I SA/Rz 308/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako wspólnika rozwiązanej spółki cywilnej za zaległość podatkową spółki w podatku od towarów i usług za listopad 2007 r. - postanawia – I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. w pozostałym zakresie odmówić prawa pomocy. Skarżący M. W., w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej opisanej szczegółowo w sentencji niniejszego postanowienia, zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata argumentując, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny z powodu ciężkiej choroby żony i dużych nakładów finansowych z tym związanych oraz licznych opłat comiesięcznych. W uzasadnieniu powołał się również na zły swój stan zdrowia. Jako majątek zadeklarował dom o pow. 90 m² i mieszkanie o pow. 46 m² Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Małżonkowie utrzymują się z emerytur w kwotach 942 zł i 1400 zł. Do wniosku załączył kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego żony. Wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o swoim stanie majątkowym, skarżący wyjaśnił, że nie posiada środków transportowych, dotychczasowa działalność gospodarcza nie została wykreślona z Ewidencji Działalności Gospodarczej ale nie jest już prowadzona, faktycznie podał jedną nieruchomość, w tym mieszkanie w tej nieruchomości. Ponadto załączył kserokopie rachunków za dostarczane media, wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe za 2009 r. obojga małżonków, bankowe tytuły egzekucyjne i decyzje ZUS o wysokości wypacanych świadczeń emerytalnych Referendarz sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana w skrócie P.p.s.a., obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. adwokata i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – co uczynił skarżący – strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego zwrócono się do skarżącego o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na dogłębne poznanie jego sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Analiza sprawy, w tym przedłożonych licznych dowodów w postaci ww dokumentów, skłoniła rozpoznającego wniosek do uwzględnienia go w części i przyznania skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych całości. Bezsprzecznie dokumentacja dot. zdrowia żony skarżącego potwierdza konieczność ponoszenia wydatków na jego ratowanie i poprawę, i one mają pierwszeństwo przed wszystkimi innymi potrzebami i zobowiązaniami. Ze świadczeń emerytalnych skarżącego i jego żony prowadzona jest egzekucja, co powoduje, że świadczenia te ulegają pomniejszeniu odpowiednio o: 420 zł; do wypłaty – 984,97 zł i 679 zł; do wypłaty – 1562,67 zł. Rachunki za utrzymanie gospodarstwa domowego skarżącego nie odbiegają od przeciętnych kosztów dwuosobowej rodziny. W sytuacji skarżącego poniesienie pełnych kosztów sądowych faktycznie łączyłoby się z uszczerbkiem w jego i żony utrzymaniu koniecznym, dlatego w tej części wniosek skarżącego jest zasadny, tj. zostały spełnione przesłanki do jego przyznania określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Orzecznictwo i literatura przedmiotu podkreślając wyjątkowy charakter prawa pomocy, stoją na stanowisku, że prawo to w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, powinno być stosowane w wyjątkowych okolicznościach i jedynie w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie, np. bezrobotnych, takich, które w trudnej sytuacji znalazły się z przyczyn losowych i nie osiągają żadnych dochodów lub minimalne, korzystają z pomocy osób i instytucji w codziennym utrzymaniu. Do takiej kategorii z pewnością nie można zaliczyć skarżącego. Według przedłożonych zeznań podatkowych, skarżący w minionym roku podatkowym osiągał przychody z emerytury – 19.122,28 zł oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – 12.653,40 zł: łącznie 31.775,68 zł, a jego żona z tytułu emerytury osiągnęła 30.890,46 zł przychodu. Formalnie skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, uzupełniając dochody z emerytury. Jest współwłaścicielem domu, jest w stanie wywiązywać się z płatności związanych z codziennym utrzymaniem, nie korzysta z pomocy społecznej. Dodać należy, że przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie obowiązuje tzw. przymus adwokacki, a strona skarżąca ma zapewniony szereg gwarancji procesowych chroniących jej prawa. Należy do nich określony w art. 6 P.p.s.a. obowiązek sądu udzielania stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczania jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z kolei art. 134 P.p.s.a. gwarantuje, że brak występującego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie wpłynie negatywnie na sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Sąd nie jest także związany zarzutami i wnioskami skargi i bada w pełnym zakresie zgodność zaskarżonego aktu z prawem, dlatego może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż przytoczone w skardze. Zatem rozpatrując sytuację skarżącego w kryteriach stosowania art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, natomiast zasadne było zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.