I SA/Rz 344/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r. oddala skargę. P.G. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, płatniczka) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]. Utrzymano nią w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 do 30 listopada 2020 r. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że w dniu 12 stycznia 2021 r. płatniczka zgłosiła do Zakładu na formularzu RDZ-B6 wniosek o zwolnienie jej z obowiązku opłacania należnych składek dla płatników w określonych branżach za listopad 2020 r. Zawarto w nim informację o prowadzeniu na dzień 30 września 2020 r., jako przeważający przedmiot działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności, działalności objętej kodem 56.10.A., spadku przychodu w listopadzie 2020 r. o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu 2019 r., rozpoczęciu prowadzenia działalności 12 marca 2018 r., prowadzeniu działalności jednoosobowej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. Zakład odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do zwolnienia podając, że na dzień 30 września 2020 r. nie prowadziła działalności objętej kodem PKD 56.10.A, lecz kodem 10.85.Z, który nie uprawnia do zwolnienia. Kod PKD 56.10.A został wpisany do rejestru REGON 28 grudnia 2020 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy płatniczka podniosła, że działalność prowadzi od marca 2018 r., a w jej ramach prowadzi bar szybkiej obsługi, który podobnie jak inne placówki gastronomiczne został objęty ograniczeniami z powodu COVID-19. Wybierając kod PKD nie przywiązywała wagi do tzw. kodu wiodącego. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Zakład utrzymał ww. decyzję w mocy, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. W skardze zarzucono, że Zakład nie wziął pod uwagę faktycznie prowadzonej przez nią działalności. Od początku prowadzi działalność gospodarczą, wynajmując w tym celu lokal, w którym przygotowuje posiłki i obsługuje klientów, którzy spożywają je na miejscu. Ograniczenia związane z COVID-19 spowodowały, że jej przychody spadły o około 80%, a zatrudnia pracownika i wychowuje dzieci, przez co znajduje się w bardzo trudnej sytuacji. Przyznanie jej zwolnienia ze składek za jeden miesiąc byłoby istotnym wsparciem. W odpowiedzi Zakład wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 18 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: "ustawa z dnia 2 marca 2020 r."), skargę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym powiadomiono strony postępowania. Termin posiedzenia wyznaczono na dzień 8 czerwca 2021 r., o czym powiadomiono strony, umożliwiając im pisemne zajęcie stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przeprowadzona kontrola nie wykazała konieczności zastosowania przez Sąd względem decyzji Zakładu środków określonych w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z zawartymi w nim przepisami, uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji następuje w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Kontrolowane decyzje wydano na podstawie przepisów zawartych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. Stan prawny nie był przez strony kwestionowany, w tym zastosowany przez Zakład przepis art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Postanowiono w nim, że na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami (wymienionymi w tym przepisie), zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Natomiast w art. 31zo ust. 11 cyt. ustawy postanowiono, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Wniosek należało przekazać do Zakładu nie później niż do 31 stycznia 2021 r., a odnośnie stopnia utraty przychodu należało złożyć oświadczenie. Zarzuty i argumenty skarżącej odnosiły się do tego, że prowadziła ona w spornym czasie jako zasadniczy (przeważający) przedmiot działalności inny rodzaj działalności, niż wynika z rejestru podmiotów REGON. Działalność gastronomiczną prowadzi od marca 2018 r., tyle że nie przywiązywała wagi do danych, jakie wprowadzono do rejestru podmiotów REGON. Zarzuty te zmierzały zatem do podważenia ustaleń faktycznych, jakich dokonał Zakład. Zakład z kolei stoi na stanowisku, że dane z ww. rejestru miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania płatniczce zwolnienia. Analiza akt sprawy nie wykazała, aby kontrolowane decyzje wydano z naruszeniem prawa. Czynności Zakładu, oparte na przepisach art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy, nie zostały przez skarżącą skutecznie podważone. Nie przedstawiła ona jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania aktualności danych w rejestrze podmiotów REGON. Z brzmienia art. 31zo ust. 10 cyt. ustawy wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom prowadzącym jako przeważający (zasadniczy) określony rodzaj działalność, w tym objęty kodem 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne). Zgodnie z wyjaśnieniami do PKD, dział ten obejmuje: działalność usługową związaną z zapewnianiem pełnego wyżywienia przeznaczonego do bezpośredniej konsumpcji w restauracjach, włączając restauracje samoobsługowe i oferujące posiłki "na wynos", z lub bez miejsc do siedzenia. Nie jest tu istotny rodzaj obiektu serwującego posiłki, ale fakt, że są one przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji. Dział ten nie obejmuje produkcji posiłków, które nie są przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji lub produkcji gotowej żywności, sklasyfikowanej w odpowiednich podklasach działów 10 i 11, sprzedaży żywności produkowanej przez inne jednostki, która nie jest traktowana jako gotowy posiłek lub sprzedaży gotowych posiłków, które nie są przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji, sklasyfikowanej w odpowiednich podklasach Sekcji G. Podklasa 56.10A obejmuje przygotowywanie i podawanie posiłków gościom siedzącym przy stołach lub gościom dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu, bez względu na to czy spożywają oni przygotowywane posiłki na miejscu, biorą je na wynos czy są im dostarczane. Podklasa ta obejmuje działalność: restauracji, kawiarni, restauracji typu fast food, barów mlecznych, barów szybkiej obsługi, lodziarni, pizzerii, miejsc z żywnością na wynos, restauracyjną lub barową prowadzoną w środkach transportu, wykonywaną przez oddzielne jednostki. Nie obejmuje natomiast sprzedaży detalicznej żywności z automatów, sklasyfikowanej w 47.99.Z oraz gastronomicznej działalności usługowej, sklasyfikowanej w 56.29.Z. W art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez Zakład rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w art. 31zo ust. 11). W Wojewódzki Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie na kanwie spraw dotyczących rzeczonej pomocy kierowanej do płatników składek kształtuje się linia orzecznicza (m. in. wyrok z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 334/21, wyroki dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 308/21 oraz I SA/Rz 329/21, wyroki z dnia 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 214/21 oraz I SA/Rz 263/21), zgodnie z którą domniemanie to nie ma charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów K.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych (łac. praesumptiones iuris tantum). Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez Zakład w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 uCOVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (zob. art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla Zakładu wiążące, ale przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie wyłączają stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w art. 31zo ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., tj. danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony inicjującej postępowanie administracyjne, a tymczasem skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu (środka dowodowego), który mógłby podważyć aktualność danych w rejestrze REGON, ani nie wnioskowała o ich przeprowadzenie. W takich okolicznościach Sąd uznał, że oparcie przez Zakład rozstrzygnięcia na danych pozyskanych z rejestru podmiotów REGON było wystarczające do rozpoznania wniosku skarżącej, a decyzje o odmowie przyznania prawa do zwolnienia okazały się zgodne z prawem. Skarga okazała się zaś niezasadna i podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.