły, że zaistniała przesłanka wznowieniowa w postaci nowych okoliczności faktycznych nieznanych organowi w dniu decyzji, albowiem w maju 2006r. nastąpiła wpłata środków finansowych, ściągniętych przez Urząd Skarbowy w drodze egzekucji, w całości pokrywających zaległość podatkową. W świetle tego faktu, zdaniem organu decyzja o umorzeniu częściowym zaległości podatkowej była bezzasadna. Należało więc wznowić postępowanie z uwagi na nowe okoliczności, którymi był fakt, że podatnik nie wykazał w toku postępowania o przyznanie ulgi podatkowej, że dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na zapłatę podatku, jednocześnie wprowadzając w błąd organ podatkowy co do swojej sytuacji finansowej. Należy w tym miejscu zauważyć, że decyzja o zastosowaniu ulgi została wydana przez organ podatkowy (...) kwietnia 2006r., a wyegzekwowanie zaległości podatkowej w drodze egzekucji nastąpiło w maju 2006r., czyli po wydaniu decyzji. Podstawa wznowieniowa z art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej stanowi, że nowa okoliczność nieznana organowi musi istnieć w dniu wydania decyzji. Dla wyjaśnienia czy istniała ta okoliczność w dniu wydania decyzji, tj. czy podatnik wtedy posiadał środki finansowe, nieznane organowi, organ winien był poczynić stosowne ustalenia. Mimo tej rozbieżności czasowej, organy podatkowe nie zbadały, w jakiej dacie rzeczywiście nastąpiło ściągniecie należności od podatnika, czy egzekucja odbyła się z rachunku bankowego podatnika, czy też w inny sposób. Jeżeli egzekucja była z rachunku bankowego, to od kiedy środki finansowe były na tym rachunku i z jakiego pochodziły tytułu prawnego. Uzyskanie odpowiedzi na te pytania wyjaśniłoby datę zaistnienia tej okoliczności faktycznej. Kwestią sporną jest czy podatnik wprowadził organy podatkowe w błąd co swojej sytuacji finansowej tj. czy nie ujawnił organom, że będzie mu przysługiwał zwrot podatku naliczonego z tytułu zakupu samochodu ciężarowego. Zdaniem organów jest to okoliczność nowa, nieznana organowi w dniu wydania decyzji. Natomiast zdaniem podatnika okoliczność ta wynikała z umowy kredytu, zawartej przez niego z Bankiem PKO BP na zakup samochodu, o czym organy wiedziały na podstawie dokumentów i jego wyjaśnień , iż środki finansowe pochodzące ze zwrotu podatku przeznaczone będą na spłatę wyższej raty kredytowej. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w sprawie zakończonej decyzją z dnia (...) kwietnia 2006r., a w szczególności z protokołu o stanie majątkowym z dnia (...) luty 2006r. spisanego przez podinspektora Urzędu Miejskiego, organom podatkowym znany był fakt zaciągnięcia przez skarżącego w dniu 18 stycznia 2006r. kredytu w Banku PKO BP, na zakup samochodu ciężarowego za cenę 143 000 zł. Jednakże z akt postępowania wznowieniowego nie wynika by organy podatkowe wyjaśniły tę sporną kwestię, mającą przecież znaczenie dla stwierdzenia istnienia przesłanek wznowieniowych. Sąd zauważa, że nie sposób mówić o ujawnieniu nowych okoliczności nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, skoro okoliczności te wynikałyby z badanego materiału dowodowego. Okoliczność, że pracownik prowadzący postępowanie dowód ten zbagatelizował nie ma żadnego znaczenia( por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000r. sygn.akt III SA 1454/99, ONSA 2001r, nr 3, poz.123, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003r. sygn. akt III 2013/2001, niepubl.). Reasumując powyższe w ocenie Sądu, organy podatkowe nie wyjaśniły czy rzeczywiście skarżący wprowadził organ podatkowy w błąd co swojej sytuacji finansowej, ponadto nie wyjaśniły, kiedy skarżący uzyskał środki finansowe, co ma zasadnicze znaczenie dla dokonania prawidłowej oceny czy w sprawie istniały przesłanki do wznowienia postępowania. Naczelnymi zasadami postępowania podatkowego są - zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zasada prawdy obiektywnej tj. zasada by w toku postępowania organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej). Zasady te winne być przestrzegana przez organy podatkowe w każdym postępowaniu, a więc i w postępowaniu co do przesłanek wznowienia (art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej). Naruszenie tych zasad przez organy obu instancji, sprowadzające się do nie wyjaśnienia czy istniały przesłanki do wznowienia postępowania, mogło mieć istotny wpływ na sprawy. Ponadto w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy przed wydaniem decyzji wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jak wynika z akt, postanowienie z dnia 26 czerwca 2006r. o wyznaczeniu 7 dniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie materiału dowodowego po wznowieniu postępowania, doręczono skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego przez pocztę tj. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej palcówce. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowywania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak wynika z relacji poczty, pismo zostało dwukrotnie awizowane, w dniu 29 czerwca 2006r. i następnie w dniu 7 lipca 2006r. Tak więc doręczenie było dokonane dopiero w dniu 14 lipca 2006r. Wyznaczony stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, licząc go od następnego dnia po doręczeniu postanowienia, upływał w dniu 21 lipca 2006r. Jednakże decyzja organu I instancji została wydana przed upływem tego terminu, w dniu 5 lipca 2006r. Uchybienia to jednak w ocenie Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze zapoznało skarżącego z całością akt sprawy i umożliwiło wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału, zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, z czego skarżący skorzystał. Mając powyższe na względzie Sąd po myśli przepisu art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu I instancji. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonalność uchylonych decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach Sąd orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a.