I SA/Rz 307/16

PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-05-23

Skład orzekający: Sędzia WSA Piotr Popek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny powinien przyznać prawo pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu, gdy strona wykaże trudną sytuację finansową, ale nie udowodni, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu, ponieważ skarżąca, mimo wykazania trudnej sytuacji finansowej, nie udowodniła, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Kontrola sądowa w tej sprawie dotyczyła kwestii formalnych związanych z wniesieniem odwołania, a nie merytorycznych aspektów decyzji podatkowej, co nie wymagało specjalistycznej wiedzy prawnej.
Stan faktyczny
Skarżąca E.R. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. W ramach postępowania przed WSA w Rzeszowie, referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ale odmówił przyznania pełnomocnika z urzędu. Skarżąca wniosła sprzeciw od tej części postanowienia, domagając się ustanowienia radcy prawnego ze względu na trudną sytuację materialną.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawy ze skargi E.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia w związku ze sprzeciwem skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 maja 2016 r., w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r., przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia, referendarz sądowy uznał, iż skarżąca osiągająca niewielkie dochody, nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku na kosztów koniecznego utrzymania, jednakże jej stan finansowy nie jest na tyle trudny, aby nie była ona w stanie partycypować, choćby w minimalnym zakresie, w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Wątpliwości referendarza sądowego wzbudziła wykazana w oświadczeniu nadwyżka wydatków nad dochodami, rodząca pytanie o źródło pokrycia ujawnionego deficytu oraz powodująca wątpliwości co do kompletności złożonego oświadczenia. W sprzeciwie od pkt 2 powyższego postanowienia skarżąca, domagając się ustanowienia dla niej radcy prawnego, podkreśliła iż jej sytuacja materialna nie daje możliwości opłacenia kosztów profesjonalnej pomocy prawnej, a bez fachowej pomocy nie jest w stanie przebrnąć przez zawiłości decyzji organów podatkowych, której nie rozumie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.- rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zgromadzony został materiał, mający świadczyć o trudnej sytuacji majątkowej skarżącej jednakże, jak słusznie zauważył referendarz, materiał ten nie daje pełnego obrazu sytuacji majątkowej oraz finansowej skarżącej i nie wyjaśnia nasuwających się wątpliwości co do źródeł finansowania wykazanego przez skarżącą deficytu. O ile faktycznie sytuację skarżącej można uznać za trudną, to nie ma podstaw do stwierdzenia, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z udziałem w zainicjowanym postępowaniu sądowym. Odnosząc się do treści skargi, podkreślić należy również, że przedmiotem postępowania w przedmiotowej sprawie nie jest decyzja podatkowa Naczelnika Urzędu Skarbowego, ale postanowienie organu podatkowego II instancji o pozostawieniu odwołania skarżącej bez rozpatrzenia. Sądowa kontrola tego rozstrzygnięcia dotyczyć będzie zatem nie zawiłości podatkowych leżących u podstaw wydania decyzji podatkowej, a jedynie kwestii formalnych dotyczących okoliczności wniesienia odwołania. Wojewódzki sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu bądź czynności, nie przeprowadza postępowania dowodowego, a jedyne w oparciu o akta sprawy kontroluje czy zaskarżony akt został wydany zgodnie z obowiązującym prawem. Udział w takim postępowaniu nie wymaga zatem od strony skarżącej ani szczególnego przygotowania, ani wiedzy prawniczej – koniecznym jest jedynie wniesienie stosownej skargi i wskazanie dostrzeżonych uchybień. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło