I SA/Rz 355/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Wieczorska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2008r. [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług - p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 5 marca 2008r. podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.700zł (brutto) miesięcznie. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1.420zł (brutto) miesięcznie W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał 90 akcji spółki "A" o wartości 5zł każda oraz 50 udziałów w spółce z o.o. "P." o wartości 500zł każdy. Skarżący podał, że miesięcznie ponosi koszty utrzymania studiującej córki w wysokości 1000zł, płaci raty kredytu w wysokości 400zł, zakup leków to wydatek około 300zł, koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 800zł. Wskazał ponadto, że nie posiada żadnych nieruchomości ani środków transportowych. Z przedłożonej historii operacji na rachunku bankowym prowadzonym w Multibanku za okres od 1 grudnia 2007r. do 16 kwietnia 2008r. wynika, iż saldo tego rachunku jest ujemne i wynosi - 999,07zł. Także ujemne saldo skarżący posiada na rachunku bankowym w banku PKO S.A. na dzień 11 kwietnia 2008r. wynosiło ono - 9.850zł. Z odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. wynika, że w roku tym skarżący osiągnął przychód w łącznej wysokości 43.030,37zł. W zeznaniu tym została wykazana nadpłata w wysokości 2.718zł. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008r. sygn. akt I SA/Rz 355/08, odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący kwestionując zasadność wydanego postanowienia wniósł sprzeciw, w którym podtrzymał swoje żądnie i dodatkowo wskazał, iż w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym jego wynagrodzenie za pracę zostało zajęte. Zajęte zostały także jego rachunki bankowe. Na poparcie tych okoliczności skarżący przedłożył zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych z dnia 28 lutego 2008r. oraz z dnia 14 maja 2008r. Podkreślił również, iż posiadane przez niego akcje nie przedstawiają większej wartości materialnej bowiem akcje spółki "A." S.A. nie są notowane na giełdzie i są trudno zbywalne. Z kolei udziały w spółce z o.o. "P." w rzeczywistości nie przedstawiają wartości materialnej z uwagi na straty, które przynosi spółka oraz fakt, iż na najbliższym zgromadzeniu wspólników ma zostać podjęta decyzja o jej likwidacji. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a. - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej jako p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ubiegająca się o pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy która ma charakter wyjątkowy i nie może być nadużywana jest także zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Uznając okoliczności wskazane w sprzeciwie za wiarygodne, Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Za przyznaniem prawa pomocy w takim zakresie przemawia trudna sytuacja materialna skarżącego. Oceniając przedstawione przez niego okoliczności Sąd uznał, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych będzie adekwatne do jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów. O trudnej sytuacji skarżącego w przeważającej mierze decyduje fakt prowadzenia w stosunku do jego majątku postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji uiszczenie kosztów sądowych mogłoby spowodować, że skarżący zostałby pozbawiony środków do właściwej egzystencji a ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy mogłaby skutecznie pozbawić go prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd poucza o treści art. 249 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.