I SA/Rz 329/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: s. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2012r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] w sprawie odmowy T. P. umorzenia zadłużenia z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej wysokości 24.866,19 zł. Z nadesłanego odpisu skróconego aktu zgonu Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia 25 czerwca 2012 r., Nr 437/2012 wynika, że T. P. zmarł w dniu 11 maja 2012 r., po wpłynięciu skargi do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, p.270) - zwanej dalej p.p.s.a., sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Natomiast zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Przedmiotem niniejszego postępowania jest umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zdrowotne i Fundusz Pracy. Zgodnie z art. 28 ust.2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie z kolei z art. 28 ust. 3a ww ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umożliwiające pozytywne załatwienie wniosku zostały z kolei wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ). Zgodnie z rozporządzeniem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1)gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przepisów tych wynika, że postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek może być wszczęte przez właściwy organ podatkowy dopiero po złożeniu wniosku osoby uprawnionej, a ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie ulgi są ściśle związane z jego osobą. Ustalenia te odnosić się winny do okoliczności dotyczących wnioskodawcy, istniejących w czasie podejmowania decyzji, takich jak: stan zdrowia, sytuacja rodzinna, stan majątkowy, możliwość podjęcia zarobkowania. Rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia zaległości z tytułu składek dotyczy zawsze i bezpośrednio interesów ekonomicznych wnioskodawcy, nawet wówczas, gdy będzie ono miało charakter negatywny a przedmiot tego postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z jego osobą. Z chwilą śmierci wnioskodawca przestaje być zobowiązany do zapłaty zaległości z tytułu powyższych należności, a obowiązek ten przejmują jego spadkobiercy art. 97 Ordynacji podatkowej. ( uchwała Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II UZP 1/2008, wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt II UK 118/2009). Spadkobierca w zakresie przejętych przez niego zobowiązań spadkodawcy może domagać się ich umorzenia. W tym postępowaniu jednak rozważane będą okoliczności ściśle związane z osobą spadkobiercy. Z tych względów Sad orzekł jak w sentencji na podstawie art. 124 § 3, art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.