I SA/Rz 305/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Szaro /spr./, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi "A.". i R. G. spółka jawna z siedzibą w N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Rz 305/21 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi Firmy Handlowej "A" Spółka Jawna w N. (dalej: skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. 22 lutego 2021 r. skarżąca złożyła na formularzu RDZ-B7 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 152, dalej: rozporządzenie w sprawie wsparcia). We wniosku skarżąca zwróciła się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r. Decyzją z [...] marca 2021 r. organ odmówił skarżącej prawa do zwolnienia. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że we wniosku skarżąca podała, że w styczniu 2021 r. osiągnęła przychód niższy co najmniej o 40% w stosunku do stycznia 2020 r. Jednak uprawniający do zwolnienia kod PKD 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne) został zgłoszony przez skarżącą po raz pierwszy jako przeważający rodzaj działalności 26 listopada 2020 r. Tym samym w styczniu 2020 r., jak stwierdził organ, skarżąca nie wykonywała działalności gospodarczej oznaczonej kodem PKD 56.10.A, wobec czego nie został zachowany warunek spadku przychodów. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze podniesiony został zarzut naruszenia art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, dalej: ustawa kryzysowa). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła, że państwo zakazało jej prowadzenia działalności, tj. przyjmowania gości hotelowych, prowadzenia restauracji, organizowania przyjęć i wesel. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że pomoc państwa skierowana jest przede wszystkim do podmiotów, które w rzeczywistości potrzebują pomocy z uwagi na "obostrzenia epidemiczne", zaś skarżąca spełnia cel przepisów o tej pomocy, bowiem w rzeczywistości od lat prowadzi działalność objętą kodem PKD 56.10.A. Na dowód, skarżąca załączyła do skargi umowę spółki, umowy o pracę związane z działalnością wykonywaną przez spółkę oraz wydruki zestawień transakcji za lata 2019 i 2020. Skarżąca zaznaczyła, że art. 31zo ust. 10 ustawy kryzysowej należy rozumieć w ten sposób, że warunkiem materialnoprawnym uzyskania zwolnienia nie jest wpisanie danego kodu jako przeważającej działalności do REGON (Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej), ale rzeczywiste wykonywanie tej działalności. Zdaniem skarżącej, REGON jest podstawowym, ale nie jedynym sposobem weryfikacji rzeczywistego podstawowego przedmiotu działalności płatnika, zaś ustawodawca nie wyklucza innego sposobu dowodzenia. Skarżąca zaakcentowała, że załączone do skargi dokumenty świadczą o rzeczywistym wykonywaniu przez nią działalności, której kod PKD uprawnia do zwolnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ w szczególności wskazał, że kod PKD 56.10.A został zgłoszony jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej 26 listopada 2020 r. Według organu oznacza to, że w styczniu 2020 r. skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej pod przeważającym kodem PKD 56.10.A i w konsekwencji nie ma możliwości porównania przychodu z tej działalności (o tym samym kodzie PKD) uzyskanym w styczniu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. W konsekwencji nie można ustalić co najmniej 40% spadku przychodów, co jest jedną z przesłanek uprawniających do zwolnienia na podstawie art. 31zy ustawy kryzysowej w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zastosowania przez organ na wniosek płatnika instytucji zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek, która została wprowadzona w art. 31zo ustawy kryzysowej. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy kryzysowej w zw. z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy kryzysowej, następuje w drodze decyzji. Z kolei art. 31zy ust. 1 tej ustawy ustanowił dla Rady Ministrów delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, w celu przeciwdziałania COVID-19, innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objęcia tym zwolnieniem innych płatników składek. W wykonaniu delegacji ustawowej, Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie wsparcia z dnia 19 stycznia 2021 r. Utraciło ono moc 28 lutego 2021 r., po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r. poz. 159). W przepisach przejściowych rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., w § 17 wskazano jednak, że do wniosków o zwolnienie ze składek złożonych na podstawie rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r. przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i nierozpatrzonych, stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem terminu przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych, do którego stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Zaskarżona decyzja została wydana 1 marca 2021 r., zatem już w okresie obowiązywania rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., jednak złożenie przez skarżącą wniosku o zwolnienie 22 lutego 2021 r. powoduje, że należy w tej sprawie sięgnąć do przepisów rozporządzenia z 19 stycznia 2021 r., co słusznie uczynił organ. Stosownie zatem do treści § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia (z 19 stycznia 2021 r.), zwolnienie przysługuje płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 listopada 2020 r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionymi następnie kodami, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.. Regulacja obejmuje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. Prawo do zwolnienia jest ustalane na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy kryzysowej, z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia w sprawie wsparcia. W przepisie § 10 ust. 1 rozporządzenia można wyróżnić zatem trzy przesłanki, których spełnienie uprawnia do zwolnienia – po pierwsze jest to prowadzenie przez płatnika na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającej działalności oznaczonej określonymi kodami PKD; po drugie – spadek przychodu uzyskanego z tej działalności o co najmniej 40% za dany okres porównawczy; po trzecie – zgłoszenie wnioskodawcy jako płatnika składek przed 1 listopada 2020 r. W myśl § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w § 10 ust. 1, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżąca pierwszy warunek spełniła. Jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji, oraz jak wynika z informacji z KRS, wpisem z 26 listopada 2020 r. spółka dokonała zmiany danych w rejestrze przedsiębiorców KRS, wprowadzając – jako przedmiot przeważającej działalności spółki – działalność oznaczoną kodem 56.10.A. Zgodnie z art. 42 ust. 11 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021, poz. 955, dalej: ustawa o statystyce publicznej) zmiana wpisu do REGON, dotycząca podmiotu wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego, następuje bezpośrednio po automatycznym zamieszczeniu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego danych przekazanych z Krajowego Rejestru Sądowego. Niekwestionowane jest również przez organ spełnienie trzeciej przesłanki, czyli zgłoszenia skarżącej jako płatnika składek przed 1 listopada 2020 r. Organ natomiast odmówił uznania za spełnioną drugiej przesłanki. Skarżąca we wniosku podała, że przychód z działalności oznaczonej kodem PKD 56.10.A uzyskany w styczniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w styczniu 2020 r. Organ natomiast wskazał, że skoro skarżąca dokonała zmiany wpisu o przeważającej działalności 26 listopada 2020 r., to nie wykonywała tej działalności w styczniu 2020 r. Wobec tego – zdaniem organu – nie został zachowany warunek spadku przychodów. Oceniając zatem spełnienie przesłanki spadku przychodów organ oparł się jedynie na danych zawartych w REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r. Sąd jednak zauważa, że wprowadzony w § 10 ust. 2 przywołanego rozporządzenia środek dowodowy, przewidujący ocenę oznaczenia prowadzonej działalności na podstawie danych z REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., dotyczy jedynie pierwszej z wymienionych powyżej przesłanek warunkujących prawo do zwolnienia, nie dotyczy natomiast przesłanki spadku przychodów. Językowa wykładnia przepisu nie pozostawia bowiem wątpliwości jaki warunek ma być oceniany na podstawie danych zawartych w REGON. W § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia prawodawca jasno przewidział, że ocena ta dotyczy jednego warunku: "warunku, o którym mowa w ust. 1., w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007". Warunek spadku przychodów jest osobną przesłanką uprawniającą do zwolnienia. Nie jest ona wymieniona w § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia. Również w ujęciu funkcjonalnym nieznajdujące uzasadnienia byłoby wymaganie od skarżącej posiadania w styczniu 2020 r. wpisu w REGON przeważającej działalności pod odpowiednim kodem PKD, skoro rozporządzenie precyzuje, że oceny tego wpisu dokonuje się na dzień 30 listopada 2020 r. Naruszeniem § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia w zw. z. art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej: K.p.a.) jest zatem poprzestawanie przez organ w zakresie oceny przesłanki spadku przychodów na danych z REGON i aprioryczne przyjęcie, że skoro skarżąca dokonała wpisu w rejestrze 26 listopada 2020 r., to w styczniu 2020 r. nie wykonywała działalności oznaczonej danym kodem PKD. Takie założenie stoi w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej. Należąca do sfery ustaleń faktycznych okoliczność spadku przychodów może być ustalona na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, że REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego – por. art. 3 ustawy o statystyce publicznej. Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie lub aktualizowanie z opóźnieniem nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w REGON. Możliwa jest zatem sytuacja, w której skarżąca dokonując wpisu kodu przeważającej działalności w listopadzie 2020 r., działalność taką prowadziła już wcześniej. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on więc stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej (por. wyroki Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2013 r., sygn. II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. II UK 402/15). Mając na uwadze, że wpis w REGON z różnych powodów może nie odpowiadać stanowi rzeczywistemu, jeżeli strona wywodzi twierdzenia w celu obalenia prawdziwości danych z REGON, stan rzeczywisty należy ustalić za pomocą wszystkich dopuszczalnych środków dowodowych. Postępowanie w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, w nawiązaniu do art. 31zq ust. 7 i ust. 8 ustawy kryzysowej, prowadzone jest na zasadach określonych w K.p.a. Stosownie do treści art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest zobowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Brak wyznaczenia przez organ odpowiedniego terminu spowodował, że skarżąca dopiero do skargi dołączyła dowody na potwierdzenie podnoszonych okoliczności, a organ nie miał możliwości, aby ocenić je w trakcie postępowania administracyjnego. Nie można również czynić zarzutu stronie, że przedmiotowych dowodów nie dołączyła do wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Forma i elementy wniosku o zwolnienie zostały bowiem określone w art. 31zp ust. 2-4 ustawy kryzysowej w zw. z § 12 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wsparcia. Składając – opatrzone klauzulą o odpowiedzialności karnej – oświadczenie o spełnieniu warunku spadku przychodów, strona dopełniła przewidzianych prawem warunków. W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia) oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 79a § 1 K.p.a.). W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownie przeprowadzonym postepowaniu organ, stosując się do wyżej wymienionych wskazań Sądu, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, o których mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, ustali na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych czy rzeczywiście skarżąca spełniła przesłankę spadku przychodów. W tym zakresie odniesie się w sposób jasny i rzeczowy również do przedłożonych przez skarżącą dowodów w tym zakresie.