I SA/Rz 34/13

PostanowienieWSA w Rzeszowie2013-03-11

Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Surmacz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wykazała brak środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, może zostać zwolniona od tych kosztów w ramach prawa pomocy?
Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego, będąca osobą prawną, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) jedynie w przypadku, gdy wykaże brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednakże, nawet spełnienie tej przesłanki nie gwarantuje pozytywnego rozpatrzenia wniosku, gdyż sąd działa w ramach uznania, biorąc pod uwagę cel istnienia spółki (działalność gospodarcza, zarobkowa) oraz interes społeczny. W sytuacji, gdy spółka jest własnością innego podmiotu, który decyduje o jej funkcjonowaniu, to ten podmiot powinien zapewnić środki na jej potrzeby, w tym na koszty sądowe.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy nadania numeru identyfikacji podatkowej. Spółka podała, że jej kapitał zakładowy został przeznaczony na koszty funkcjonowania, obecnie nie posiada majątku, zawiesiła działalność i nie ma rachunku bankowego. Jedynym udziałowcem spółki jest inna spółka prawa handlowego. Wpis od skargi wynosił 200 zł.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013 r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi "A" sp. z o.o., z siedzibą w J., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...), w przedmiocie odmowy nadania numeru identyfikacji podatkowej, w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - postanawia - oddalić wniosek. Skarżąca – "A" sp. z o.o., z siedzibą w J., zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy, w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 5 000 zł, jednakże środki uzyskane przez spółkę, w związku z jego wniesieniem przez jedynego wspólnika, zostały przeznaczone na pokrycie kosztów jej funkcjonowania. Obecnie spółka nie posiada żadnego majątku, zawiesiła wykonywanie działalności, nie dysponuje również rachunkiem bankowym. Jak wynika ze złożonej do akt sprawy informacji z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, jedynym udziałowcem skarżącej spółki jest B Limited. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Językowa wykładnia tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że rozpatrywanie wniosków osób prawnych o przyznanie im prawa pomocy odbywa się niejako dwuetapowo. Na wstępie badana jest przesłanka braku środków na pokrycie kosztów postępowania, po czym Sąd, w przypadku jej stwierdzenia, podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy, w ramach przysługującego mu z woli ustawodawcy uznania. W odróżnieniu więc od osób fizycznych, wykazanie przez wnioskodawcę, będącego osobą prawną, braku środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania nie gwarantuje pozytywnego załatwienie jego wniosku, w związku z czym po jego stronie nie powstaje swoistego rodzaju roszczenie o przyznanie tego rodzaju ulgi. Działając natomiast w granicach uznania Sąd musi mieć na uwadze nie tylko wyjątkowość instytucji zwolnienia od kosztów sądowych, ale również i interes społeczny, wyrażający się między innymi w celach działania danego podmiotu o charakterze korporacyjnym. W niniejszym przypadku spółka wykazała, że nie dysponuje środkami na sfinansowanie kosztów sądowych, związanych z przedmiotową sprawą, jednakże zważywszy na fakt, że jest ona spółką prawa handlowego, utworzoną w celu prowadzenia działalności gospodarczej, tj. w celu zarobkowym, a więc działającą w interesie swych udziałowców (w niniejszym wypadku jednego udziałowcy), trudno jest wskazać argumenty, które uzasadniałyby udzielenie jej wsparcia ze środków publicznych, w postaci przyznania prawa pomocy. Niezależnie od powyższego, w tym miejscu należy zaznaczyć, że wszystkie udziały spółki należą do jednego podmiotu, również spółki prawa handlowego. Z woli tego podmiotu skarżąca spółka funkcjonuje w obrocie prawnym, pomimo nieprowadzenia działalności, dlatego też winien on zadbać o środki niezbędne na sfinansowanie jej bieżących potrzeb, w ramach których mieści się również prowadzenie postępowań sądowych. Dodać także należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, co nawet w zestawieniu z wysokością kapitału zakładowego skarżącej, nie jest kwotą wygórowaną. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło