I SA/Rz 359/13
PostanowienieWSA w Rzeszowie2014-01-10
Skład orzekający: Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorcy (osobie prawnej) można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), gdy wykaże brak dostatecznych środków na ich pokrycie, a jeśli tak, to na jakich zasadach?Ratio decidendi
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, nie jest obligatoryjne nawet po wykazaniu braku dostatecznych środków na ich pokrycie. Ustawodawca pozostawił to uznaniu sądu, co wynika z użycia sformułowania "może nastąpić". W przypadku przedsiębiorcy, który jest nastawiony na zysk, jego wspólnicy powinni zapewnić środki na pokrycie podstawowych potrzeb, a przerzucanie kosztów funkcjonowania na podatników byłoby nieuzasadnione.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu od skargi kasacyjnej. Spółka argumentowała, że jej sytuacja materialna jest trudna z uwagi na brak płatności czynszu przez najemcę jej nieruchomości, co stanowi jedyne źródło dochodu. Podkreśliła, że toczą się wobec niej liczne postępowania egzekucyjne. Wcześniej została już częściowo zwolniona z kosztów sądowych przez referendarza.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy skarżącej spółce.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku "A" sp. z o.o., z siedzibą w K., o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) marca 2013 r., nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2008 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki o przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. I SA/Rz 359/13, zwolnił spółkę od wpisu od skargi, oddalając wniosek w pozostałym zakresie.
W dniu 7 stycznia 2014 r. skarżąca spółka ponownie zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w szczególności od wpisu od skargi kasacyjnej, podkreślając, że aktualne pozostają wszelkie poprzednio podane informacje odnośnie jej sytuacji materialnej. Skarżąca podniosła również, że w postanowieniu referendarza z dnia 8 sierpnia 2013 r. nie wskazano, że przyznane zwolnienie dotyczy jedynie postępowania przed sądem I instancji, w związku z czym obecny wniosek jest zasadny.
Ze złożonego przez spółkę oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł, wartość środków trwałych 1 120 371 zł, a ostatni rok obrotowy zamknęła stratą w wysokości 103 875,19 zł. Z podanych w oświadczeniu informacji wynika również, że saldo rachunku bankowego spółki wynosi 71,87 zł.
W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedyne jej dochody pochodzą z najmu należącej do niej nieruchomości. Od pewnego czasu najemca przestał jednak regulować swoje zobowiązania z tego tytułu, co uniemożliwia jej opłacenie kosztów związanych z niniejszą sprawą.
Niezależnie od powyższego skarżącą nadmieniła także, że toczą się wobec niej liczne postępowania egzekucyjne, na potwierdzenie których przedłożyła stosowne dokumenty.
Wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi 1 317 zł.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, w zakresie częściowym, może nastąpić, gdy wykaże ona że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, pochodzących między innymi od osób prawnych, pozostawione zostało z woli ustawodawcy uznaniu Sądu o czym świadczy posłużenie się w treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotem "przyznanie prawa pomocy może nastąpić". W odróżnieniu więc od osób fizycznych, wykazanie przez te podmioty braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, nie przesądza pozytywnego załatwienia ich wniosków, tj. nie rodzi po ich stronie swoistego "roszczenia" w tym zakresie.
Mając na uwadze treść złożonego przez spółkę oświadczenia oraz dołączonych do niego dokumentów należy stwierdzić, że w związku z prowadzonymi względem niej postępowaniami egzekucyjnymi jej sytuacja finansowa jest trudna, jednakże spółka nie jest pozbawiona majątku, na co wskazuje chociażby wartość zgormadzonych przez nią środków trwałych. Oprócz tego należy zwrócić uwagę, że skarżąca stwierdziła, że aktualnie najemca jej nieruchomości nie płaci czynszu na wynajem (który stanowi jej jedyne źródło dochodów), w związku z czym jest ona pozbawiona dochodów, jednakże cały czas korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, a także ponosi zwykłe koszty funkcjonowania, w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że nie ma ona możliwości pozyskania jakichkolwiek środków, na sfinansowanie kosztów toczącego się postępowania.
Niezależnie od sytuacji majątkowej spółki należy także zauważyć, że jest ona przedsiębiorcą, czyli podmiotem nastawionym na pomnażaniem zysków dla swoich wspólników, w związku z tym, w przypadku wystąpienia problemów finansowych, to właśnie ci wspólnicy powinni zapewnić jej środki na pokrycie podstawowych jej potrzeb
Dodać także należy, że trudno byłoby znaleźć przekonujące uzasadnienie dla przyznania pełnego dofinansowania ze środków publicznych (w postaci prawa pomocy) tej kategorii podmiotom, do jakiej zaliczają się przedsiębiorcy, gdyż oznaczałoby to w praktyce przerzucenie kosztów ich funkcjonowania na podatników, którzy nie są beneficjentami ich działalności.
W niniejszej sprawie, z uwagi na trudności finansowe, skarżąca spółka została już zwolniona od wpisu od skargi (co zostało w sposób wyraźny i jednoznaczny, wbrew twierdzeniom skarżącej, stwierdzone w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2013 r.), którego to rozstrzygnięcia nie kwestionowała, tak więc z uwagi na niewystąpienie nowych okoliczności, które mogły wpłynąć na odmienną ocenę jej sytuacji, brak jest podstaw do rozszerzenia zakresu przyznanego jej uprzednio prawa pomocy, chociażby o koszty wpisu od skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło