I SA/Rz 307/16
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-05-06
Skład orzekający: Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna może zostać całkowicie zwolniona od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeśli jej dochody nie pokrywają zadeklarowanych wydatków, ale posiada udziały w spółce z o.o. o określonej wartości nominalnej?Ratio decidendi
Sąd częściowo przyznał prawo pomocy, zwalniając skarżącą od kosztów sądowych w całości, ze względu na niskie dochody, które nie pozwalają na partycypowanie w kosztach bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Jednocześnie odmówiono ustanowienia radcy prawnego, uznając, że skarżąca, mimo trudnej sytuacji finansowej, posiada udziały w spółce z o.o. o wartości nominalnej, co nie pozwala na kategoryczne stwierdzenie, iż nie jest w stanie w minimalnym stopniu partycypować w kosztach postępowania. Sąd podkreślił również obowiązek udzielania pouczeń przez sąd stronom występującym bez pełnomocnika.Stan faktyczny
Skarżąca E. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, wskazując na niskie dochody (alimenty, zasiłek rodzinny, dodatek mieszkaniowy) i posiadanie udziałów w sp. z o.o. o wartości nominalnej 25 000 zł. Sąd uznał, że oświadczenie nie jest w pełni jednoznaczne, a zadeklarowane wydatki przewyższają dochody, co rodzi wątpliwości co do źródła finansowania deficytu. W związku z tym, częściowo przyznał prawo pomocy.Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono skarżącą od kosztów sądowych. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie radcy prawnego).Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku E. R. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi E. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) lutego 2016 r., nr (...), w przedmiocie pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia - postanawia – 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej radcy prawnego. W związku z tym złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem, a źródło jej utrzymania stanowią alimenty uzyskiwane na syna, a także zasiłek rodzinny, z którego to tytułu uzyskuje miesięcznie 618 zł. Skarżąca pobiera także dodatek mieszkaniowy, w wysokości 327 zł miesięcznie.
Z oświadczenia skarżącej wynika ponadto, że jest ona osobą zamężną, jednakże z małżonkiem, który aktualnie przebywa w zakładzie karnym, zawarła umowę o rozdzielności majątkowej.
Jeżeli chodzi o posiadany majątek to poza udziałami w sp. z o.o., o wartości nominalnej 25 000 zł (udziały te według skarżącej nie przedstawiają żadnej wartości rynkowej) skarżąca zadeklarowała, że nie posiada żadnych nieruchomości ani wartościowych przedmiotów ruchomych. Z mieszkania zaś, które wskazuje jako swój adres, korzysta na zasadzie użyczenia, ponosząc jedynie koszty jego utrzymania, które wynoszą 750 zł. Na wyżywienie skarżąca wydaje ok. 200 zł miesięcznie, na zajęcia dodatkowe dla syna 50 zł, a na internet 30 zł miesięcznie.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270, ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie, o którym mowa w powołanym przepisie, sprowadza się w praktyce do złożenia pełnego, jasnego i wiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także do współdziałania, w zakresie wyjaśnienia wszelkich rozbieżności i okoliczności, wynikłych na tym tle.
Mając na uwadze informacje wynikające z oświadczeń skarżącej stwierdzić należy, że nie są one do końca jednoznaczne, gdyż poszczególne ich elementy budzą wątpliwości. I tak przedstawione przez skarżącą zestawienie wydatków nie jest pełne. Nie obejmuje ono bowiem takich pozycji jak chociażby zakup odzieży, środków czystości, kosztów leczenia, transportu, kosztów korzystania z telefonu itd. Mimo to jednak zadeklarowana suma wydatków i tak przewyższa kwotę podanych dochodów. Fakt ten rodzi zaś uzasadnione pytanie, co do źródła finansowania powstałego deficytu. Mając więc na względzie ten stan rzeczy, a także to, że skarżąca dysponuje udziałami w sp. z o.o. o określonej wartości nominalnej, nie sposób jest kategorycznie stwierdzić, że nie jest ona w stanie chociażby w minimalnym stopniu partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego.
Niezależnie jednak od powyższego podkreślić jednak należy, że z uwagi na niewielką wysokość deklarowanych dochodów nie można też wymagać, aby skarżąca koszty te (koszty postępowania) sfinansowała w całości, gdyż musiałoby to się odbyć kosztem jej koniecznego utrzymania. Z tego więc względu zwolniono ją od kosztów sądowych w całości, oddalając wniosek w pozostałym zakresie, tj. w zakresie dotyczącym ustanowienia radcy prawnego.
Na marginesie niniejszych rozważań zauważyć jedynie należy, że zgodnie z art. 6 P.p.s.a, rozpoznający sprawę sąd jest zobligowany do udzielania niezbędnych pouczeń stronom, występującym bez zawodowego pełnomocnika. Tak więc występując w sprawie bez radcy prawnego skarżąca nie zostanie pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt i pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło