I SA/Rz 355/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2008r. [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 5 marca 2008r. podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.700zł (brutto) miesięcznie. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1.420zł (brutto) miesięcznie W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał 90 akcji spółki "A" o wartości 5zl każda oraz 50 udziałów w spółce z o.o. "B"o wartości 500zł każdy. Skarżący podał, że miesięcznie ponosi koszty utrzymania studiującej córki w wysokości 1000zł, płaci raty kredytu w wysokości 400zł, zakup leków to wydatek około 300zł, koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 800zł. Pismem z dnia 3 kwietnia 2008r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wszystkich posiadanych środków transportowych (rok produkcji, marka) oraz nieruchomości (dom, mieszkanie, działki) a ponadto do przedłożenia wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o prawo pomocy, odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. (jeżeli zostało złożone), w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący podał, że nie posiada żadnych nieruchomości ani środków transportowych. Z przedłożonej historii operacji na rachunku bankowym prowadzonym w "C" za okres od 1 grudnia 2007r. do 16 kwietnia 2008r. wynika, iż saldo tego rachunku jest ujemne i wynosi - 999,07zł. Także ujemne saldo skarżący posiada na rachunku bankowym w banku "D" na dzień 11 kwietnia 2008r. wynosiło ono - 9.850zł. Z odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. wynika, że w roku tym skarżący osiągnął przychód w łącznej wysokości 43.030,37zł. W zeznaniu tym została wykazana nadpłata w wysokości 2.718zł. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - może być przyznane, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z powyższego przepisu bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Co za tym idzie, Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, Sąd musi wniosek oddalić. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, zaś jego żona otrzymuje emeryturę. Mają zatem stałe, pewne źródło dochodów w wysokości miesięcznie 4.120,00zł (brutto). Skarżący podnosi, iż spłaca kredyt w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Fakt spłaty zaciągniętego kredytu nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Należy zauważyć, iż kredyt został zaciągnięty na prywatne potrzeby skarżącego, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek opłacenia postępowania prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na budżet państwa. Trzeba tutaj także podkreślić , że prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Uwagi te należy odnieść także do faktu posiadania ujemnego salda w rachunku bankowym prowadzonym przez "D" oddział w S. W. Dla oceny sytuacji finansowej skarżącego i odmowy przyznanie prawa pomocy nie bez znaczenie jest również fakt posiadania przez skarżącego 90 akcji spółki "A" o wartości 5 zł każda oraz 50 udziałów w spółce z o.o. "B" o wartości 500zł każdy. Ponadto jak wynika z zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. skarżącemu przysługuje nadpłata w wysokości 2.718zł. Zeznanie to zostało złożone w dniu 15 kwietnia 2008r. Oznacza to, iż w niedalekiej przyszłości o tę kwotę zostanie zasilony budżet skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.