I SA/Rz 306/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 marca 2023 r. nr 350000/71/844/2023/RED/E/8133365609 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną - postanawia – odrzucić skargę Postanowieniem z dnia 20 marca 2023 r., wydanym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej: K.p.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej: Dyrektor ZUS) z dnia 4 grudnia 2023 r. nr 350000/71/844/2023/RED/E/8133365609 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Na powyższe postanowienie z dnia 20 marca 2023 r. Dyrektor ZUS wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej odrzucenie z uwagi na niedopuszczalność jej wniesienia. Organ odwoławczy wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. nie posiada legitymacji prawnej do wniesienia skargi w sprawie, która dotyczy postanowienia wydanego przez ten organ w I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzać musi sprawdzenie jej wymogów formalnych, a także legitymacji skargowej podmiotu, który inicjuje postępowanie sądowoadministracyjne. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej P.p.s.a. postępowanie sądowoadministracyjne jest wszczynane na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot, którym według art. 50 § 1 i § 2 powołanej ustawy jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W ocenie Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, będący w sprawie organem administracji publicznej I instancji (jednocześnie organem egzekucyjnym) nie posiada w przedmiotowej sprawie interesu prawnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zauważyć należy, że kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny podlega działalność administracji publicznej. Charakter tej kontroli determinuje zatem strukturę postępowania administracyjnego ukształtowaną jako spór prowadzony przed sądem przez podmiot żądający udzielenia ochrony prawnej (skarżącego) i organ administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną zgłoszenia żądania udzielenia ochrony prawnej. Postępowanie sądowoadministracyjne może być zatem uruchomione ze skutkiem merytorycznego rozpoznania skargi tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli sądu administracyjnego. Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej I instancji oznaczałoby, że organ ten występuje w podwójnej roli, w zależności od etapu załatwienia sprawy indywidualnej – w roli organu który wydał akt administracyjny oraz strony postępowania. W rozpoznawanej sprawie, skarga została wniesiona przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który oddalając skargę na czynność egzekucyjną działał w sprawie jako organ I instancji. Orzecznictwo sądów w tej kwestii nie pozostawia wątpliwości, że podmiot uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest pozbawiony możności zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu wydanego w postępowaniu dotyczącym tegoż podmiotu. O słuszności powyższego poglądu przesądza podział ról procesowych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Dopuszczenie bowiem możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia. Z jednej strony – uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygnięcia, z drugiej – uprawnienia strony, która kwestionuje takie rozstrzygnięcie w drodze skargi. Na gruncie rozpoznawanej sprawy ZUS nie posiada legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego. Wydając bowiem akt w I instancji, organ nie działa jako podmiot, którego własnego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy sprawa. Natomiast jak wyżej podkreślono istnienie interesu prawnego, stosownie do treści art. 50 § 1 P.p.s.a., jest warunkiem niezbędnym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z tego też względu nie można uznać, że organ I instancji należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 50 P.p.s.a. Za niedopuszczalne uznać zatem należy, by podmiot, którego działalność mogła stanowić przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli, inicjował postępowanie zmierzające do jej przeprowadzenia. Reasumując skoro Dyrektor Zakładu ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wydał w sprawie postanowienie w pierwszej instancji, to nie ma on legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 58 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.