I SA/Rz 313/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ NSA Bożena Wieczorska Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009r. sprawy ze skargi "A" K. D., L. F., S. G. Spółka Jawna z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym . - oddala skargę - I SA/Rz 313/09 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu zażalenia A. K.D., L.F., S.G. Sp.j. w Z. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2008r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że w dniu 9.10.2008r. do Naczelnika Urzędu Celnego wpłynął wniosek (datowany na dzień 04.08.2008) o "zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego" od samochodu marki Citroen Xsara Picasso, nr nadwozia [...], poj. silnika 1560 cm3, rok produkcji 2004 w nabyciu wewnątrzwspólnotowym. Do wniosku Strona załączyła kopie dokumentów: umowy kupna-sprzedaży z dnia 12.07.2006r. wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem, uwierzytelnione tłumaczenie niemieckiego dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki Citroen Xsara Picasso, dowodu rejestracyjnego seria [...], oraz oryginał zaświadczenia VAT-25. Jako podstawę prawną przedmiotowego wniosku Strona wskazała art. 75 § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2007r. Ordynacja podatkowa oraz ustawę z dnia 9 maja 2008r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego. W uzasadnieniu wniosku Strona powołała się na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18.01.2007r. sygn. akt C-313/05, którym to według wnioskodawcy Europejski Trybunał Sprawiedliwości "(...) uznał polskie przepisy prawne regulujące pobieranie podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego za sprzeczne z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE)". Naczelnik Urzędu Celnego po rozpoznaniu wniosku Strony postanowieniem z dnia [...].11.2008r. znak [...] odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym na rzecz Spółki Jawnej "A." - K.D., L.F., S.G. z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Citroen Xsara Picasso, nr nadwozia [...], poj. silnika 1560 cm3, rok produkcji 2004. Organ I instancji stwierdził, iż w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nabycia przedmiotowego samochodu toczyło się już postępowanie podatkowe zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego znak [...] z dnia [...].01.2007r. Powyższa decyzja organu I instancji stała się decyzją ostateczną. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego uznał iż postępowanie w przedmiotowej sprawie nie może być wszczęte i w trybie art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa wydał postanowienie odmawiające wszczęcie postępowania. Dyrektor Izby Celnej w wyniku złożonego zażalenia utrzymał w mocy postanowienie. W uzasadnieniu podniósł, że w myśl art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926, ze zm.) decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Decyzja podatkowa jest ostateczna, jeżeli w pierwszej instancji strona nie złożyła od niej odwołania, jeżeli w pierwszej instancji stronie nie przysługuje od niej odwołanie z mocy ustawy (art. 261 § 4 cyt. ustawy), bądź decyzję tę wydał organ drugiej instancji w toku postępowania odwoławczego. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawno-podatkowego, ochrony praw nabytych. Zawarta w art. 128 Ordynacji podatkowej zasada trwałości decyzji wskazuje, iż w przypadku rozstrzygnięć, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, stają się one ostateczne. Nie oznacza to jednak, że są one bezwzględnie niewzruszalne. Zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego nie może bowiem być celem samym w sobie. Ustawodawca dopuszcza zatem możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie możliwość wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Zostały one enumeratywnie wymienione w Ordynacji podatkowej. Są to: uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej, w trybie wznowienia postępowania podatkowego ( art. 240-246 cyt. ustawy), stwierdzenie w całości lub w części nieważności decyzji ostatecznej (art. 247-252 cyt. ustawy), uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej (zmianę), dotkniętej innymi wadami niż w trybach wyżej określonych ( art. 253-256 cyt. ustawy). Naczelnik Urzędu Celnego rozpatrując sformułowany przez Stronę wniosek z dnia 04.08.2008r. o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Citroen Xsara Picasso, nr nadwozia [...], poj. silnika 1560 cm3, rok produkcji 2004. zobligowany był w pierwszej kolejności zbadać formalne podstawy wniosku. Następnie mając na uwadze definicję nadpłaty zawartą w art. 72 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa uznał w sposób prawidłowy, że wniosek Strony o zwrot podatku akcyzowego jest de facto żądaniem stwierdzenia nadpłaty. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż w zakresie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu osobowego toczyło się postępowanie podatkowe, wszczęte na wniosek Strony z dnia 14.12.2006r., zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].01.2007r. znak [...], którą odmówił stwierdzenia nadpłaty, pouczając jednocześnie stronę o prawie i trybie wniesienia odwołania. Firma "A." Sp.j. nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania, tym samym decyzja Naczelnika Urzędu Celnego znak [...] z dnia [...].01.2007r. stała się decyzją ostateczną. Zgodnie z treścią art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia zatem dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zgodnie z poglądami doktryny przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego mogą dotyczyć: * braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, * sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, * przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej po przeanalizowaniu dokumentów zgromadzonych w sprawie stwierdza, że Naczelnik Urzędu Celnego nie był zobowiązany do merytorycznego rozstrzygania wniesionego przez Stronę wniosku, bowiem z formalnego punktu widzenia nie było podstaw do jego wniesienia. Słusznie zatem podjął rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, bowiem organ podatkowy nie może wszcząć postępowania w sprawie uprzednio rozpatrywanej, zakończonej ostateczną prawomocną decyzją. Błędnym jest zatem twierdzenie Strony, że podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był upływ czasu do złożenia żądania strony. Po przeanalizowaniu złożonego wniosku opartego na art. 75 §2 i §3 ustawy z dnia 29 sierpnia 2007r. Ordynacja podatkowa oraz ustawie z dnia 9 maja 2008r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego, Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że wniosek stanowi żądanie wszczęcia postępowania w trybie zwyczajnym. Mając jednak na uwadze, że Strona powołała we wniosku również orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. akt C-313/05, które to orzeczenie w świetle postanowień art. 240 §1 pkt 11, stanowi przesłankę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wyjaśnił Stronie jakie warunki muszą być spełnione do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie postępowania nadzwyczajnego tj. wznowienia postępowania podatkowego, przywołując postanowienia art. 241 § 2 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego. Zgodnie z art. 241 § 2 pkt 2 wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Z kolei stosownie do treści art. 4 ustawy o zwrocie nadpłaty, w przypadku żądania strony o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007r. w sprawie C-313/05 (Dz.Urz. UE C 56 z 10.03.2007r.) termin, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, liczy się od dnia następującego po dniu wejścia w życie ww. ustawy. Przenosząc się natomiast na grunt przedmiotowej sprawy organ podatkowy wyjaśnił Stronie, że ustawowy termin wniesienia żądania o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego upłynął w dniu 20.08.2008r. Tym samym Naczelnik Urzędu Celnego wyjaśnił Stronie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki do wznowienia postępowania w związku z niedotrzymaniem ustawowego terminu wniesienia żądania, wynikającego z art. art. 241 § 2 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa i art. 4 ustawy o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego, brak jest podstaw do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia w tym trybie sprawy dot. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. W nawiązaniu do powyższego organ odwoławczy dodatkowo wyjaśnia, że stosownie do postanowień art. 243 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, uchybienie terminowi do wniesienia żądania wznowienia postępowania skutkuje wydaniem decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Na postanowienie to A. K.D., L.F., S.G. Sp.j. w Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowienia zarzuciła nieprawidłową odmowę zwrotu akcyzy za zakupiony samochód w 2006r samochód m-ki Citroen Xsara Picasso, a także błędną ocenę wyroków zapadłych w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Nadto skarżąca zarzuciła orzekającemu organowi naruszenia przepisu art. 147 kpa oraz art. 145 kpa przez zaniechanie przez organy celne wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie po ujawnieniu się nowych okoliczności prawnych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że dokonywała szeregu starań w celu odzyskania uiszczonego podatku akcyzowego którego zwrotu strona przeciwna konsekwentnie odmawia. Zdaniem skarżącej w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania z urzędu, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt.8 kpa albowiem decyzja wydana została w oparciu o inna decyzję łub orzeczenia sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Z uwagi na to, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 145 i art. 147 kpa organ celny winien wznowić postępowanie z urzędu i to bez wniosku strony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu dodatkowo naprowadzając, że kwestia dotycząca wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją organu II instancji z dnia [...] marca 2009r. znak [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r, Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone rozstrzygnięcia administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawą zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Skarżąca wnioskiem datowanym 4 sierpnia 2008r . /data wpływu do organu 9 października 2008r./ wystąpiła, w oparciu o przepis art. 75 § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa o zwrot nadpłaconego podatku akcyzowego powołując się na wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007r. w sprawie C 313/05. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w zakresie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego ww. samochodu osobowego toczyło się postępowanie podatkowe, wszczęte na wniosek Strony z dnia 14.12.2006r., zakończone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].01.2007r. znak [...], którą odmówił stwierdzenia nadpłaty, pouczając jednocześnie stronę o prawie i trybie wniesienia odwołania. Firma "A." Sp.j. nie skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania, tym samym decyzja Naczelnika Urzędu Celnego znak [...] z dnia [...].01.2007r. stała się decyzją ostateczną. Prawidłowo zatem orzekający organ przyjął, że zgodnie z treścią art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn, postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej ustanawia zatem dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zgodnie z poglądami doktryny przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego mogą dotyczyć: * braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, * sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, * przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja. Słusznie zatem organ podjął rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, bowiem nie może wszcząć postępowania w sprawie uprzednio rozpatrywanej, zakończonej ostateczną, prawomocną decyzją. Nie jest bowiem możliwe rozstrzyganie w sprawie żądania zawartego we wniosku o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy w odniesieniu do tej samej nadpłaty, wydana, została wcześniej i pozostaje w obiegu decyzja ostateczna. Nie bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie jest to, że równolegle z rozpoznawaną sprawą, przed organem toczyło się odrębne postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym od wewnątrzwspólnotowego nabycia w/w samochodu, a więc postępowanie właśnie mające na celu wzruszenie wydanej wcześniej decyzji ostatecznej. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2009r. Nr [...] od której nie została wniesiona skarga. Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie naruszenia przez orzekające organa przepisów art. 145 i art. 147 kodeksu postępowania administracyjnego albowiem przepisy te nie mają zastosowania do publicznoprawnych stosunków zobowiązaniowych podlegających regulacji ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Z przyczyn wyżej podniesionych, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie i nie narusza prawa. Sąd działając w oparciu o treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.